Edukira joan

Indiako hizkuntzak

Wikipedia, Entziklopedia askea
Indiako hizkuntzak

Indiako hizkuntzak asko dira. gutxienez 30 dira, baina dialektoak 2000 izatera ailegatzen dira. Indiako konstituzioak dio hindi eta ingelesa gobernu federalaren bi hizkuntza ofizialak direla, eta beste 22 hizkuntza (scheduled languages) aipatzen ditu, estatu bakoitzean ofizialak izan daitezkeenak. Gobernu federalaren eta eskualdeetako estatuen arteko komunikaziorako ere erabil daitezke, baita funtzionarioen azterketetarako ere.

Ingelesak 1965ean utzi zion hizkuntza ofizial izateari (hindirekin berdintasunean), «hizkuntza ofizial elkartu gehigarri» gisa jarrai zezan saiatu ondoren, komite batek hindiaren eskala handiko trantsizioa erabaki arte, aldizkako berrikuspenak eginez. Hala ere, «hizkuntza bikien» sistema oraindik ere indarrean dago, hindiera hitz egiten ez den estatu batzuen protestak direla eta (Tamil Nadu kasu). Ingelesak garrantzi handia du oraindik gobernuetan eta enpresa-munduan, industrializazio bizkorraren eta ekonomia multinazionalaren ondorioz.

Hizkuntza ofizialak (administrazio zentrala)

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. Hindi da Gobernu zentralaren erabilpen-hizkuntza Hindi hizkuntzaren gerriko geografikoko estatuekin komunikatzen denean.
  2. Ingelesa da hizkuntza ofizial elkartua.

Onartutako hizkuntza nazionalak (erabilera ofizial baterako)

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. AssameraAssamen hizkuntza ofiziala
  2. BengaleraTripurako eta Mendebaldeko Bengalako hizkuntza ofiziala
  3. BodoeraAssamen hizkuntza ofiziala
  4. Dograera / dogriJammu eta Kaxmirreko hizkuntza ofiziala
  5. GujarateraDadra eta Nagar Haveli, Daman eta Diu eta Gujarat hizkuntza ofiziala
  6. HindiArunachal Pradesh, Andaman eta Nikobar uharteak, Bihar, Chandigarh, Chhattisgarh, Delhi, Haryana, Himachal Pradesh, Jharkhand, Madhya Pradesh, Rajastan, Uttar Pradesh eta Uttarakhanden hizkuntza ofiziala
  7. KannadaKarnatakako hizkuntza ofiziala
  8. KaxmireraJammu eta Kaxmirreko hizkuntza ofiziala
  9. KonkaneraGoako hizkuntza ofiziala
  10. MaithiliBiharko hizkuntza ofiziala
  11. MalabareraKerala eta Lakadiveak-eko hizkuntza ofiziala
  12. Manipurera edo MeitheiManipurreko hizkuntza ofiziala
  13. MaratheraMaharashtrako hizkuntza ofiziala
  14. NepaleraSikkimgo hizkuntza ofiziala
  15. OdiaOrissako hizkuntza ofiziala
  16. PunjaberaPunjabeko hizkuntza ofiziala, Delhiko bigarren hizkuntza ofiziala
  17. Sanskritohinduismoaren hizkuntza sakratua,
  18. Santalera
  19. Sindhi
  20. TamileraTamil Nadu eta Puducherry-ko hizkuntza ofiziala
  21. TeluguAndhra Pradesh-eko hizkuntza ofiziala
  22. UrduJammu eta Kaxmir-reko hizkuntza ofiziala, Andhra Pradesh, Delhi eta Uttar Pradesh-eko barruti batzuk

Beste herri-hizkuntza batzuk

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hizkuntza hauetako bakoitzak bost bat milioi hiztun ditu, baina ez dira hizkuntza ofizialak. Asko hindiaren barietatetzat hartzen dira maiz.

Hindiari estuki lotuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. AngikaBiharko hizkuntza, Bidar iparraldean eta hegoaldean, Jharkhand gehienean eta Maldah barrutian eta mendebaldeko Bengalan hitz egiten dena
  2. Awadhiera
  3. Bhojpurera — Biharko hizkuntza
  4. Bundeli
  5. ChhattisgarheraChhattisgarheko hizkuntza
  6. Haryanavi (Haryanvi) — Haryanako hizkuntza
  7. Hindustanera — Hindi eta Urduren nahasketa bat, India iparraldean hitz egiten dena.
  8. KanaujiUttar Pradeshko hizkuntza
  9. Magadhera — Bihar hegoaldeko hizkuntza
  10. MarwareraRajastango hizkuntza
  1. Bhilera (tribala)
  2. Gondera (tribala)
  3. Kodava, Karnatakako barrutia den Kodagun mintzatua
  4. KutcheraKutcheko hizkuntza, Gujarateko eskualdea
  5. TulueraTulutarrek hitz egiten dute, Karnataka eta Kerala herrian

Indiako Konstituzioak hemezortzi eskualde-hizkuntza aitortzen ditu.

Beste hizkuntza gutxitu batzuk

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hizkuntza horiek milioi bat hiztun baino gutxiago dituzte:

  1. Maldiviera (divehi) — hizkuntza mintzatua Minicoy uhartean, Lakadiveak

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]