Jud Süß (1940ko filma)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Jud Süß (1940ko filma)
Jatorria
Argitaratze-data 1940
Jatorrizko izenburua Jud Süß
Jatorrizko hizkuntza alemana
Jatorrizko herrialdea Alemania
Ezaugarriak
Genero artistikoa propaganda film (en) Itzuli, film dramatikoa eta lan literario batean oinarritutako filma
Iraupena 98 minutu
Kolorea zuri-beltzekoa
Deskribapena
Oinarritua Jud Süß (en) Itzuli
Zuzendaritza eta gidoia
Zuzendaria(k) Veit Harlan (en) Itzuli
[[Kategoria:Veit Harlan (en) Itzuli zuzendutako filmak]]
Gidoigilea(k) Veit Harlan (en) Itzuli
Eberhard Wolfgang Möller (en) Itzuli
[[Kategoria:Veit Harlan (en) Itzuli idatzitako filmak]]
[[Kategoria:Eberhard Wolfgang Möller (en) Itzuli idatzitako filmak]]
Antzezlea(k)
Ferdinand Marian (en) Itzuli (Joseph Süß Oppenheimer (en) Itzuli)
Werner Krauss (en) Itzuli
Heinrich George (en) Itzuli (Charles Alexander (en) Itzuli)
Kristina Söderbaum (en) Itzuli
Eugen Klöpfer
Bernhard Goetzke (en) Itzuli
Hilde von Stolz (en) Itzuli
Malte Jaeger (en) Itzuli
Albert Florath (en) Itzuli
Theodor Loos (en) Itzuli
Walter Werner (en) Itzuli
Jakob Tiedtke (en) Itzuli
Erna Morena (en) Itzuli
Else Elster (en) Itzuli
Willy Kaiser-Heyl (en) Itzuli
Eduard Wenck (en) Itzuli
Käte Jöken-König (en) Itzuli
Emil Heß (en) Itzuli
Ursula Deinert (en) Itzuli
Erich Dunskus (en) Itzuli
Heinrich Schroth (en) Itzuli
Wolfgang Staudte (en) Itzuli
Valy Arnheim (en) Itzuli
Franz Arzdorf (en) Itzuli
Reinhold Bernt
Lewis Brody
Paul Mederow (en) Itzuli
Hans Meyer-Hanno (en) Itzuli
Hellmuth Passarge (en) Itzuli
Josef Peterhans (en) Itzuli
Arthur Reinhardt (en) Itzuli
Ernst Stimmel (en) Itzuli
Walter Tarrach (en) Itzuli
Otz Tollen (en) Itzuli
Hans Waschatko (en) Itzuli
Otto Hunte (en) Itzuli
Karl Vollbrecht (en) Itzuli
Alfred Braun (en) Itzuli
Jean Darcante (en) Itzuli
[[Kategoria:Ferdinand Marian (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Werner Krauss (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Heinrich George (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Kristina Söderbaum (en) Itzuli antzeztutako filmak]]

[[Kategoria:Bernhard Goetzke (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Hilde von Stolz (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Malte Jaeger (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Albert Florath (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Theodor Loos (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Walter Werner (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Jakob Tiedtke (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Erna Morena (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Else Elster (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Willy Kaiser-Heyl (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Eduard Wenck (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Käte Jöken-König (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Emil Heß (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Ursula Deinert (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Erich Dunskus (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Heinrich Schroth (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Wolfgang Staudte (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Valy Arnheim (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Franz Arzdorf (en) Itzuli antzeztutako filmak]]


[[Kategoria:Paul Mederow (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Hans Meyer-Hanno (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Hellmuth Passarge (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Josef Peterhans (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Arthur Reinhardt (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Ernst Stimmel (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Walter Tarrach (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Otz Tollen (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Hans Waschatko (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Otto Hunte (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Karl Vollbrecht (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Alfred Braun (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Jean Darcante (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
Ekoizpena
Ekoizlea Otto Lehmann (en) Itzuli
[[Kategoria:Otto Lehmann (en) Itzuli ekoitzitako filmak]]
Konpainia ekoizlea Terra Film (en) Itzuli
[[Kategoria:Terra Film (en) Itzuli ekoitzitako filmak]]
Edizioa Wolfgang Schleif (en) Itzuli
Ekoizpen-diseinatzailea Otto Hunte (en) Itzuli
Bestelako lanak
Musikagilea Wolfgang Zeller
Argazki-zuzendaria Bruno Mondi
Fikzioa
Kontakizunaren tokia Alemania
Argumentu nagusia heriotza zigorra
Kanpo loturak

Jud Süß (juːt zyːs ahoskatua, euskaraz: «Süss judua») 1940an estreinatutako Veit Harlan zuzendariaren film alemaniarra da. Pelikula Joseph Goebbels Hirugarren Reicheko Informazio eta Propagandako ministroaren enkargua izan zen. Filmak Wurtemberg-ko dukea izandako Karlos I.a Alexandroren aholkularia izan zen Joseph Süß Oppenheimer-en (1698-1738) bizitza du ardatz bezala. Gidoiak bi eleberri ditu oinarrian, Wilhelm Hauff-ek (1827an) eta Lion Feuchtwanger-ek (1925ean) idatzitakoak, baina, filmak bezala, zerikusi gutxi dute Joseph Süß-en benetako biografiarekin.

Hirugarren Reichean egindako propaganda zinema antisemitaren film adierazgarriena da, Betiereko Judua eta Die Rothschilds filmekin batera. Pelikulan judutarrak izaki immoral, manipulatzaile eta materialista bezala irudikatuak daude. [1]

Filmean zehar agertzen diren estra judutar guztiak errodajean parte hartzera behartuak izan ziren. [2]

Joseph Süß Oppenheimer[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Filmaren protagonista Joseph Süß Oppenheimer da. XIIX. mendean bizi izan zen Wurtembergen eta Karlos I Alejandro dukearen aholkulari judutarra izan zen. Bizitzan zehar bere botere posizioa zela eta, hainbat etsai egin zituen. Gauzak horrela, dukea hil egin zenean Oppenheimer atxilotua izan zen eta hainbat delitu leporatu zitzaizkion, haien artean iruzurra, bahiketa, traizioa eta katolizismoa berrezartzen saiatzea. Jasandako epaiketan bere kontra probarik aurkitu ez zuten arren, heriotzara kondenatua izan zen. Joseph Süß Oppenheimer 1738ko otsailaren 4an urkatua izan zen. Hil baino lehen kristautasunera bihurtzeko aukera eman zioten, baina honek eskaintzari uko egin zion.[3]

Dena den, filma bere bizitzan oinarritzen den arren oso elementu gutxi partekatzen ditu Oppenheimerren benetako biografiarekin.

Argumentua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.

Filma Württembergeko dukearen Karlos I.a Alexandroren koroatzearekin hasten da. Ekitaldia ospatzeko dukeak bere emazteari hainbat bitxi oparitzea erabakitzen du eta mandatari bat bidaltzen du Frankfurtera Joseph Süß Oppenheimeri diru prestamu bat eskatzera. Laguntza eta fabore multzo bati esker (haien artean dukeari emakumezkoekin erlazioak izatea) oniritzia lortzen du. Bere onespena behin lortuta eta Karlos Alejandro berarekin zorretan dagoela jakinda, Oppenheimerrek dukeari Württembergeko biztanleen eta gobernu beraren kontra doazen neurriak ezartzea lortzen du.

Paraleloki Oppenheimer filmaren hasieran ezagutu duen Dorothea Sturmren atzetik doa eta honekin ezkontzen saiatzen da. Baina ezingo du lortu Dorotheak beste gizon batekin ezkontzen baita, Fabertekin. Mendeku bezala Oppenheimer Dorothearen aita kartzelatzen du, honek dukearen kontra konspiratzen duela baieztatuz. Geroago, Faber ere kartzelatzen du. Bien askatasuna lortzeko Dorothea Oppenheimerena jotzen du, baina honek neska bortxatzen du. Ondorioz Dorotheak bere buruaz beste egiten du. Gertaera hau, lurraldeak dituen lege neurrigabeekin batera, dukerrian erreboluzio bat eragiten du.

Erreboluzioa eztanda egin eta gutxira, Karlos Alejandro bihotzekoak emanda hiltzen da. Matxinoak Oppenheimer atxilotzen dute eta heriotzara kondenatzen dute traizioagatik eta, batez ere, arraza purutasunen legea apurtu izanagatik (filman agertzen den lege hau antz handia du Naziak ezarritako lege batekin, zeinak juduen eta kristauen arteko erlazio sexualak debekatzen zituen).

Aktoreen zerrenda[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aktorea Pertsonaia
Ferdinand Marian Joseph Süß Oppenheimer
Werner Krauss Levy, Joseph Süßen idazkaria

Rabbi Loew

Schächter Isaak

Heinrich George Karlos I Alejandro dukea
Kristina Söderbaum Dorothea Sturm
Eugen Klöpfer Sturm aholkularia, Dorothearen aita
Hilde von Stolz Karlos I Alejandro dukearen emaztea
Theodor Loos Franz Joseph Freiherr von Remchingen
Albert Florath Obrist Röder koronela
Malte Jaeger Karl Faber
Else Elster Luziana

[4]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. «Jud Suss The most successful anti-Semitic film ever made. Us www.HolocaustResearchProject.org» www.holocaustresearchproject.org . Noiz kontsultatua: 2020-02-18.
  2. Tegel, Susan.. (2007). Nazis and the cinema. Continuum ISBN 978-1-84725-000-1 PMC 718432455 . Noiz kontsultatua: 2020-02-17.
  3. Singer, Isidore, 1859-1939, editor. Adler, Cyrus, 1863-1940, editor.. (1901). The Jewish encyclopedia ; a descriptive record of the history, religion, literature, and customs of the Jewish people from the earliest times to the present day, prepared ... under the direction of ... Cyrus Adler ... [and others Isidore Singer, PH. D., projector and managing editor, assisted by American and foreign boards of consulting editors .... ] Funk and Wagnalls Company PMC 822722459 . Noiz kontsultatua: 2020-02-18.
  4. Jud Süß. . Noiz kontsultatua: 2020-02-17.

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]