Iratxe Retolaza Gutierrez

Wikipedia, Entziklopedia askea
Iratxe Retolaza Gutierrez
Iratxe Retolaza UEU 2013 01.jpg
Bizitza
Izen osoa Iratxe Retolaza Gutierrez
Jaiotza Donostia1977ko urtarrilaren 20a (43 urte)
Herrialdea  Gipuzkoa, Euskal Herria
Lehen hizkuntza euskara
Hezkuntza
Heziketa Euskal Herriko Unibertsitatea
Hizkuntzak gaztelania
Jarduerak
Jarduerak saiakeragilea, literatura-kritikaria eta idazlea
Enplegatzailea(k) Euskal Herriko Unibertsitatea
Kidetza Euskaltzaindia
Udako Euskal Unibertsitatea
Literaturaren Zubitegiko fitxa 663

Iratxe Retolaza Gutiérrez[oh 1] (Donostia, Gipuzkoa, 1977ko urtarrilaren 20a - ) gipuzkoar literatura-kritikaria eta Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea da, Euskal Hizkuntza eta Komunikazioa sailean dihardu, eta UEUko Literatura sailburua da.[1] Euskaltzain urgazlea da.

Deiturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

26 urte bete zituen arte, Gutiérrez Retolaza zituen abizenak. Aitarekin harreman ona zuen, baina ez haren senitartekoekin, eta lotura afektibo guztiak —familiari begirakoak—, amaren familiaren eskutik jaso zituen. Beraz, 26 urte zituelarik abizenen ordena aldatu zuen, amaren Retolaza deitura aitaren Gutierrez deituraren aurretik ipinita.[2]

Ibilbidea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskal Filologia ikasi zuen EHUn, eta doktorego ikasketak egiten dihardu EHUn eta Santiago de Compostelako Unibertsitatean literaturaren alorrean.

Honako egunkari, aldizkari eta irratietako kolaboratzaile izan da, batik bat euskal literatura garaikidearen inguruko iruzkinak eginez: Berria,[3] Jakin, El País,[4] Euskadi Irratia.[5] Idatz & mintz, Grial, A trabe de ouro, Hegats,…[1][6]

Iratxe Retolaza 2011an ikastaro batean (Queer literatura).

2007an Amaia Alvarez Uria, Gema Lasarte eta Josune Muñozekin batera Literatur Kritika Feminista sustatzeko Sareinak taldearen sortzaile izan zen. Taldekidea izan zen EDO! argitaletxean, egun Emagin elkarteko kide da.[7] Hainbat hitzaldi eta ikastaro eskaini ditu handik eta hemendik literaturaren inguruan. Genero azterketak egin izan ditu literaturan.[8]

Hamaika hitzaldi eta ikastaro eskaini ditu literaturari buruz.[9]

Euskaltzain urgazlea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskaltzaindiak euskaltzain urgazle izendatu zuen 2013ko otsailaren 22an. Euskaltzaindiako Literatura Ikerketa Batzordean parte hartu izan du 2001tik.[10]

Idazlanak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-baseak, guztira berak sorturiko 40 lan baino gehiago erakusten ditu.[11] Bere liburu aipagarrienak hauek dira:

Saiakera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • 90eko hamarkadako narratiba berria, literatur kritika (2001, Labayru)[12]
  • Malkoen mintzoa|Malkoen mintzoa: Arantxa Urretabizkaia eta eleberrigintza (2002, Utriusque Vasconiae)[13]
  • Egungo euskal eleberriaren historia [arg.] (2007)[14][15]
  • Euskal Literaturaren Antologia 1: Erdi Arotik Errenazimentura (2015, Euskaltzaindia) Iñaki Aldekoa Beitia eta beste batzuekin.[16]
  • Egungo euskal eleberriaren historia [arg.] (2017, UPV/EHU).[17]
  • Literaturaren historia DBH 3 (2017) Literaturaren historia DBH 3, ikaslearen materiala (2017)
  • Literaturaren historia DBH 4 (2017) Literaturaren historia DBH 4, ikaslearen materiala (2017)
  • Egungo euskal komikiaren historia (2017, UPV/EHU). Jon Batti Kortazar Uriarte-rekin.[18]

UEUkidea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udako Euskal Unibertsitateko Literatura sailburua da, Amaia Serranorekin batera.

Hitzaldi edo ikastaro hauek eman ditu:

Hamaika hitzaldi eta ikastaro eskaini ditu literatura, Euskal Herria eta emakumeari buruz.[19]

  • Testu-lantegia: egiletasunaren eszenaratzeak (2018)
  • Genero Ikerketetatik Literatur Teoria Feministara (2017)   
  • Testu lantegia: Euskal Literatura eta Literatura Kritika Feminista.
  • Hauekin: Amaia Serrano Mariezkurrena eta Ibon Egaña Etxeberria (2016)
  • Gatazka euskal literaturan: berrirakurketa feministak (2015)
  • Euskal imajinario kulturala: herritartasunak eta genero identitateak. Hauekin:  Amaia Alvarez Uria(2014)
  • Laburpena eta azken gogoetak. Honekin: Amaia Serrano Mariezkurrena (2014) Euskal musika larrutuz: gorputz adierazpenak eta gorputz irudikapenak euskal musikan. (esperientziak). Hauekin: Itsaso Gutierrez Retolaza (2013)
  • Euskal komikigintza eta euskal literatur sistema: euskal komikiaren historia literario baterantz (2007)
  • Amak, maitaleak, gudariak eta ispiluak?: emakumea euskal gatazka hizpide duten eleberrietan (2005)
  • Anton Txekhov, ipuingile (2002)

Oharrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Euskal herritar horren aukera pertsonala da euskal abizen hori Retolaza formarekin idaztea. Izan ere, Euskaltzaindiak euskara batuan Erretolatza edo Retolatza idatzi behar dela arautu du. Ikus Euskal Onomastikaren Datutegia.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b Iratxe Retolaza Gutierrez. Euskal Idazleen Elkartea. Idazleak . Noiz kontsultatua: 2018-01-13.
  2. Roque Eguzkitza, Iñigo. (2012-03-07). «Abizenak» Idazkola . Noiz kontsultatua: 2020-11-26. Ikus Iratxe Retolazak berak Iñigo Roqueren idazkiari egindako oharra, orriaren azpialdean, 2012ko martxoaren 9an.
  3. Iratxe Retolaza. Azken artikuluak. berria.eus . Noiz kontsultatua: 2018-01-12.
  4. www.zurgai.com
  5. Iratxe Retolaza, Harkaitz Cano | Euskadi Irratia|Arratsean | EiTB Audioak. EITB . Noiz kontsultatua: 2018-01-12.
  6. 'Querr literatura aztergai', Iratxe Retolaza eta Ibon Egañaren solasaldia. Kulturklik 2017-02-15 . Noiz kontsultatua: 2018-01-12.
  7. klitto!. «“Azken urteotan feminismoaren plazaratzean aldaketa gertatu da, eta hori nabari da literatur plazan ere”» Klitto! . Noiz kontsultatua: 2018-12-11.
  8. «Amaia Serrano eta Iratxe Retolaza: “Egiletzaz teorizatu izan denean, genero neutroa hartu izan da ardatz gisa: autorea=gizona” – UEU365» www.unibertsitatea.net . Noiz kontsultatua: 2018-10-02.
  9. «Iratxe Retolaza eta Ibon Egaña (2017/02/20)» Bilbo Zaharra Euskaltegia 2017-02-01 . Noiz kontsultatua: 2020-02-05.
  10. Iratxe Retolaza Gutierrez euskaltzain urgazlea. Euskaltzaindia . Noiz kontsultatua: 2018-01-13.
  11. Iratxe Retolazaren produkzioa Inguma datu-basearen arabera (>170 produktu).
  12. Gutierrez Retolaza, Iratxe. (2001). 90eko hamarkadako narratiba berria: literatur kritika. Labayru Ikastegia ISBN 8489816727.
  13. Gutierrez Retolaza, Iratxe. (2002). Malkoen mintzoa Arantxa Urretabizkaia eta eleberrigintza. (1. argit. argitaraldia) Utriusque Vasconiae ISBN 8493163279.
  14. Euskonews. (2009). «Aipamena. Egungo euskal eleberriaren historia» www.euskonews.eus . Noiz kontsultatua: 2020-02-05.
  15. Egungo euskal nobela eta zinema. Universidad del País Vasco, Servicio Editorial = Euskal Herriko Unibertsitatea, Argitalpen Zerbitzua D.L. 2009 ISBN 978-84-9860-270-8 PMC 733828300 . Noiz kontsultatua: 2020-02-05.
  16. Aldekoa Beitia, Iñaki, Gorka Aulestia Txakartegi, Jon Casenave, Sebastian Garcia Trujillo, Jean Haritschelhar, Jon Batti Kortazar Uriarte, Karlos Otegi Lakunza, Txomin Peillen Karrikaburu, Iratxe Retolaza Gutierrez, Ana M. Toledo Lezeta, Patri Urkizu Sarasua. (2015). Euskal Literaturaren Antologia 1: Erdi Arotik Errenazimentura. Euskaltzaindia ISBN 978-84-843211-9-1.
  17. Egungo euskal eleberriaren historia. Universidad del País Vasco, Servicio Editorial = Euskal herriko Unibertsitatea, Argitalpen Zerbitzua [2007] ISBN 9788483739037.
  18. Egungo euskal komikiaren historia. Universidad del País Vasco, Servicio Editorial = Euskal Herriko Unibertsitateko, Argitalpen Zerbitzua [2017] ISBN 9788490826294.
  19. «Iratxe Retolaza Gutierrez. Hitzaldiak :: Inguma - Euskal komunitate zientifikoaren datu-basea» www.inguma.eus . Noiz kontsultatua: 2020-02-05.

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]