Irlandako gastronomia

Irlandako gastronomiak Irlandako uhartearekin lotutako sukaldaritza estiloak, tradizioak eta errezetak biltzen ditu. Antzinarotik garatu da, mendeetako aldaketa sozial eta politikoaren bidez eta kultura desberdinak nahastuz, batez ere Britainia Handiko eta Europako beste eskualde hurbilekoekin. Bertako klima epelean hazitako laboreek eta animaliek eta Ozeano Atlantikoaren inguruko uretako arrain eta itsaski freskoen ugaritasunak sortzen dute sukaldaritza. Chowder, adibidez, ezaguna da kostaldeen inguruan.^[1] Tradizionalki Irlandako sukaldaritzan erabili izan diren belar eta espezien artean, ereinotz hostoak, piperbeltza, txarpoilen haziak, tipulinak, ezamihilua, erraeau mina, ziape-haziak, perrexila, hartz-baratxuria (baratxuri basatia), erromeroa, salbia sendakaria eta ezkaia daude.

Irlandako gastronomiaren garapena asko aldatu zen XVI. mendearen amaieran eta XVII. mendearen hasieran Tudorrek Irlanda errekonkistatu zuenean; izan ere, zerealetan oinarritutako nekazaritza intentsiboko nekazaritzako elikadura-sistema berri bat ezarri zuen, eta, horren ondorioz, lur-eremu handiak ale-ekoizpenera aldatu ziren. Zerealen eta haragiaren merkataritza-merkatuaren gorakadak irlandar populazioen dieta aldatu zuen, tradizionalki kontsumitutako produktuak (behi-haragia, adibidez) atzerrira birbideratuz, horren ordez, laborantza komertziala gisa.^[2] Ondorioz, patatak oso erabiliak izan ziren XVIII. mendean eta, funtsean, Irlandako langileriak (biztanleriaren gehiengoa osatzen zuena) ordain zezakeen labore nagusia bihurtu zen.^[3]

XXI. menderako Irlandako sukaldaritza tradizionalaren zati handi bat berpizten ari zen.^[4] Plater adierazgarriak hauek dira: irlandar gisatua, hirugiharra eta aza, Boxty-a, ogi marroia (hegoaldean aipatzen den bezala) edo soda ogia (nagusiki Ulsterren erabiltzen dena), coddle-a eta colcannon-a.

Erreferentziak

↑ «Is this the best fish chowder in the world?» The Irish Times.
↑ POUSSOU, Jean-Pierre. (14 March 2015). «Changing eating habits in Ireland and the Scottish Highlands» Mémoire(s), Identité(s), Marginalité(s) dans le Monde Occidental Contemporain (12) doi:10.4000/mimmoc.1733..
↑ «Great Famine» Britannica (Encyclopædia Britannica, Inc.).
↑ (Ingelesez) Murphy, Diarmaid. (2021-07-03). «Exploring evidence of lost and forgotten Irish food traditions in Irish cookbooks 1980-2015» Folk Life 59 (2): 161–181. doi:10.1080/04308778.2021.1957429. ISSN 0430-8778..

Kanpo estekak

Datuak: Q1068545
Multimedia: Cuisine of Ireland / Q1068545

[1] «Is this the best fish chowder in the world?» The Irish Times.

[2] POUSSOU, Jean-Pierre. (14 March 2015). «Changing eating habits in Ireland and the Scottish Highlands» Mémoire(s), Identité(s), Marginalité(s) dans le Monde Occidental Contemporain (12) doi:10.4000/mimmoc.1733..

[potatobrit-3] «Great Famine» Britannica (Encyclopædia Britannica, Inc.).

[4] (Ingelesez) Murphy, Diarmaid. (2021-07-03). «Exploring evidence of lost and forgotten Irish food traditions in Irish cookbooks 1980-2015» Folk Life 59 (2): 161–181. doi:10.1080/04308778.2021.1957429. ISSN 0430-8778..

[1]

[2]

[3]

[4]