Italiera
| Italiera Italiano |
||
|---|---|---|
| Non mintzatzen den: | Italia, Malta, Argentina, Uruguai, Somalia, Brasil, Libia, Etiopia eta beste hainbat estatutan Europa eta Ameriketan | |
| Hiztunak: | 70 milioi | |
| Rankina: | 19–20. (lehia estuan turkiera eta urduarekin) | |
| Hizkuntza familia: | Indo-Europarra Italikoa Erromantzea Mendebaldeko Italikoa Italiera |
|
| Estatus ofiziala | ||
| Hizkuntza ofizialtzat duten lurraldeak: | Italia, Suitza, San Marino, Vatikano Hiria, Eslovenia, Kroaziako Istria eskualdean, Somaliako eskualde hizkuntza | |
| Erakunde araugilea: | Accademia della Crusca | |
| Hizkuntza kodeak | ||
| ISO 639-1: | it | |
| ISO 639-2: | ita | |
| ISO 639-3: | ita
|
|
|
urdina: administrazio hizkuntza urdin argia: bigarren hizkuntza edo ez ofiziala lauki berdea: hiztun talde handia |
||
| Oharra: baliteke orri honek Unicode kodearekin emandako NAF fonetika ikurrak edukitzea. | ||
Italiera[1] (Italiano) latinetik datorren hizkuntza erromantze bat da. 70 milioi hiztun ditu, batez ere Italian. Hortik kanpo, hiztunen kopuruaren arabera ordenaturik, herrialde hauetan ere modu esanguratsuan mintzatzen da: Alemania, Argentina, Suitza, Frantzia, Brasil, Belgika, AEB, Britainia Handia, Kanada, Australia, Mexiko eta Uruguain.
Oro har, hiztegiaren aldetik, italiera latinetik hurbilenen dagoen hizkuntzatzat jotzen da. Gramatikari dagokionez, errumaniera hurbilena omen da eta, ahoskeraz denaz bezainbatean, sardiniera.
Eduki-taula
Hiztunen geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Italiatik kanpo, honakoa da munduko italieradunen banaketa geografikoa:
- Alemania 708.019 hiztun
- Argentina 618.443
- Suitza 520.550
- Frantzia 358.603
- Brasil 292.519
- Belgika 281.674
- AEB 188.926
- Erresuma Batua 173.493
- Kanada 140.812
- Australia 131.679
- Mexiko 125.655
- Uruguai 74.163
- Espainia 61.383
- Txile 44.734
- Hegoafrika 32.330
- Herbehereak 30.529
- Peru 25.787
- Luxenburgo 22.913
- Austria 13.824
- Grezia 10.654
- Kolonbia 10.474
- Israel 10.221
- Ekuador 10.105
- Monako 6.631.
Hizkuntza batua[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Italiera batua Toskanako dialektoan dago oinarriturik, hegoaldeko eta iparraldeko dialektoen arteko bitartekoan. 1861ean, herrialdeko batasuna lortu ondoren, hedatzen hasi zen, dialektoen kalterako.
Dialektoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Iparraldekoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Piemontese.
- Lombardo.
- Genovese edo ligure.
- Emiliano.
- Romagnolo.
- Veneto.
Erdialde eta hegoaldekoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Toscano.
- Romanesco.
- Dialekto umbriarrak.
- Abruzzese.
- Campano.
- Pugliese.
- Tarantino.
- Salentino.
- Kalabriera.
- Siziliera.
Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- 1583an, Firenzen Accademia della Crusca erakundea sortu zen, filologia eta hizkuntzalaritzaren ingurukoa.
- 1612an lehenengo hiztegia egin zuten.
Italierazko hitzak eta esamolde batzuk[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Elkarrizketa informala, euskara-italieraz:
| Kaixo | Ciao |
| Ondo, eta zu? | Bene e tu? |
| Ni ere | Anch'io |
| Nongoa zara? | Di dove sei? |
| Napolesekoa naiz | Sono di Napoli / Sono napolitano (maskulinoa), napolitana (femeninoa) |
| Eta zu? | E tu? |
| Milanekoa naiz | Sono di Milano / Sono milanese (mask.), milanesa (fem.) |
| Zein lanbide duzu? | Che lavoro fai? / Cosa fai (nella vita)? |
| Ikaslea naiz | Sono studente |
| Zer taldetakoa zara? | Di che squadra sei? |
| Napolesekoa naiz | Sono del Napoli |
| Ondo, ondo | Bene, bene |
| Adio | Arrivederci (orokorra) / Arrivederla (formala) / Ciao! (informala) |
| Ikusi arte | Ci vediamo / Arrivederci |
| Bai / Ez | Sì / No |
| Noski! | Certo! / Certamente! / Naturalmente! |
| Topa! | Salute! |
| Zer moduz? | Come stai? (informala) / Come sta? (formala) / Come state? (plurala) / Come va? (orokorra) |
| Egun on! | Buon giorno! |
| Arratsalde on! | Buona sera! |
| Gabon! | Buona notte! (lotara joatean) / Buona serata! (ongi ibili gauean) |
| Egun ona izan! | Buona giornata! (formala) |
| On egin! | Buon appetito! |
| Zorte on! | Buona fortuna! |
| Maite zaitut | Ti amo (maitaleen artean bakarrik) / Ti voglio bene (maitale, adiskide, senide, etab.) |
| Ongi etorri | Benvenuto/-i (maskulino bati / solaskideak bi sexuetakoak badira) / Benvenuta/-e (femenino bati / femenino batzuei) |
| Mesedez | Per piacere / Per favore / Per cortesia |
| Eskerrik asko | Grazie! (orokorra) / Ti ringrazio! (informala) / La ringrazio! (formala) / Vi ringrazio! (plurala) |
Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]
| Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Italiera |
| Hizkuntza honek bere Wikipedia du. Bisita ezazu. |
| Europar Batasuneko hizkuntza ofizialak | ||
|---|---|---|
|
Alemana · Bulgariera · Daniera · Errumaniera · Eslovakiera · Esloveniera · Estoniera · Finlandiera · Frantsesa · Gaelera · Gaztelania · Greziera · Hungariera · Ingelesa · Italiera · Letoniera · Lituaniera · Maltera · Nederlandera · Poloniera · Portugesa · Suediera · Txekiera |
||