Ilulissat
| Ilulissat Ilulissat | |||
|---|---|---|---|
| hiria | |||
 | |||
| |||
| Administrazioa | |||
| Estatu burujabe |  Danimarka | ||
| Danimarkako Erresumako herrialde autonomo |  Groenlandia | ||
| Groenlandiako udalerri | Avannaata | ||
| Izen ofiziala | Ililissat Jakobshavn | ||
| Jatorrizko izena | Ilulissat | ||
| Posta kodea | 3952 | ||
| Geografia | |||
| Koordenatuak | 69°13′N 51°06′W / 69.22°N 51.1°W | ||
 | |||
| Azalera | 11,25 km² | ||
| Altitudea | 2.010 m | ||
| Demografia | |||
| Biztanleria | 4.737 (2022ko urtarrilaren 1a) | ||
| Dentsitatea | 421 bizt/km² | ||
| Informazio gehigarria | |||
| Sorrera | 1741 | ||
| Telefono aurrizkia | 94 | ||
| Hiri senidetuak | Fredericia, Fuglafjørður eta Hafnarfjörður | ||
Ilulissat (danieraz: Jakobshavn) Groenlandiako Avannaata udalerriko hiririk handiena eta hiriburua da. Lurraldearen mendebaldean kokatuta dago, Zirkulu Polar Artikotik 350 bat km iparraldera. Groenlandiako Estatistika Sailaren datuen arabera 2023ko urtarrilaren 1ean 4.848 biztanle zituen.[1] Groenlandiako hirugarren hiririk handiena da Nuuken eta Sisimiuten ondoren.
Etimologia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Hiriaren izen ofizialak, Ilulissat, izozmendiak esan nahi du groenlandieraz. Danierazko Jakobshavn izenak, berriz, Jakoben portua.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Ilulissat Disko badiaren ekialdeko kostaldean dago, Ilulissateko izotzezko fiordotik (groenlandieraz: Ilulissat Kangerlua) iparraldera. Fiordoa UNESCOren Gizateriaren ondarea da 2004az geroztik.
Klima
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Ilulissatek tundrako klima du, Köppen klima sailkapenean ET kodeaz adierazia. Negu luze eta hotzak, eta uda epel eta laburrak ditu ezaugarri.
 Datu klimatikoak (Ilulissat (normalak 1991-2020, muturrekoak 1961-2020)) 
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 12.2 | 11.9 | 12.0 | 13.3 | 17.2 | 21.1 | 21.7 | 20.6 | 18.5 | 19.4 | 15.3 | 12.2 | 21.7 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | -9.2 | -11.3 | -10.9 | -4.0 | 3.1 | 9.0 | 11.5 | 9.6 | 5.3 | -0.3 | −4.0 | −6.3 | -0.6 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | -12.6 | -14.8 | -14.5 | -7.3 | 0.3 | 5.8 | 8.3 | 6.6 | 2.6 | -2.9 | −7.0 | −9.4 | -3.7 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | −16.2 | −18.6 | −18.8 | -11.6 | -2.9 | 2.7 | 4.9 | 3.1 | -0.5 | -6.0 | −10.3 | −12.7 | -7.2 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -34.5 | -36.4 | -40.5 | -29.5 | -22.2 | -5.9 | -1.5 | -3.4 | -13.8 | -18.2 | -27.5 | -34.0 | -40.5 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 13.3 | 15.6 | 13.3 | 17.8 | 18.1 | 23.7 | 32.3 | 30.7 | 41.1 | 25.1 | 22.0 | 17.6 | 270.6 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1.0 mm) | 4.3 | 4.0 | 4.0 | 5.0 | 4.2 | 4.8 | 5.3 | 5.4 | 7.4 | 5.3 | 5.6 | 5.0 | 60.3 |
| Eguzki orduak | 0 | 28 | 93 | 180 | 279 | 300 | 279 | 217 | 120 | 62 | 30 | 0 | 1588 |
| Hezetasuna (%) | 60.1 | 62.9 | 64.9 | 65.5 | 70.0 | 71.6 | 68.7 | 70.7 | 68.3 | 63.6 | 58.8 | 61.0 | 65.5 |
| Iturria: Danimarkako Meteorologia Institutua (tenperatura normalak 1991-2020, eguzkia/prezipitazioa 1961-1984)[2] | |||||||||||||
Historia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Herria Jacob Severin merkatariaren konpainiak sortu zuen 1741ean merkataritza-gune gisa. Haren omenez izendatu zuten Jakobshavngo guduaren ondoren.
Siongo eliza (danieraz: Zions Kirke) XVIII. mendearen amaieran eraiki zen. Bere garaian, Groenlandiako eraikinik handiena izan zen. Ondoan zegoen Sermermiut izeneko kokalekuko azken biztanleak Ilulissatera joan ziren bizitzera 1850ean.
Azpiegiturak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Garraioa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Aireportua
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Ilulissateko aireportua, 1983an eraikia, hirigunetik 2,8 km ipar-ekialdera dago eta 1983an eraiki zen. Air Greenland airelineak Ilulissat Groenlandiako ipar-mendebaldeko eta erdialdeko herriekin lotzen du. 2011z geroztik Icelandair airelinearek Islandiako Reykjavík hiriburuarekin konexioa eskaintzen du.
Itsas portua
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Arctic Umiaq ferryak Ilulissat Sisimiut, Nuuk eta Groenlandiako mendebaldeko eta hego-mendebaldeko kostaldeko beste herri eta kokalekurekin lotzen du.
Ilulissatar ezagunak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Knud Rasmussen (1879–1933), esploratzaile polarra eta antropologoa, eskimologiaren aitatza hartua.
- Jørgen Brønlund (1877–1907), esploratzaile polarra.
- Kristine Raahauge (1949–2022), udal-politikaria, aktibista, eskimologoa eta idazlea.
- Jens Rosing (1925–2008), artista. Groenlandiako armarriaren diseinatzailea.
- Ricky Enø Jørgensen (1989), txirrindularia.
Hiri senidetuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Ilulissat ondorengo hiriekin senidetuta dago:
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ (Ingelesez) Groenlandiako Estatistika Saila. (2023ko maiatza). Greenland in Figures 2023. Nuuk: Nuuk Offset ISBN 978-87-998113-8-0. (kontsulta data: 2026-01-09).
- ↑ (Danieraz) «Klimanormaler Grønland» DMI (kontsulta data: 2024-10-14).
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Groenlandiako udalerri, herri eta kokaleku aurkibidea | ||
|---|---|---|
Groenlandiako udalerriak | ||
| Avannaata |  | |
| Qeqertalik |
| |
| Qeqqata |
| |
| Sermersooq |
| |
| Kujalleq | ||