John Scott Haldane

John Scott Haldane
	; (1910) Irudi gehiago
Bizitza
Jaiotza	Edinburgo, 1860ko maiatzaren 3a
Herrialdea	Erresuma Batua
Lehen hizkuntza	ingelesa
Heriotza	Oxford, 1936ko martxoaren 15a (75 urte)
Familia
Aita	Robert Haldane
Ama	Mary Elizabeth Haldane
Ezkontidea(k)	Louisa Kathleen Trotter (en) (1891ko abenduaren 12a - ezezaguna)
Seme-alabak	ikusi J. B. S. Haldane; Naomi Mitchison;
Haurrideak	ikusi Elizabeth Haldane (en) ; Richard Haldane, 1st Viscount Haldane (en) ; William Haldane (en) ;
Hezkuntza
Heziketa	Edinburgheko Unibertsitatea ; Edinburgoko Akademia ; Dragon School (en)
Tesia	Methods of investigating quantitatively the heat production and the respiratory exchange of material in animals (en)
Hizkuntzak	ingelesa
Jarduerak
Jarduerak	asmatzailea, fisiologoa, filosofoa eta medikua
Enplegatzailea(k)	Oxfordeko Unibertsitatea
Jasotako sariak	ikusi Royal Societyko kidea ; Copley Domina (1934) ; Errege Domina (1916) ; Silliman Memorial Lectures (1916) ; Honorary Fellow of the Royal Society Te Apārangi ;
Kidetza	Royal Society; Belgikako Medikuntzako Errege Akademia; Ameriketako Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionala

John Scott Haldane (1860ko maiatzaren 2 - 1936ko martxoaren 14/15) Eskoziako mediku, fisiologo eta filosofoa izan zen, ezaguna bere buruaren gainean egindako esperimentazioarengatik, hainbat gasen ezaugarriak eta giza gorputzean zuten eragina zehazten lagundu zutenak^[1]. Bere buruaren gainean esperimentatzeaz gain, bere semarekin ere egin zuen, J. B. S. Haldane biologo ezaguna. Haldanek bere burua itxi zuen ganbara isolatuetan, hainbat gas pozoitsuren nahasketan arnastuz, bere gorputzean eta garunean zuten eraginari buruz idazten zuen bitartean^[2].

Haldanek meatze-hondamendi askoren gunean bisitatu zituen, eta horien arrazoiak ikertu zituen^[3]. Horren ondorioz proposatu zuen kanario bat erabiltzea karbono monoxidoak sortutako istripuak ekiditeko^[4]. Alemaniarrek Lehen Mundu Gerran gas pozoitsua erabili zutenean, Haldane frontera joan zen Lord Kitchenerrek eskatuta eta erabiltzen ari ziren gasak identifikatzen saiatu zen. Ikerketa horren emaitzetako bat arnasgailu baten asmakizuna izan zen, belo beltza bezala ezagutzen dena^[5].

Haldanek deskonpresio bidezko gaixotasunari buruz egindako ikerketen ondorioz, deskonpresioa etapaka kontzeptua sortu zen, eta lehenengo deskonpresio-taula nahiko fidagarriak sortu ziren. Haren eredu matematikoa erabiltzen jarraitzen da, aldaketa garrantzitsuekin, deskonpresio-programak kalkulatzeko.

Erreferentziak

↑ «Rubicon Research Repository: Item 123456789/6016» archive.rubicon-foundation.org (kontsulta data: 2025-11-17).
↑ «Haldane Effect - an overview | ScienceDirect Topics» www.sciencedirect.com (kontsulta data: 2025-11-17).
↑ (Ingelesez) Goodman, Martin. (2007). Suffer and Survive: Gas Attacks, Miners' Canaries, Spacesuits, and the Bends : the Extreme Life of Dr. J.S. Haldane. Simon & Schuster ISBN 978-0-7432-8597-1. (kontsulta data: 2025-11-17).
↑ (Ingelesez) 1986: Coal mine canaries made redundant. 1986-12-30 (kontsulta data: 2025-11-17).
↑ «Durham Mining Museum - Archives» www.dmm.org.uk (kontsulta data: 2025-11-17).

Kanpo estekak

Datuak: Q559029
Multimedia: John Scott Haldane / Q559029

[1] «Rubicon Research Repository: Item 123456789/6016» archive.rubicon-foundation.org (kontsulta data: 2025-11-17).

[2] «Haldane Effect - an overview | ScienceDirect Topics» www.sciencedirect.com (kontsulta data: 2025-11-17).

[3] (Ingelesez) Goodman, Martin. (2007). Suffer and Survive: Gas Attacks, Miners' Canaries, Spacesuits, and the Bends : the Extreme Life of Dr. J.S. Haldane. Simon & Schuster ISBN 978-0-7432-8597-1. (kontsulta data: 2025-11-17).

[4] (Ingelesez) 1986: Coal mine canaries made redundant. 1986-12-30 (kontsulta data: 2025-11-17).

[5] «Durham Mining Museum - Archives» www.dmm.org.uk (kontsulta data: 2025-11-17).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]