Jorubera

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Jorubera
Èdè Yorùbá
Datu orokorrak
Lurralde eremua Nigeria, Togo, Benin.
Hiztunak 25 milioi
Eskualdea Afrikako Mendebaldea
Araugilea Ez dago
Hizkuntza familia
giza hizkuntzak
Niger-Kongo hizkuntzak
Atlantic–Congo languages
Volta–Congo languages
Benue–Congo languages
Defoid languages
Yoruboid languages
Informazio filologikoa
Hizkuntza-tipologia subject–verb–object eta isolating language
Alfabetoa latindar alfabetoa
Hizkuntza kodeak
ISO 639-1 yo
ISO 639-2 yor
ISO 639-3 yor
Ethnologue yor
Wikipedia yo

Jorubera[1] (joruberaz èdè Yorùbá, hitzez hitz «joruba hizkuntza») Mendebaldeko Afrikako Niger-Kongo familiako hizkuntza bat da. Joruba etniako jendeek hitz egiten dute, Joruba Herrian bereziki. Nigeria osorako onarpen ofiziala duten hizkuntzetako bat da, estatu horretako biztanleen % 21 inguru baitira jorubak. Mendebalderago, Benin eta Togo estatuetan ere hitz egiten da.

Dialektoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Joruberaren continuum dialektalean, hainbat dialekto daude. Joruba Herriko Nigeriako aldean, dialekto nagusiak hiru dira:

  • Ipar-mendebaldeko jorubera: Abẹokuta, Ibadan, Ọyọ, Ọgun eta Lagos eskualdeak.
  • Erdialdeko jorubera: Igbomina, Ifẹ, Ekiti, Iworoko Ekiti, Akurẹ, Ẹfọn, eta Ijẹbu.
  • Hegoaldeko jorubera: Okitipupa, Ondo, Ọwọ, Ikare, Sagamu eta Ijẹbuko alde batzuk.

Eredu batua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jorubera batua eskoletan irakasten duten eta literaturan eta hedabideetan erabiltzen duten eredu idatzia, batua edo estandarra da. 1850eko hamarkadan sortu zuen Samuel A. Crowther apezpikuak, gramatika bat eta Bibliaren itzulpena egiteaz batera. Oyo eta Ibadango aldaeretan oinarrituta dago nagusiki, beste dialekto batzuetatik ere hainbat osagai hartu dituen arren.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Euskaltzaindiaren 53. araua (Munduko estatuetako hizkuntza ofizialak).

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]