István Tisza

István Tisza
Irudi gehiago
minister in attendance on the king (en) 1915eko urtarrilaren 13a - 1915eko maiatzaren 29a ← István Burián - Ervin Roszner → Hungariako Biltzar Nazionaleko kidea 1913ko urriaren 8a - 1918ko urriaren 31 Barrutia: Arad urban electoral district (en) Hautetsia: 1910-1918 legislative term (en) 19. Hungariako lehen ministro 1913ko ekainaren 10a - 1917ko ekainaren 15a ← László Lukács - Móric Esterházy → 13. Minister of Croatian Affairs of Hungary (en) 1913ko ekainaren 10a - 1913ko uztailaren 21a ← Gejza Josipović (en) - Teodor Pejačević → Hungariako Biltzar Nazionaleko kidea 1910eko ekainaren 23a - 1913ko ekainaren 12a Barrutia: Arad urban electoral district (en) Hautetsia: 1910 Hungarian parliamentary election (en) Hungariako Biltzar Nazionaleko kidea 1905eko otsailaren 17a - 1906ko otsailaren 19a Barrutia: Budapest 4th urban electoral district (en) Hautetsia: 1905 Hungarian parliamentary election (en) Hungariako Biltzar Nazionaleko kidea 1903ko azaroaren 30a - 1905eko urtarrilaren 3a Barrutia: Ugra electoral district (en) Hautetsia: 1901-1905 legislative term (en) 14. Hungariako lehen ministro 1903ko azaroaren 3a - 1905eko ekainaren 18a ← Károly Khuen-Héderváry - Géza Fejérváry → minister in attendance on the king (en) 1903ko ekainaren 27a - 1904ko martxoaren 3a ← Károly Khuen-Héderváry - Károly Khuen-Héderváry → Hungariako Biltzar Nazionaleko kidea 1901eko urriaren 26a - 1903ko azaroaren 5a Barrutia: Ugra electoral district (en) Hautetsia: 1901 Hungarian parliamentary election (en) Hungariako Biltzar Nazionaleko kidea 1896ko azaroaren 25a - 1901eko irailaren 5a Barrutia: Ugra electoral district (en) Hautetsia: 1896 Hungarian parliamentary election (en) Hungariako Biltzar Nazionaleko kidea 1892ko martxoaren 19a - 1896ko urriaren 3a Barrutia: Újbánya electoral district (en) Hautetsia: 1892-1896 legislative term (en) Hungariako Biltzar Nazionaleko kidea 1887ko irailaren 28a - 1892ko urtarrilaren 4a Barrutia: Vízakna electoral district (en) Hautetsia: 1887 Hungarian parliamentary election (en) Hungariako Biltzar Nazionaleko kidea 1886ko azaroaren 27a - 1887ko maiatzaren 25a Barrutia: Vízakna electoral district (en) Hautetsia: 1884-1887 legislative term (en)
Bizitza
Jaiotzako izen-deiturak	Tisza István Imre Lajos Pál
Jaiotza	Pest (hiria), 1861eko apirilaren 22a
Herrialdea	Austriar Inperioa Hungaria
Lehen hizkuntza	hungariera
Heriotza	Budapest, 1918ko urriaren 31 (57 urte)
Heriotza modua	giza hilketa
Familia
Aita	Kálmán Tisza
Ama	Helene Johanna Josepha Mathilde Gräfin von Degenfeld-Schonburg
Ezkontidea(k)	Ilona Tisza (en)
Seme-alabak	ikusi István Tisza (en)
Haurrideak	ikusi Lajos Tisza (en) Kálmán Tisza
Leinua	Tisza noble family (en)
Hezkuntza
Heziketa	Oxfordeko Unibertsitatea Heidelbergeko Unibertsitatea Berlingo Humboldt Unibertsitatea Eötvös Loránd University (en)
Hezkuntza-maila	doktoretza
Hizkuntzak	hungariera alemana
Jarduerak
Jarduerak	politikaria, diplomazialaria, gobernuburua eta ministroa
Lantokia(k)	Budapest
Jasotako sariak	ikusi Knight Grand Cross of the Order of Saint Stephen of Hungary honorary citizen of Mukachevo  (1914)
Kidetza	Hungariako Zientzien Akademia
Zerbitzu militarra
Parte hartutako gatazkak	Lehen Mundu Gerra
Ideologia eta sinesmenak
Alderdi politikoa	Liberal Party (en) National Party of Work (en)

István Tisza (Pest, 1861eko apirilaren 22a – Budapest, 1918ko urriaren 31a) hungariar abokatu, ekonomialari eta politikaria izan zen. Hungariako lehen ministroa izan zen 1903tik 1905era eta 1913tik 1917ra.

Nobleziako eta erlijio kalbindarrako familia batean jaio zen, eta Kálmán Tiszaren semea izan zen. Zuzenbidea ikasi zuen Budapesten eta Nazioarteko Zuzenbidea Heidelbergeko Unibertsitatean, ekonomia Berlingo Humboldt Unibertsitatean eta Politika Zientziak Oxfordeko Unibertsitatean.

1886an diputatu hautatu zuten Alderdi Liberalaren hautagaitzan. 1903tik 1905era lehen ministro izan zen, eta 1904an gogor zapaldu zuen trenbideko langileen greba. Familia aberats juduei mesede egin zien eta noblezia-tituluak eman zizkien, eta Errusian jazarritako juduen immigrazioa bultzatu zuen; beraz, eraso antisemiten jomuga bihurtu zen. 1867ko Austria-Hungariako Konpromisoaren aldeko fedea, eta erresumako gutxiengoei mesede egin zien hungariarren aurka, hauteskundeetan irabazi ahal izateko. Politika ekonomikoan industrializazioa bultzatu zuen nekazaritza-interesen aurka.

Bere bigarren agintaldia 1913tik 1917ra luzatu zen eta Lehen Mundu Gerraren eragina izan zuen. Estatuaren administrazioa erreformatu zuen eta kroaziarrei eta errumaniarrei kontzesioak eman zizkien. 1914an Serbiari gerra deklaratzearen aurka agertu zen, eta 1917an Karlos enperadore berriak kargutik kendu zuen.

Tisza iraultzaile ezkertiarrek hil zuten Urrelilien Iraultzan, 1918ko urriaren 31n, Hungariaren independentzia aldarrikapenaren egunean.

• Datuak: Q336493
• Multimedia: István Tisza / Q336493