Jutlandiako gudua

Jutlandiako gudua (ingelesez, Battle of Jutland; alemanez, Skagerrakschlacht, hots, "Skagerrakeko gudu") Britainia Handiko Royal Navy Grand Fleet, Sir John Jellicoe almirantearen agindupean, eta Reinhard Scheer almiranteordeak aginduta, Alemaniar Itsas Armada Inperialaren Itsas Zabaleko Flotaren (Hochseeflotte) arteko itsas gudua izan zen, Lehen Mundu Gerran. Gudua maniobra zabal eta hiru borrokaldi nagusitan garatu zen 1916ko maiatzaren 31tik ekainaren 1era, Danimarkako Jutlandia penintsulako Ipar Itsasoko kostaldearen aurrean. Itsas gudurik handiena eta gerrako guduontzien eskala osoko talka bakarra izan zen, eta emaitzak ziurtatu zuen Royal Navyk Ipar Itsasorako eta Ozeano Atlantikorako sarbidea galarazten ziola alemaniar itsasoaren azalaren gaineko ontzidiari gerratean. Alemaniak floten arteko borroka gutziak saihestu zituen ondoren. Jutlandia, gainera, azken itsas gudu garrantzitsua izan zen, edozein gerratan, batez ere guduontzien bidez borrokatua.

Alemaniako Itsas Zabaleko Flotak britainiar Flota Handiaren zati bat erakarri, harrapatu eta suntsitu nahi zuen. Alemaniar itsas armada ez zen nahikoa britainiar flotaren aurka modu irekian borrokatzeko: bere herriaren blokeo britainiarra hausteko eta alemaniar itsasontziei Atlantikora sartzen uzteko estrategia zabalago baten parte zen hori. Royal Navyk Alemaniar Itsas Zabaleko Flotari aurre egiteko eta suntsitzeko estrategia bat aurrera eraman zuen eta, horrela, alemaniar itsas indarrak Britainia Handitik eta haren itsas erreietatik urrun eta barruan mantendu zituen. Alemaniarrek Franz Hipper almiranteordearen bilaketa-talde azkarra erabiltzeko asmoa zuten, bost gudu-gurutzontzi modernoz osatua, Sir David Beatty almiranteordearen gudu-gurutzaontzi eskuadroiak alemaniar flota nagusiaren bidera erakartzeko. Itsaspekoak britainiar itsasontzien balizko ibilbideetan zehar kokatu zituzten. Hala ere, britainiarrek seinale-atzemateen bidez jakin zuten flotaren operazio garrantzitsu bat litekeena zela eta, beraz, maiatzaren 30ean, Jellicoe Flota Handiarekin itsasoratu zen Beattyrekin elkartzeko, alemaniar itsaspeko postu aurreratuen gainetik pasatuz, prestatu gabe zeuden bitartean. Alemaniarren plana atzeratu egin zen, eta horrek itsaspekoei arazo gehiago sortu zizkien, itsasoan zuten erresistentziaren mugara iritsi baitziren.

Maiatzaren 31ko arratsaldean, Beattyk alemaniarrek uste baino lehenago aurkitu zuen Hipperren indarra. Hipperrek arrakastaz erakarri zuen britainiar abangoardia Itsas Zabaleko Flotaren bidera. Beattyk indar handiagoa begiztatu eta britainiar flota nagusirantz atzera egin zuenerako, bi gudu-gurutzontzi galdu zituen, sei gudu-gurutzontzi eta lau korazatuko indar batetik. Itsas Zabaleko Flotar ikusitakoan, Beattyren erretiratzeak —britainiarrek ez zekiten itsaso zabalean zeudenik— gudua irauli zuen, alemaniarrak Britainiar Flota Handirantz erakarriz. 18:30ak (eguzkia jaisten ari zenean: horrek alemaniar indarrak atzetik argitu zituen) eta 20:30ak bitartean (ilun zen, une hartan), bi flotak, guztira 250 ontzi, zuzenean bi aldiz borrokatu ziren. Ilunabarraren ondoren, Jellicoek alemaniarrak beren basetik bereizteko maniobra egin zuen, hurrengo goizean guduan segitzeko itxaropenarekin, baina iluntasunaren babesean Scheerrek Flota Handiaren erretagoardia osatzen zuten britainiar argi-indarretan barrena hautsi eta portura itzuli zen. Hamalau ontzi britainiar eta hamaika alemaniar hondoratu ziren, eta guztira 9.823 hildako izan ziren.

Bi aldeek garaipena aldarrikatu zuten. Britainiarrek itsasontzi gehiago galdu zituzten eta marinelen kopurua halako bi, baina alemaniar flota bere tokian mantentzea lortu zuten. Britainia Handiko prentsak kritikatu egin zuen Flota Handiak emaitza erabakigarri bat erdietsi ez izana, eta Scheerrek britainiar flotaren zati handi bat suntsitzeko planak, berriz, porrot egin zuen. Alemaniari Erresuma Baturako eta Atlantikorako sarbidea ukatzeko britainiar epe luzeko estrategiak arrakasta izan zuen. Alemaniarren "presentziako flota" mehatxua zen artean ere, britainiarrei beren gurutzaontziak Ipar Itsasoan kontzentratuta mantentzea eskatzen baitzuen, baina guduak floten arteko kontaktu guztia saihesteko alemaniar politika indartu zuen. 1916ko amaieran, Royal Navyren zenbakizko abantaila murrizteko arrakastarik gabeko beste saiakera batzuen ondoren, Alemaniako Itsas Armadak bere gainazaleko itsasontziak arrakastaz mantendu izana onartu zuen: bere baliabideak mugarik gabeko itsaspeko gerrara eraman zituen bigarren aldiz (gerraren lehen saiakera U-20k RMS Lusitania hondoratu ondorengo polemikarekin amaitu zen) eta itsasontzi aliatu eta neutralen suntsiketa, horrek —Zimmermannen telegramekin— 1917ko apirilerako Ameriketako Estatu Batuek Alemaniari egindako gerra deklarazioa eragin zuen. Royal Navyren azterketek Jellicoeren eta Beattyren aldekoen arteko desadostasuna sortu zuten guduan izandako errendimenduari zegokionez: horren inguruko eztabaidak eta guduaren esanahiak oraindik diraute.

Aurrekariak eta plangintza

Alemaniar plangintza

Royal Navyko 28 dreadnought motako guduontziekin alderatuta, Alemaniako Itsas Zabaleko Flotak aukera txikia zuen aurrez aurreko borroka bat irabazteko. Alemaniarrek, beraz, zatitu eta irabazteko estrategia hartu zuten. Sarekadak egin behar zituzten Ipar Itsasoan eta Ingalaterrako kostaldea bonbardatu, britainiar eskuadroi txikiak eta postu aurreratuak uxatzeko helburuarekin, gero, goi mailako indarrek edo itsaspekoek suntsi zitzaketenak. 1916ko urtarrilean, alemaniar flotako komandante von Pohl almirantea gaixotu egin zenez, Scheerrek ordezkatu zuen —flota modu defentsiboegian erabili zela uste zuen, britainiarrek baino ontzi eta gizon hobeak zeuzkatela, eta gerran sartu behar zituztela—. Scheerren arabera, Alemaniako itsas estrategiak honelakoa izan beharko zuen:

ingeles flota kaltetzea, Alemaniako kosta zaintzen eta blokeatzen ari ziren itsas indarren aurkako erasoaldien bidez, baita Britainiar kostaldean itsas minak jarriz eta itsaspekoen erasoak eginez ere, ahal ziren guztietan. Operazio horien ondorioz indarren berdintasuna lortu ondoren, eta geure indar guztiak prestatu eta bildu ondoren, geure flotarekin etsaiarentzat egoera desegokietan borroka bilatzeko saiakera bat egi behar zen.

1916ko apirilaren 25ean, Alemaniako Almirantego Inperialak erabaki bat hartu zuen: itsaspekoek merkataritza-ontzidiari egindako eraso indiskriminatuak geldiaraztea. Horren ondoren, herrialde neutralen protestak ioritsi ziren, bereziki Ameriketako Estatu Batuenak, been hiritarrak erasoen biktima izan zirela esanez. Alemaniak onartu zuen etorkizuneko erasoak nazioartean adostutako sari arauekin soilik gertatuko zirela eta, horren ondorioz, erasotzaileak jakinarazi behar zuela eta ontzien eskifaiei ihes egiten utzi behar ziela, eta ez zuela inolaz ere ontzi neutralei eraso egin behar. Scheerrek uste zuen ez zela posible izango termino horien aurkako erasoekin segitzea, itsaspekoen hurbilketa sekretuari abantaila kentzen baitzion eta itsaspekoak berak jomugako ontzietako arma txiki samarren aurrean ere zaurgarri uzten baitzituen. Horren ordez, itsaspeko flota ontzi militarren aurka hedatzeari ekin zion.

Alemaniar itsaspeko eraso arrakastatsu baten ondoren, britainiar eskolta azkarrak, destruktoreak kasu, itsaspekoen aurkako operazioen bidez lotuta egongo zirela espero zen. Alemaniarrek britainiarrak aurreikusitako lekuetan harrapatzea lortzen bazuten, floten arteko indarren oreka neurri batean behintzat berdintzeko aukera ona zutela uste zuten. "Britainiarrak eraso-indar erasotzaileari erantzunez irtendakoan", Royal Navyren mendeetako ekintza oldarkorrerako sena aprobetxa zitekeen bere unitate ahulduak Scheerren menpeko alemaniar flota nagusirantz erakartzeko. Itxaropena zen horrela Scheerrek britainiar flotaren atal bat segadan harrapatu eta suntsitu ahal izatea.

Itsaspekoen hedapenak

Itsaspekoak britainiar itsas baseetatik kanpo kokatzeko plan bat asmatu zen, eta ondoren, britainiar ontzien zain zeuden itsaspekoetarantz erakartzeko. SMS Seydlitz gudu-gurutzontziak kalteak izan zituen aurreko hartune batean, baina maiatzaren erdialderako konpondu behar zuteneaz, 1916ko maiatzaren 17rako operazio bat aurreikusita zegoen. Maiatzaren hasieran, kondentsadoreekin zailtasunak aurkitu zituzten hirugarren eskuadroi korazatuko ontzietan: beraz, operazioa berriro atzeratu zuten, maiatzaren 23ra. Hamar itsaspekori —U-24, U-32, U-43, U-44, UC-47, U-51, U-52, U-63, U-66 eta U-70— Ipar Itsaso erdialdean patruilatzeko agindua eman zieten lehenik, maiatzaren 17tik 22ra bitartean eta, ondoren, itxaron postuak hartzeko. U-43 eta U-44 Pentland Firthen kokatu ziren, Flota Handiak Scapa Flowetik (Eskoziako iparraldean) irtetean zeharka baitzezakeen, eta gainontzekoak Fortheko fiordora joan ziren, Rosythetik irtendako ziren gurutzaontzien zain. Ontzi bakoitzari eremu bat esleitu zitzaion: haren barruan behar bezala mugi zitekeen, detekzioa saihesteko, baina barruan geratzeko agindu zioten.Ipar Itsasoko hasierako patruilan zehar, itsasontziei, iparraldetik hegoaldera soilik nabigatzeko agindu zitzaien, haietako batekin topo egin lezakeen edozein etsaik mendebaldeko kostaldeko operazioetatik irteten edo itzultzen ari zela sinets zezan (horrek Britainia Handiko iparralde ingurutik igarotzea eskatzen zien). Behin azken postuetara iritsita, ontziak agindu zorrotzen pean zeuden, ebakuntza oparitzeko moduko detekzio goiztiarra saihesteko. Operazioa hastean itsaspekoak zehazki ohartarazteko seinale kodifikatu bat igorriko zutela hitzartu zuten: "Kontuan izan etsaiaren indarrak itsasoratzen ibil litezkeela".

Gainera, maiatzaren 20an UB-27 bidali zen Fortheko fiordoraino iristeko aginduaz, Eilean Mhàigh-en (May uhartera) ondoren. U-46ri agindu zitzaion Sunderlandeko kostaldea patruilatzeko —itxura moduko erasorako aukeratua zen—, baina motorretako arazoak zirela kausa, ezin izan zen portutik irten eta U-47 zeregin horretara paratu zuten. Maiatzaren 13an, U-7 k Fortheko fiordoan minak ezarri zituen; 23an, U-74 Morayko Forrtheko fiordoan minak jartzera igorri zen; eta 24an, U-75 antzeko moduan bidali zen Orkadetako mendebaldean. UB-21 eta UB-22 Humber patruilatzera bidali ziren, txostenek bertan britainiar gerraontzien zebiltzala iradoki baitzuten (oker zeuden, hala ere). U-22, U-46 eta U-67 Terschellingeko iparraldean kokatu ziren, Harwich-eko britainiar indar arinen esku-hartzetik babesteko.

1916ko maiatzaren 22an jakin zen Seydlitz oraindik ez zela estankoa konponketen ondoren, eta ez zela prest egongo hilaren 29ra arte. Segadako itsaspekoak zain zeuden, zailtasun handiekin: kostaldetik gertu ikuspena eskasa zen maiz, lainoen ondorioz, eta itsasoaren egoera hain lasaia zen, non murmuriorik txikarrenak, adibidez periskopioak egina, beren posizioa eman baitzezakeen, edo hain zakarra, non ontzia sakonera egonkorrean mantentzea oso zaila baitzen. Britainiarrak ezohiko itsaspeko jardueraz jabetu ziren, eta itsaspekoak lekuz kanpo egotera behartu zituzten patruila lanei ekin zieten. UB-27k Bell Rock pasa zuen maiatzaren 23ko gauean, Fortheko fiordorako bidean, aurreikusi bezala, baina motorraren arazoak zirela eta gelditu behar izan zuen. Konponketen ondoren, hurbiltzen segitu zuen, merkataritza-ontzien atzetik jarraituz, eta Largo badiara iritsi zen maiatzaren 25ean. Han, helizeetako bat hondatu zioten sareetan korapilatu zen ontzia eta, horren ondorioz, operazioa bertyan behera utzi eta etxera itzuli behar izan zuen. U-74 lau arraste-ontzi armatuk detektatu zuten maiatzaren 27an eta Peterheadetik 25 mi (22 nmi; 40 km) hego-ekialdera hondoratu zen. U-75ek Orkadak uharteen parean minak jarri zituen: guduan esku hartu ez bazuten ere, aurrerago, ekainaren 5ean, HMS Hampshire gurutzaontzia hondoratu zuten, Gerrarako Estatu Idazkari Lord Kitchener zeramanean. Bera eta eskifaiako guztiak hil zituen, hamabi pertsona izan ezik. U-72k bere misioa bertan behera utzi behar izan zuen minarik kokatu gabe, gasolina-isuri batek gainazaleko lorratz ikusgarri bat ekialdera uzten ari zela esan nahi baitzuen.

Zepelinak

Alemaniarrek zepelinen flota bat mantendu zuten, aireko behaketarako eta noizbehinkako bonbardaketa erasoetarako erabiltzen zutena. Sunderlanden aurreikusitako sarekadan zepelinak erabili nahi ziren iparraldetik hurbiltzen ari zen britainiar ontzidia behatzeko, bestela ustekabean harrapa zitzakeen. Maiatzaren 28rako, ipar-ekialdetiko haize bortitzetan, ezin zen zepelinik bidali; beraz, sarekada berriro atzeratu behar izan zen. Urpekariak ekainaren 1era arte baino ezin izan ziren geldirik egon, hornidurak agortuta, itzuli behar izan zuten arte; beraz, azkar hartu behar izan zen sarekadaren inguruko erabakia. Plan alternatibo bat erabiltzea erabaki zen, Sunderlanden aurkako erasoa bertan behera utzirik, baina horren ordez, gudu-gurutzaontzi patruila bat Skagerrakera bidali zen, bertan britainiar merkantzia-ontziekin eta gurutzaontzi-patruilekin topo egin baitzezaketelako. Hori aireko laguntzarik gabe egin zitekeela uste zen, ekintza orain Alemaniatik askoz gertuago egongo zelako, behaketarako gurutzaontzien eta torpedo-ontzien patruiletan oinarrituta.

Plan alternatiboaren aginduak maiatzaren 28an eman ziren, eguraldiaren azken orduko hobekuntzek jatorrizko plana aurrera ateratzea ahalbidetuko zutela epero zen arren. Alemaniar ontziteria Jade ibaian eta Wilhelmshavenen elkarretaratu zen eta maiatzaren 28ko gauerditik aurrera lurruna igotzeko eta ekintzarako prest egoteko agindua jaso zuen. Maiatzaren 30eko 14:00etarako, haizea oraindik indartsuegi zegoen, eta plan alternatiboa erabiltzeko azken erabakia hartu zen. "Maiatzaren 31 G.G.2490" seinale kodetua flotako ontziei helarazi zitzaien, Skagerraken erasoa maiatzaren 31n hasiko zela jakinarazteko. Zain zeuden itsaspekoentzako aurrez jarritako seinalea egun osoan zehar transmititu zen Brujasko E-Dienst irratiaz, eta Emdenen ainguratutako U-Booten laguntzaile Arcona ontzitik. Zain zeuden itsaspekoetatik bik bakarrik jaso zuten agindua, U-6k eta U-32k.

Britainiar erantzuna

Alemaniar planaren zoritxarrerako, britainiarrek haien kode-liburu nagusiaren kopia bat lortu zuten SMS Magdeburg gurutzaontzi arinetik, 1914an Errusiako uretan hondarreratu ondoren, eta Errusiako Itsas Armadak abordatu zuena. Alemaniar itsas irrati komunikazioak, beraz, azkar deszifra zitezkeen askotan, eta Almirantego britainiarrak alemaniarren jardueren berri izaten zuen.

Almirantego britainiarraren 40. gelak alemaniar itsas seinaleen norabidea aurkitzean eta intertzeptatzen segitu zuen. Alemaniar seinale bat atzeman eta deszifratu zuen maiatzaren 28an, "Alemaniako flota Ipar Itsasoan mugitzen ari zelako froga argi-argia" ematen zuena. Seinale gehiago atzeman ziren, eta deszifratu ez ziren arren, argi zegoen munta handiko operazio bat egitea gerta zitekeela. Maiatzaren 30eko 11:00etan, Jellicoeri jakinarazi zioten alemaniar flota hurrengo goizean itsasoratzeko prest zegoela zirudiela. 17:00etarako, Almirantegoak Scheerren seinalea atzeman zuen, "Maiatzaren 31 G.G.2490", zerbait esanguratsua berehalakoa zela argi uzten zuena.

Alemaniarren helburuaren berri ez zuenez, Jellicoek eta bere langileek flota kokatzea erabaki zuten alemaniarrek Ipar Atlantikoan edo Baltikoan Skagerraken bidez sartzeko egindako edozein saiakera oztopatzeko, Norvegiaren parean kokatuz, bertatik Atlantikoko itsas bideetan alemaniarren edozein sarekada eragotz zezaketen edo alemaniarrak Baltikora joatea saihestu. Ez zen beharrezkoa mendebalderago kokatzea, Ipar Itsasoko eremu hori airez patruila baitzitekeen.

Horen ondorioz, Jellicoe almiranteak gidatu zituen Flota Handiko 1. eta 4. Gudu-eskuadroietako hamasei dreadnought eta 3. Gudu-gurutzaontzien eskuadroietako hiru gudu-gurutzaontzi ekialderantz, Scapa Flowetik kanpo, maiatzaren 30eko 22:30ean. Martyn Jerram almiranteordea Cromartytik abiatu zen: hark zuzendutako zortzi dreadnoughtez osatutako 2. Gudu-eskuadroiarekin elkartzekoa zen Jellicoe. Beattyren 1. eta 2. Gudu-gurutzaontzi eskuadroietako sei itsasontziz osatutako indarra, eta lau gerraontzi azkarrez osatutako 5. Gudu-eskadroia Fortheko fiordotik bateratsu abiatu ziren; Jellicoek 90 mi (78 nmi; 140 km) berarekin elkartzeko asmoa zuen, Skagerrak ibaiaren bokaletik mendebaldera, Jutlandiako kostaldearen aurrean, alemaniarren zain edo haien asmoak argi geratzearen zain. Planifikatutako kokalekuak alemaniarreno balizko mugimenduetarako erantzun sorta zabalena eman behar zion. Hipperren indar erasotzailea ez zen Kanpoko Jadeko badiako bideetatik irten maiatzaren 31ko 01:00ak arte, Helgoland uhartetik mendebaldera zihoan mina-zelaietatik garbitutako kanal bati jarraituz, iparralderantz hamasei korapilora (30 km/h). 1. eta 3. Gudu-eskuadroietako hamasei dreadnoughtez osatutako alemaniar flota nagusia 02:30ean abiatu zen Jadetik, eta 04:00etan Elba ibaitik zetozen 2. Gudu-eskuadroiko sei dreadnoughtaurrek Heligolandetik gertu batu zitzaizkien.

1916ko itsas gudu-taktikak

Indar kontzentrazioaren oinarria funtsezkoa izan zen garai hartako flotaren taktiketan. Reginald Hall kapitainak 1914an zirriborratu zuenez, doktrina taktikoak borrokara hurbiltzen ari zen flota bat zutabe paraleloen eraketa trinko batean egoteko eskatzen zuen, maniobra nahiko erraza ahalbidetuz, eta formazioaren barruan ikusmen laburtuko lerroak emanez, aginte eta kontrolerako beharrezkoak ziren seinaleen igarotzea sinplifikatzen zutenak.^[1]

Hainbat zutabe laburretan eratutako flota batek norabidea azkarrago alda zezakeen, zutabe luze bakar batean eratutakoak baino. Aginte-seinale gehienak banderekin edo itsasontzien arteko seinale-lanparekin egiten zirenez, bandera-ontzia erdiko zutabearen buruan joaten zen, haren seinaleak formazioko itsasontzi ugariek errazago ikus zitzaten. Haririk gabeko telegrafia erabiltzen zen, nahiz eta segurtasunak (irrati-norabidearen aurkikuntza), zifratzeak eta irrati-aparatuen mugak haien erabilera zabala arazotsuago bihurtzen zuten. Halako flota erraldoien agintea eta kontrola zailak ziren garai haietan. ^[1]

Horrela, denbora luzea jo zezakeen bandera-ontziaren seinale bat formazio osoraino iristeaki. Normalean, beharrezkoa izaten zen itsasontzi bakoitzak seinale bat baieztatzea beste itsasontzi batzuei helarazi aurretik, eta itsasontzi bakoitzak flotaren mugimendu bat egiteko agindua jaso eta aitortu behar zuen, bete aurretik. Zutabe bakarreko eraketa handi batean, seinale batek agian hamar minutu edo gehiago behar zituen lerroaren mutur batetik besteraino iristeko; zutabe paraleloen eraketa batean, ordea, diagonaletan zeharreko ikuspena hobea zen askotan (eta beti laburragoa) zutabe luze bakar batean baino, eta diagonalek "erredundantzia" seinalea ematen zuten, mezu bat azkar ikusi eta behar bezala interpretatzeko aukera handituz.^[1]

Hala ere, bataila hasi aurretik, flotaren unitate astunak, ahal izanez gero, zutabe bakar batean hedatzen ziren. Gudu-lerroa etsaiarekiko orientazio egokian osatzeko, almirante agintariak etsaiaren flotaren distantzia, norabidea, jomuga eta abiadura jakin behar zituen. Indar esploratzaileen lana zen, batez ere gudu-gurutzaontziz osatua, etsaia aurkitzea eta informazio horren berri behar besteko denboran ematea eta, ahal izanez gero, etsaiaren indar esploratzaileei informazio baliokidea lortzeko aukera oztopatzea.^[1]

Ahal bazen, gudu-lerroak etsaiaren zutabearen aurreikusitako bidea zeharkatzen zuen, ahalik eta kanoi gehienak eramateko; etsaiak, berriz, aginte-ontzien aurreranzko kanoiekin bakarrik tiro egin ahal izango zuen, T-a gurutzatzea izendapenaz ezagutzen den maniobra. Tōgō almiranteak, japoniar flota korazatuaren komandanteak, Zinovy Rozhestvensky almirantearen korazatu errusiarren aurka lortua zuen hori 1905ean Tsushimako guduan, emaitza suntsigarriekin. Jellicoek bi aldiz lortu zuen hori ordubetean Jutlandiako Alturako Flotaren aurka baina, bietan, Scheerrek atzera egitea eta askatzea lortu zuen, horrela, ekintza erabakigarri bat saihestuz.

Itsasontzien diseinua

Orduko muga teknologikoen barruan, konpentsazioa bilatu behar zen kanoien pisuaren eta tamainaren, itsasontzia babesten zuen armaduraren pisuaren eta gehienezko abiaduraren artean. Guduontziek armaduraren eta itsas kanoi astunen mesedetan, abiadura sakrifikatu zuten (280 mm edo zabalagoa). Britainiar gudu-gurutzaontziek armaduraren pisua sakrifikatu zuten abiadura handiagoaren truke (gurutzaontziak harrapatu eta suntsitzeko helburua zuten, guduontziak saihestuz), baina alemaniarrak arma arinagoekin eta armadura astunagoarekin armatuta zeuden, ordea. Pisu-aurrezpen horiei esker, arriskutik ihes zezaketen edo beste ontzi batzuk harrapa zitzaketen. Oro har, britainiar itsasontzietan muntatutako kanoi handiagoek irismen handiagoko borroka ahalbidetu zuten. Teorian, ontzi arinki blindatu bat aurkari motelago baten irismenetik kanpo gera zitekeen, baina hura kolpatzeko gauza zen. Gerra aurreko urteetako garapen-erritmo azkarraren ondorioz, urte gutxiren buruan, ontzi-belaunaldi berri batek aurrekoak zaharkituta utzi zituen. Beraz, itsasontzi nahiko gazteak oraindik zaharkituta egon zitezkeen itsasontzi berrienekin alderatuta, eta haien aurkako borrokaldi batean gaizki moldatu. Ikerketa batzuek ere frogatu dute Britainia Handiko itsas munizioan erabilitako produktu kimikoek barne leherketarako arriskuak handitu zituztela.

John Fisher almirantea, gerra aurreko garaian britainiar flota berreraikitzearen arduraduna, arma handien, fuel-olioaren (ikatzaren ordez) eta abiaduraren alde agertu zen. Alemaniar flotaren arduradun Tirpitz almirantea itsasontzien bizigarritasunaren aldekoa zen eta armaren tamainaren zati bat sakrifikatzea aukeratu zuen, armadura hobetzeko. SMS Derfflinger gudu-gurutzaontzi alemaniarrak HMS Iron Duke guduontzi britainiarraren pareko uhal armadura zuen —baina ez hain osoa—, HMS Tiger bezalako gudu-gurutzaontzietakoa baino nabarmen hobea. Alemaniar itsasontziek barne-azpibanaketa hobea zeukaten eta ate eta beste puntu ahul gutxiago zituzten beren manparetan, baina desabantaila batekin: eskifaiarentzako tokia asko murrizten zen. Ipar Itsasoko hondamendietarako soilik diseinatu zirenez, ez zuten britainiarren itsasontziak bezain bizigarriak izan behar, eta haien eskifaiak kasernetan bizi zitezkeen portuan zeudenean.

Borroka-ordena

	Britainiarrak	Alemaniarrak
Dreadnought guduontziak	28	16
Dreadnoughtaurreak	0	6
Gudu-gurutzaontziak	9	5
Gurutzaontzi blindatuak	8	0
Gurutzaontzi arinak	26	11
Destruktoreak	79	61
Itsas hegazkin-ontzia	1	0
Denera	151	99

Garai hartako gerraontziak hainbat pisutako jaurtigaietarako armak zeuzkaten, lehergai handiko ojibak zeramatzatenak. Itsasontziko alde zabaleko arma guztiek botatako jaurtigai guztien pisuaren baturari "alde zabaleko pisua" deritzo. Jutlandian, Britainia Handiko ontzien alde zabaleko pisuak denera 150.760 kg zen, eta alemaniarrena, berriz, 60.879 kg. Horrek ez du kontuan hartzen ontzi batzuek eta haien eskifaiek beste batzuek baino azkarrago edo geldoago tiro egiteko gaitasuna, borrokalari batek aurkariari edozein iraupenez jaurti liezaiokeen jaurtigaien kopurua emenda edo murritz lezake. Jellicoeren Flota Handia bi ataletan banatu zen. Dreadnoughten gudu flotak —bertan zihoan— indar nagusia osatzen zuen eta 24 guduontzi eta hiru gudu-gurutzauontzi zihoazen. Guduontziak zortzina ontziko hiru eskuadroitan eratu ziren, lauko dibisioetan azpibanatuta, bakoitza banderako ofizial batek zuzenduta. Haiekin batera. zortzi gurutzaontzi blindatu (1913tik Royal Navyk halaxe sailkatuak), zortzi gurutzaontzi arin, lau esploraontzi, 51 destruktore eta destruktore mina-jartzaile bat zihoazen.

Britainiar behaketa gudu-gurutzaontzi flotaren zeregina zen, David Beattyren agindupean: sei gudu-gurutzaontzi, HMS Queen Elizabeth klaseko lau guduontzi azkar, hamalau gurutzaontzi arin eta 27 destruktore. Airetiko esplorazioa HMS Engadine itsas hegazkin laguntzailearen atxikimenduak egin zuen, historiako lehen hegazkin-ontzietako bat itsas borroka batean. Alemaniako Itsas Zabaleko Flota ere, Scheerren agindupean, banatuta zihoan: batetik, indar nagusia; bestetik, behaketa-indarra. Scheerren gudu-flota nagusia hamasei guduontzik eta sei dreadnoughtaurreren guduontzik osatzen zuten, britainiarren modu berean antolatuta. Haiekin, sei gurutzaontzi arin eta 31 torpedo-ontzi zihoazen (azkenak, gutxi gorabehera, destruktore britainiar baten parekoak ziren). Falta zen alemaniar guduontzi bakarra SMS König Albert izan zen.

Alemaniar behaketa indarra, Franz Hipperren agindupean, bost gudu-gurutzaontzi, bost gurutzaontzi arin eta 30 torpedo-txalupaz osatuta zegoen. Alemaniarrek ez zuten Engadineren parekorik, ezta flotarekin lan egiteko hegazkinik ere, baina Alemaniako Itsas Ontzi Zerbitzu Inperialaren aireontzi zurrunen indarra eskuragarri zuten Ipar Itsasoa patruilatzeko.

Bi aldeetako guduontzi eta gudu-gurutzaontzi guztiek tamaina askotako torpedoak zeramatzaten, ontzi arinenek bezala. Guduontzi britainiarrek hiruzpalau torpedo-hodi zeramatzaten urpean eta gudu-gurutzaontziek, bitik bostera, denak 18 edo 21 hazbeteko diametroakoak (45,7-53,3 cm). Alemaniar guduontziek bospasei torpedo-hodi zeuzkaten itsaspean, hiru tamainatan, 18 hazbetetik 21 hazbetera eta gugu-gurutzaontziek, lauzpabost hodi. Alemaniar gudu-flota II. Eskuadroiko sei dreadnoughtaurreren abiadura motelak eta armamentu nahiko eskasak oztopatzen zuten, flotaren gehienezko abiadura hemezortzi korapilora (33 km/h) mugatzen baitzuten, britainiarren flotaren 21 korapiloko (38,8 km/h) gehienezko abiadurarekin alderatuta. Britainiarren aldean, zortzi gurutzaontzi blindatuak eskasak ziren, bai abiaduran, bai armaduran.

Guduaren laburpena, orduz ordu

1916ko maiatzaren 31

14:18, HMS Galatea gurutzontzi arinak B109 eta B110 destruktore alemaniarrak ikusi zituen
14:28, HMS Galateak guduko lehen tiroa egin zuen
15:48, Hipper almirantearen gudu-gurutzaontziek britainiar destruktoreei tiro egin zieten
16:04, HMS Indefatigable gudu-gurutzaontzia lehertu zen
16:26, HMS Queen Mary gudu-gurutzaontzia lehertu eta hondoratu zen
18:15, Flota Handia borrokarako zabaltzen hasi zen
18:20, HMS Defence gurutzaontzi blindatua hondoratu zen; HMS Warrior, larriki kaltetua, geroago hondoratu zen
18:33, Hood-en itsasontzi nagusi HMS Invincible gudu-gurutzaontzia lehertu zen
18:36, alemaniar flotak norabidea aldatu zuen
18:37, SMS Lützow gudu-gurutzaontzia gudu-lerrotik aldendu zen, larriki kaltetua
18:55, Itsaso Handiko Flotak bigarren aldiz norabidea aldatu zuen
19:13, Scheerrek alemaniar gudu-gurutzaontziak "heriotza-ibilaldi" batean jarri zituen, flota nagusiaren gehiena babesteko
19:16, alemaniarrek hirugarren aldiz norabidea aldatu zituen
19:20, alemaniar destruktoreek Grand Fleeti eraso egin zioten
19:22, Jellicoe almiranteak biratzeko agindu zuen, alemaniar torpedoak saihesteko
19:23, Hartog almiranteak "heriotza-ibilaldia" eten eta norabidea aldatu zuen
19:37, Jellicoe etsaiaren flotarantz biratzeko agindu zuen
20:18, eguzkia sartu zen
20:40, britainiar gudu-gurutzaontziek tiro egiteari utzi zioten
21:10, Scheer almiranteak HMS Westfalen itsasontziari etxera itzultzeko agindu zion
23:00, Itsaso Handiko Flotak Flota Handiaren lorratza zeharkatu zuen

1916ko ekainaren 1a

01:10, SMS Thüringen gerraontziak Black Prince gurutzaontzi blindatua suntsitu zuen eta han zihoazen 857 gizonekin hondoratu
01:50, SMS Lützow alemaniarrek berek hondoratu zuten eskifaiak abandonatu takoan
02:10, SMS Pommern gerraontzi zaharra lehertu egin zen.

Gudu-gurutzaontzien ekintza

Britainia Handiko gudu-gurutzaontzien flotaren ibilbideak U-32ri esleitutako patruila-sektorean zehar eraman zuen. Operazioa hasteko agindua jaso ondoren, itsaspekoa maiatzaren 31ko egunsentian Isle of May uhartetik 70 nmi-ra (130 km) ekialdera zegoen posizio batera mugitu zen. 03:40an, HMS Galatea eta HMS Phaeton gurutzaontziak begiztatu zituen Forth-etik abiatzen, hemezortzi korapiloko abiaduran (33 km/h). Torpedo bat jaurti zion gurutzaontzi nagusiari 910 m-ko distantziatik, baina periskopioa goian zegoela trabatu eta itsaspekoaren kokalekua agertu zuen. Horrek gurutzaontzi nagusik bira egin zuen, torpedotik itzurtzeko eta bigarrenak itsaspekorantz jo zuen, harekin talka egin nahian. U-32 k larrialdietako murgilketa egin zuen, eta periskopioa 04:10ean igotakoan, bi gudu-gurutzaontzi (2. Gudu-gurutzaontzi eskuadroia) begiztatu zituen hego-ekialderantz. Urrutiegi zeuden eraso egiteko, baina von Spiegelek Kapitänleutnantak bi guduontzi eta bi gurutzaontzi ikusi zituela jakinarazi zuen Alemaniara.

Halaber, U-66 Fortheko fiordoan patruilatzen ibiltzekoa zen, baina iparralderantz behartu zuten Peterheadetik 52 nmi-ra (97 km) iparraldera uxatu zuten patruilatzen zebiltzan ontzi britainiarrek. Horrek 2. Gudu-eskuadroirantz eraman zuen —Moray Firth-etik zetorren—. 05:00etan larrialdietako murgilketa urperatu behar izan zuen Duke of Edinburgh gurutzaontzia lanbrotik irten eta hartarantz agertutakoan. Ondoren beste gurutzaontzi bat etorri zen, Boadicea, eta zortzi guduontzi. U-66 gurutzaontzietatik 320 m-ra jarri zen, tiro egiteko prestatzeko, baina hurbiltzen ari zitzaion destruktore batek murgiltzera behartuta, aukera galdu zuen. 06:35ean, iparralderantz zihoazen zortzi gudu-gurutzaontzi eta gurutzaontziren berri eman zuen.

Bi itsaspekoek jakinarazitako norabideak ez ziren zuzenak, itsasontzi britainiarrek itsaspekoak saihesteko erabiltzen zuten sigi-sagako zati bati buruzkoak zirelako.

Gauaren hasieran, Scapa Flowetik irteten ari ziren itsasontzi gehiagoren haririk gabeko intertzepzio batekin hartuta, Alemaniako Goi Aginteak sinetsi zuen, Britainiar flota, egiten ari zena edozer zela ere, hainbat atal berezitan banatuta mugitzen ari zela eta, hain zuzen ere, alemaniarrek haiekin halaxe iharduki nahi zuten.

Jellicoeren ontziek elkartzeko punturaino segitu zuten, kalterik gabe eta begiztatuak izan gabe. Hala ere, orain Almirantegoaren inteligentzia-txosten batek oker informatu zuen, Alemaniako gudu-flota nagusia oraindik portuan zegoela baitzioen. Operazioen ataleko zuzendari Thomas Jackson kontralmiranteak Room 40 inteligentzia atalari Scheer almiranteak erabilitako DK alemaniar dei-seinalearen kokapen zehatza eskatu zion inteligentzia dibisioari. Erantzun zioten une hartan Wilhelmshavendik transmititzen ari zela. Inteligentziako langileek bazekiten Scheerrek nahita erabiltzen zuela beste dei ikur bat itsasoan zenean, baina inork ez zuen informazio hori eskatu, ezta kontsultaren atzean zegoen arrazoia azaldu ere: alemaniar flota kokatzea.

Alemaniar gudu-gerraontziek 09:00etarako Amrum kanala inguratzen zuten mina-zelaiak garbitu zituzten. Ondoren, ipar-mendebaldera jo zuten, 30 nmi-ra (56 km) Horns Rev-eko argitik mendebaldera, Little Fisher Bankerantz, Skagerraken ahoan. Itsas Zabaleko Flotak 43 nmi (80 km) inguru atzetik jarraitzen zion. Gudu-gurutzaontziak ilaran aurretik zihoazen, II. bilaketa taldeko lau gurutzaontziak gehi torpedo-ontzi laguntzaileak 13 km-ra (7 nmi) arku batean aurretik eta alde banatara. IX. torpedo-ontzien flotillak euskarri estua osatu zuen, gudu-gurutzaontziak berehala inguratzen. Itsas Zabaleko Flotak ere antzeko egitura hartu zuen, torpedo-ontziek bi aldeetara egindako babes estuarekin eta 4,3-7 nmi-ko zutabea (8-12,9 km) inguratzen zuten bost gurutzaontziz osatutako beste babes batekin.

Azkenean, haizea lasaitu egin zenez, zepelinak erabili ahal izan ziren, eta 11:30erako, bost airean zebiltzan: L14, Skagerrakera; L23, 390 km-ra (210 nmi), Noss Headetik ekialdera, Pentland Firthen; L21, 190 km-ra (100 nmi), Peterheadetik kanpo; L9, 160 km-ra (100 mi) Sunderlandetik; eta L16, 130 km-ra (70 nmi), Flamborough Headetik ekialdera. Ikuspena, ordea, txarra zen artean, hodeiak 300 m-ra baitzeuden.

Kontaktua

14:00 inguruan, Beattyren ontziak ekialderantz zihoazen, gutxi gorabehera Hipperren eskuadroiaren latitude berean, iparralderantz. Bakoitzaren norabidea aldaketarik gabe mantendu izan balitz, Beatty bi flota alemaniarren artetik igaroko zatekeen, 35 mi-ra (64 km) gudu-gurutzaontzietatik hegoaldera eta 20 mi-ra (32 km),^[2] Itsas Zabaleko Flotatik iparraldera 16:30ak aldera, ziur asko bere ontziak segadan harrapatuz, alemaniar planak aurreikusten zuen bezala. Patruila esploratzailea geldiarazteko agindu zuen, Britainia Handitik 230 mi-ra (420 km) ekialderako puntu batera iritsitakoan eta, ondoren, iparralderantz biratzekoa, Jellicoerekin elkartzeko, eta halaxe egin zuten. Beattyren ontziak hiru zutabetan banatu ziren, bi gudu-gurutzaontzi eskuadroiak 2,6 nmi-ko tarteaz (4,8 km) lerro paraleloetan buru zirela. 5. Gudu-eskuadroia 4,3 nmi-ra (8 km) ipar-mendebaldera kokatu zen, etsaiarekiko balizko edozein kontaktutatik urrunen zegoen aldean; horrez gain, gurutzaontzi eta destruktoreek osatutako babes bat gudu-gurutzaontzietatik hego-ekialdera zabaltzen zen. Bira egindakoan, une hartan 5. Gudu-eskuadroiak gidatzen zituen britainiar ontziak mendebalde muturreko zutabean, eta Beattyren eskuadroia erdigune eta atze-atzean zihoan, 2. Gudu-gurutzaontzia mendebaldera zuela.

Maiatzaren 31ko 14:20etan, ikuspen eskasa ematen zuten behe-lainoak eta hodei ilunak gorabehera, Beattyren indarreko esploratzaileek hego-ekialderako etsaien ontzien berri eman zuten; britainiar unitate arinek, bi ontzidien artean gelditutako daniar bapore neutral bat (N J Fjord) ikertzean, misio berean ziharduten B109 eta B110 destruktore alemaniarrak aurkitu zituzten. Guduko lehen tiroak 14:28an egin ziren, HMS Galatea eta HMS Phaeton, Britainia Handiko Gurutzaontzi arineko 1. Eskuadroikoak, alemaniar torpedo-ontziei tiro egin zieten: hurbiltzen ari ziren gurutzaontzi arinetarantz erretiratu ziren. 14:36an, alemaniarrek guduaren lehen kolpea lortu zuten, SMS Elbingek, Friedrich Boedicker kontralmirantearen II. Esploratzaile taldekoak, HMS Galatea muturreko distantziatik jo zuenean. ^[3]

Beatty bere gudu-gurutzaontziak eta laguntza-indarrak hego-ekialderantz eta gero ekialderantz mugitzen hasi zen, alemaniar itsasontziak beren oinarritik bereiz mantentzeko, eta Engadineri itsas hegazkin bat botatzeko agindu zion, alemaniar indarren tamainari eta kokapenari buruzko informazio gehiago jakin nahian. Historian lehen aldia izan zen, hain zuzen ere, itsasontzi batean oinarritutako hegazkin bat itsas borrokako behaketarako erabiltzen zena. Engadinek alemaniar gurutzaontzi arin batzuk aurkitu eta haien berri eman zuen 15:30ak baino lehentxeago, eta hegazkinen aurkako tiropean egon zen, baina hegazkinetik informazioa emateko saioek huts egin zuten.

Zoritxarrez Beattyrentzat, Sir Hugh Evan-Thomasen 5. gudu-eskuadroiak ez zuen 14:32an hasierako haren norabide-aldakerik jaso (tartea handiegia zen haren banderak irakurtzeko), HMS Tiger gudu-gurutzaontzia —haren zutabeko azkena— jada ez zegoelako Evan-Thomasi seinaleak argi-bilatzaile bidez erreleboka transmititzeko posizioan, aurretik agindu zitzaion bezala. Iparraldeko txanda baino lehen, Tiger Evan-Thomasengandik gertuen zegoen, baina une hartan, Beatty —HMS Lionen zihoan— baino urrunago. Gauzak larriagotu egin ziren, Evan-Thomas ez zelako informatua izan Beattyren eskuadroiaren barruko ordenaz, bere eskuadroia normalean Flota Handiarekin aritzen baitzen. Flotako ontziek mugimenduari buruzko aginduak zehatz-mehatz betetzea espero zen, eta haietatik ez desbideratzea. Beattyren argibideek espero zuten haren ofizialek beren ekimenaz baliatzea eta postua mantentzea bandera-ontziarekiko. Horren ondorioz, HMS Queen Elizabeth klaseko lau guduontziak —garai hartan munduko azkarrenak eta armatuenak ziren— zenbait minutuz aurreko ibilbidean ibili ziren, eta 8,7 nmi-ra (16 km) atzerago amaitu zuten, bost milara izan beharrean. Halaber, Beattyk aurreko orduetan indarrak biltzeko aukera izan zuen, eta ez zuen ziorik izan halakorik ez egiteko, baina aurrera segitu zuen ziztu bizian, guduontziak baino azkarrago. Indarra zatitzeak ondorio larriak izan zituen britainiarrentzat, itsasontzietan eta su-ahalmenean abantaila ikaragarria izan zitekeena kostatu baitzitzaien hurrengo guduaren lehen ordu erdian.

Ikuspena lemaniarren aldekoa izanik, Hipperren guduontziak 15:22an, gutxi gorabehera ipar-mendebaldera zihoazela, Beattyren eskuadroia begiztatu zuten 13 nmi-ra (24 km) inguruko irismenarekin, baina Beattyren indarrek 15:30ak arte ez zituzten Hipperren gudu-gurutzaontziak identifikatu (mapan, 1. posizioa). 15:45ean, Hipperrek hego-ekialderantz biratu zuen Beatty Scheerengana eramateko: hura 40 nmi-ra (74 km) hego-ekialdera zen, Itsas Zabaleko Flotaren indar nagusiarekin.

Hegoalderanzko lasterketa

Hurrengo hamabost minutuetan Beattyren jokabideak kritika ugari jaso ditu, bere ontziek alemaniar eskuadroiaren irismena eta itsasontzien kopurua gainditzen baitzituzten; hala ere, hamar minutuz baino gehiagoz ez zuen surik egin, alemaniar ontziak gertu egonagatik ere. Gainera, ez zuen denboraren abantaila erabili bere gudu-gurutzaontziak borrokarako formazioan berrantolatzeko; horren ondorioz, gudua hasi zenean, oraindik maniobrak egiten ari ziren.

15:48an, aurkariak hamalau kilometrora paraleloan zebiltzala, britainiarrak alemaniarren hego-mendebaldean zihoazela (hau da, eskuineko aldean), Hipperrek tiro egin zuen eta, ondoren, britainiar itsasontziek, beren armak jomugetara iristeko moduan baitzeuden (2 posizioa). Horrela hasi zen gudu-gurutzaontzien ekintzaren irekiera fasea, Run to the South ("Hegoalderanzko lasterketa") izendapenaz ezagutzen dena, britainiarrek alemaniarrak jazarri baitzituzten, eta Hipperrek Beatty nahita Scheerrengana eraman baitzuen. Borrokaren ondorengo lehen minutuetan, britainiar ontzi guztiek, Princesss Royal izan ezik, oso urrutitik tiro egin zuten alemaniarren aurka, ikuspen baldintza txarrak zirela eta, azkenean irismena lortu aurretik. Lion eta Princesss Royal bakarrik jarri ziren formazio betean eta, beraz, beste lau itsasontziak beren biraketaren ondorioz apuntatzean oztopatu zituzten. Beatty Hipperren haizealdera zihoanez, bere ontzietako tximinieetatiko eta armetatiko kea jomugak iluntzen zizkieten, Hipperren itsasontzietatiko keek ez bezala. Era berean, ekialdeko zerua hodeitsu zegoenez, alemaniar ontzi grisak ezin ziren ongi ikusi eta haietarainoko irismena estimatzea zaila zen.

Beattyk bere ontziei agindu zien lerro batean jarduteko, britainiar ontzi bat alemaniar batekin, bere HMS Lion bandera-ontziarekin SMS Lützow bandera-ontzi alemaniarren aurka borrokan. Hala eta guztiz ere, bandera bidezko seinaleztapenarekin izandako beste akats baten ondorioz, eta beharbada Queen Maryk eta Tigerrek kearen erruz ezin izan zutelako alemaniar bandera-ontzia ikusi, bigarren alemaniar itsasontzi Derfflinger erasotzailerik gabe geratu zen eta etenik gabe tiro egiteko libre geratu zen. SMS Moltkek sua atera zuen Beattyren bi gudu-gurutzaontzitatik baina, nolanahi ere, zehaztasun handiz tiro egin zuen une horietan: lehendabiziko hamabi minutuetan, HMS Tiger bederatzi aldiz kolpatu zuen. Alemaniarrek lehen kolpe odoltsua egin zuten. Ikusgarritasun hobearen laguntzaz, Hipperren bost gudu-gurutzaontziek kolpeak berehala egin zituzten britainiar sei gudu-gurutzaontzietako hirutan. Zazpi minutu igaro ziren britainiarrek lehen kolpea eman zuten arte.

Hegoalderanzko lasterketako lehen hilketa 16:00etan gertatzear egon zen, SMS Lützowk jaurtitako 30,5 cm-ko jaurtigai batek Beattyren HMS Lion bandera-ontziaren erdiko Q dorretxoa hondatu zuenean. Berehala, dozenaka tripulatzaile hil ziren, baina suntsipen askoz handiagoa saihestu zen, dorre-komandante Royal Marineseko Francis Harvey maiorrak —zauri hilgarriak jaso zituen— azkar-azkar bolborategiko ateak itxi eta bolborategia urez betetzeko agindu zuenean. Horrek bolborategiak eztanda egitea eragotzi zuen 16:28an, bat-bateko su batek dorretxoaren azpian prest zeuden kordita kargak piztu eta Q bolborategiaren kanpoko ganberetan zeuden guztiak hil zituenean. Lion salbatu egin zen. HMS Indefatigablek ez zuen hainbesteko zorte onik izan: 16:02an, elkarri tiroka hasi zirenetik hamalau minutu eskasera, SMS Von der Tannek jaurtikitako 28 cm-ko hiru jaurtigaik jo eta lerrotik ateratzeko moduko kalteak sortuta, popako X bolborategiko leherrarazi zuten. Handik gutxira, tartea ia handiena izan arren, SMS Von der Tannek 28 cm-ko beste jaurtigai batek brankako A dorretxoan jo zuen. Ziurrenik, jaurtigaiek goiko armadura mehea zulatu zioten jaistean, eta segundo batzuk geroago, HMS Indefatigable beste bolborategi bateko leherketa batek tarratatu zuen: berehala hondoratu zen eta 1.019 ofizial eta gizonez osatutako eskifaiatik, bi baino ez ziren bizirik irten. (3 posizioa).

Hipperren egoerak txarrera egin zuen zertxobait 16:15erako, 5. Borroka-eskuadroia azkenean iritsi zenean, atzean zituen lau guduontziekin tiroka aritu behar izan zuen, baita Beattyren bost gudu-gurutzaontziekin istriborrera. Baina bazekien bere amu-misioa amaitzear zegoela, bere ontziei Scheerren ontzidi nagusia azkar iristen ari baitzitzaion. 16:08an, HMS Barhamek, 5. Guda-eskuadroiko guduontzi nagusiak, Hipper harrapatu zuen eta muturreko irismenean tiro egin zuen: 60 segundoren buruan, SMS Von der Tannen 380 mm-ko kolpe bat lortu zuen. Hala ere, 16:15ak arte, 5. Borroka-eskuadroiko guduontzi guztiek ezin izan zuten irismen luzean erabat iharduki.

16:25ean, gudu-gurutzaontzien jarduna berriro areagotu zen, agian SMS Derfflinger eta Seydlitzek botatako salba konbinatuak HMS Queen Mary jo zuenean: txiki-txiki eginda geratu zen brankako bi bolborategiak lehertu zirenean. Bere eskifaiako 1.275 gizonekin hondoratu zen: bakarrik bederatzi salbatu ziren. (4 posizioa). Von Hase komandanteak, Derfflinger ontziko lehen ofizial kanoilariak, honako hau idatzi zuen:

Etsaia bikain tirokatzen ari zen. Bi aldiz jasan zuen Derfflinger haien kazkabarra infernuaren pean eta aldi bakoitzean jo egin zuen. Baina Queen Mary gaizki pasatzen ari zen; Seydlitz eta Derfflingerrek borrokatu ondoren, 16:26an aurkitu zuen bere patua. Gar gorri bizi bat atera zen bere aurreko aldetik; gero leherketa bat etorri zen aurrera, eta ondoren leherketa askoz gogorrago bat itsasontziaren erdian. Berehala, leherketa izugarri batekin lehertu zen, mastak barrurantz eroriz eta keak dena ezkutatuz.

Hegoalderanzko lasterketak iraun zuen bitartean, 15:48tik 16:54ra, alemaniar gudu-gurutzaontziek britainiar ontziei guztira 28 eta 30,5 cm-ko berrogeita bi kolpe egin zizkietela estimatzen da (bederatzi Lionen, sei HMS Princess Royalen, zazpi HMS Queen Maryn, hamalau HMS Tigerren, bat HMS New Zealanden, bost HMS Indefatigablen), eta beste bi HMS Barham guduontzian. Aitzitik, britainiar gudu-gurutzontziek jotako 340 mm-ko hamaika kolpe egin zituzten (lau SMS Lützowen, lau SMS Seydlitzen, bi SMS Moltken, bat SMS Von der Tann-en, eta guduontzien 380 mm-ko sei kolpeekin (bat SMS Seydlitzen, lau SMS Moltken, bat SMS Von der Tannen).

16:26ak pasatxo zirela, salba batek HMS Princess Royalen edo haren inguruan jo zuen, jaurtigaiaren eztanden zurrustak eta keak ilunduta. Zeinulari bat berehala HMS Liongo zubira joan zen, eta "Princess Royal lehertu egin da, jauna" jakinarazi zuen. Beatty itzuli zen bere banderako kapitainarengana, era ospetsuan esanez "Chatfield, bazirudik zerbait txarra dagoela gaur gure ontzi aluokin". Herri kondairaren arabera, Beattyk ere berehala agindu zien bere ontziei "bi puntu portura itzultzeko", hau da, etsaiarenganatz bi puntu hurbilago, baina ez dago inolako erregistro ofizialik horrelako aginduaz edo norabide aldaketaz). HMS Princess Royal, jakin zenez, oraindik ur gainean zegoen zurrusta joandakoan.

16:30ean, Scheereen guduontzi nagusiek urrundik gudu-gurutzaontzien borroka begiztatu zuten; handik gutxira, Beattyren 2. Gurutzaontzi arineko eskuadroiko HMS Southamptonek, William Goodenough komodoroa buru zuenak, Scheeren Itsas Zabaleko Flotaren gorputz nagusia begiztatu zuen: kalibre handiko salba ugariri izkin egin zuen, alemaniarren indarraren berri zehatz-mehatz emateko: hamasei dreadnought, sei guduontzi zaharragorekin. Hori izan zen Beattyk eta Jellicoek jaso zuten lehen albistea, Scheer eta haren gudu-flota itsasoan ere bazeudela. Aldi berean, destruktore guztien arteko borroka bat sortu zen gudu-gurutzaontzien indarren arteko espazioan, britainiar eta alemaniar destruktoreak elkarrekin borrokatu baitziren, etsaien ontzi handienei torpedoz eraso egin nahian. Alde bakoitzak torpedo asko jaurti zituen, baina bi gudu-gurutzaontzien indarrak erasoetatik aldendu ziren, eta denek egin zuten ihes, SMS Seydlitzek izan ezik, 16:57an jo baitzuen brankan HMS Petard destruktore britainiarrak jaurtitako torpedo batek. Ura hartu arren, SMS Seydlitzek abiadura mantendu zuen. HMS Nestor destruktoreak, Barry Bingham kapitainaren agindupean, britainiarren erasoak zuzendu zituen. Britainiarrek V27 alemaniar torpedo-ontzia indargabetu zuten, alemaniarrek laster abandonatu eta hondoratu zutena, eta HMS Petardek orduan V29ri torpedoz eraso egin eta hondoratu zuen, egun hartako haren bigarren lorpena izan zena. S35ek eta V26k hondoratutako senide-ontzietako eskifaiak erreskatatu zituzten, baina Nestor eta beste destruktore britaniar bat —HMS Nomad— jaurtigaien kolpeen bidez ibilgetu zituzten eta, aurrerago, Scheerren dreadnoughtek pasaeran hondoratu zituzten. Bingham erreskatatu zuten, eta Victoria Gurutzea eman zioten, destruktorearen jardueran agertu zuen lidergoagatik.

Iparralderanzko lasterketa

16:40an, Scheerren guduontzi urrunaren abangoardia ikusi bezain laster, hamar nmi-ra (hemeretzi km), Beattyk bere gudu-gurutzaontzien indarra 180°-ra biratu zuen, iparralderantz, alemaniarrak Jellicoerenganantz erakartzeko. (5. posizioa): erretiratze horri Run to the North ("Iparralderanzko lasterketa") esaten zaio, rolak trukatu eta alemaniarrak britainiarren atzetik ibili baitziren. Beattyk berriro ere bere asmoak behar bezala seinaleztatu ez zituenez, 5. Gudu-eskuadroiko guduontziek —haren banderak irakurtzeko oso atzeratuta zeuden— aurkitu ziren gudu-gurutzaontziak kontrako norazkoan igarotzen eta zuzenean Itsas Zabaleko Flotaren talde nagusirantz hurbiltzen. 16:48an, muturreko irismenean, Scheerren guduontzi nagusiek tiro egin zuten. Bitartean, 16:47an, Goodenoughen seinalea jaso ondoren, eta Beatty alemaniar gudu-flota iparralderantz gidatzen ari zela jakinda, Jellicoek bere indarrei adierazi zien hainbeste itxaron zuten flota-borrokaldia berehalakoa zela azkenean; 16:51n, irratiz, Londresko Almirantegoari halaxe jakinarazi zion.

Borrokako 5. Gudu-eskuadroiaren zailtasunak areagotu egin ziren 16:48an Beattyk Evan-Thomasi "elkarren segidan biratzeko" ("elkarrekin biratu" esan beharrean) agindua eman zionean, guduontziak haren aurrerat igaro zirenean. Evan-Thomasek seinalea aitortu zuen, baina Ralph Seymour teniente-komandanteak, Beattyren banderako tenienteak, egoera larriagotu zuen, minutu batzuetan banderak jaitsi ez zituenean, seinalea egiteko. 16:55ean, 5. Gudu-eskuadroia etsaiaren guduontzien irismenean zegonean, Evan-Thomasek bere bandera-agindua eman zuen, bere eskuadroiari bat-bateko maniobrak espero zitzala eta bere lidergoari jarraitzeko ohartaraziz, beren kabuz jokatzen hasi aurretik. Segidan biratzeko aginduaren ondorioz, lau itsasontziek itsasoko bazter berera banan-banan iritsi ahala bira egingo zuketen, Itsas Zabaleko Flotari behin eta berriz aukera emanez irismen egokia aurkitzeko beta osoarekin. Hala ere, HMS Malaya lorratzeko ontziko kapitaina goiz biratu zen: horrek kontrako emaitzak arindu zituen.

Hurrengo orduan, 5. Gudu-eskuadroiak Beattyren atzegoardiarena egin zuen, eta sua erakarri zuten helmenaren barruko alemaniar ontzi guztietatik; 17:10erako, berriz, Beattyk bere eskuadroia nahita arindu zuen: une hartan, irismenetik kanpo egon arren, Hipperren gudu-gurutzaontziak indartsuagoak ziren. Ikusgarritasuna eta su-boterea alemaniarren aldekoak zirenez gero, Beattyk ezin zuen etekinik atera gudu-gurutzaontzien galera arriskatzeko, bere artilleria eraginkorra ez zenean. Desorekaren adibide gisan, Beattyren gudu-gurutzaontziek ez zuten 17:45ak arte alemaniarren itsasontzirik jo fase horretan, baina berehala beste bost jaso zituzten, hark tartea ireki aurretik (lau Lionen, horietatik hiru Lützowenak, eta bat, Seydlitzek Tigerri jaurtikia). Une hartan, 5. Gudu-eskuadroiko ontziek, alemaniarrek kolpa zitzaketen jomuga bakarrak, aldi bereko sua jaso zuten Hipperren gudu-gurutzaontzietatik ekialderantz (HMS Barhamek eta HMS Valiantek aurre egin zieten) eta Scheerren guduontzi nagusietatik hego-ekialderantz (HMS Warspite eta Malaya jardun ziren haien aurka). Hiruk kolpeak hartu zituzten: HMS Barhamek (lau, SMS Derfflingerrek jaurtiak), HMS Warspitek (bi, SMS Seydlitzenak) eta HMS Malayak (zazpi, guduontzi alemaniarrenak). HMS Valiant bakarrik geratu zen onik.

Lau guduontziak askoz egokiagoak ziren jipoi mota hori hartzeko, gudu-gurutzaontziak baino: ez zen bat bera ere galdu, Malayak kalte handiak, munizio-sute bat eta eskifaiaren galera handiak jasan zituen arren. Aldi berean, lau ontzi britainiarrek 380 mm-ekin egindako sua zehatza eta eraginkorra izan zen. Bi britainiar eskuadroiak iparralderantz zihoazela, abiadura handian, alemaniar flota osoa irrikaz jazarrita, 5. Gudu-eskuadroiak hamahiru aldiz jo zituen etsaien guduontziak (lau SMS Lützown, hiru SMS Derfflingerren, sei SMS Seydlitzen) eta bost gudu-gurutzaontzietan (hala ere, SMS Markgrafi soilik kalte larrak egin zizkioten). (6 posizioa).

Floten elkarketa

Jellicoe orain jakitun zen flotaren borroka osoa hurbiltzen ari zela, baina alemaniarren posizioari eta ibilbideari buruzko informazio eskasa zuen. Beattyri laguntzeko, 16:05eko borrokaren hasieran, Jellicoek Horace Hood alranteordearen 3. Gudu-gurutzaontzien eskuadroiari agindu zion Beattyren indarra aurkitzeko eta babesteko, eta Hood hego-hego-ekialdera zihoan, Jellicoeren iparraldeko indarra baino askoz aurrerago. Arbuthnot kontraalmirantearen 1. Gurutzaontzi eskuadrillak Jellicoeren gudaroste nagusiaren aurrealdea patruilatu zuen hego-ekialderantz aurrera egin ahala. 17:33an, gurutzaontzi blindatu HMS Black Prince, Arbuthnoten eskuadroikoa, Jellicoeren indarraren hego-mendebaldeko muturreko hegalean, HMS Falmouth ikusteko moduan jarri zen, 4,3 nmi-ra (8 km) Beattyren aurretik, 3. Gurutzaontzi arinen eskuadoiarekin, eta Flota Handiaren talde konbergenteen arteko lehen lotura bisuala ezarri. 17:38an, HMS Chester esplorazio-gurutzaontzia, hurbiltzen ari ziren Hooden gudu-gurutzaontziak babesten ari zena, Boedicker kontralmirantearen agindupean zeuden alemaniar esploratzaile-indarren aurrealde batek atzeman zuen.

Boedickerren lau gurutzaontzi arinek nabarmen zafratu zuten HMS Chester, Hooden unitate astunek lasaitu askatu zuten arte, xede horretarako mendebalderantz biratu baitzuten. Hooden bandera-ontzi HMS Invinciblek SMS Wiesbaden gurutzaontzi arina indargabetu zuen 17:56 pasatxo zirenean. Wiesbaden britainiar flota gehienaren jomuga erraza bihurtu zen hurrengo orduan, baina ur gainean mantendu zen eta torpedo batzuk irismen luzetik jaurti zituen urruneko etsaien guduontzien aurka. Bitartean, Boedickerren beste itsasontziek Hipper eta Scheerrengana jo zuten, Hood iparraldetik eta ekialdetik britainiar itsasontzi nagusien indar handiago baten buru zelako uste okerrean. Laino eta ke artean, destruktoreen arteko anabasa moduko borroka gertatu zen segidan; alemaniar torpedo-ontziak formazio berri horren etorrera zapuzten saiatu ziren, baina Hooden gudu-gurutzaontziaek izkin egin zieten torpedo guztiei. Ekintza horretan, torpedo-kontraeraso baten buru izan ondoren, HMS Shark destruktore britainiarra indargabetu egin zuten, baina hurrengo orduan, igarotzen ari ziren etsaien ontzi ugariei tiroak itzultzen segitu zuen.

Flotaren jarduna

Hedatzea

Bien bitartean, Beattyk eta Evan-Thomasek Hipperren gudu-gurutzaontziekiko borrokaldiari berrekin zioten, ikusmena alde zutela. Itsasontzi batzuk hondatuta zeuzkanez, Hipper Scheerengana itzuli zen 18:00ak aldera, Beattyren HMS Lion bandera-ontzia Jellicoeren HMS Iron Duke bandera-ontzitik azkenean begiztatzearekin bat. Jellicoek bi aldiz eskatu zion Alemaniako gudu-flotaren azken posizioa Beattyri: horrek, ordea, ezin izan zituen alemaniar korazatuak ikusi eta 18:14 arte ezin izan zion galderari erantzun. Bien bitartean, Jellicoek ikustaldiei buruzko zehaztasun aldakorreko eta erabilgarritasun mugatuko txosten nahasiak jaso zituen gurutzaontzi arinetatik eta bere indarraren istriborreko (hegoaldeko) hegaleko guduontzietatik.

Jellicoe egoera kezkagarrian zegoen. Alemaniar flotaren kokapena jakin behar zuen bere guduontziak gurutzaldi-eraketatik (sei zutabe, launa ontzirekin) gudu-lerro bakar batean noiz eta nola hedatu behar zuen erabakitzeko. Hedapena mendebalde muturreko zutabean izan zitekeen edo ekialde muturrekoan, eta alemaniarrak iritsi baino lehen egin behar zen; baina hedapen goiztiarrak topaketa erabakigarri bat izateko edozein aukera galtzea ekar zezakeen. Mendebaldera hedatzeak bere flota Scheerrengana hurbilduko zukeen, denbora baliotsua irabaziz iluntzea hurbildu ahala, baina alemaniarrak maniobra amaitu baino lehen irits zitezkeen. Ekialdean zabaltzeak indarra kenduko ziokeen Scheerri, baina Jellicoeren itsasontziek T-a gurutza zezaketen agian, eta ikusgarritasuna britainiar kanoilarien oso-oso aldekoa izan: eguzkiaren sarrerako argitan, Scheerren indarren silueta agertuko zatekeen mendebaldean; Flota Handiari, berriz, berdin izango zitzaiokeen ipar eta ekialdeko zeru ilunen aurka, eta ezkutatu egingo zatekeen lanbroa eta kea tartekatzen dituen eguzki argi baxuaren islaz. Hedapenak hogei minutu ordezkaezin behar zituen, eta flotak ziztu bizian elkarrengana hurbiltzen ari ziren. Gerra osoko aginte-erabaki taktiko kritiko eta zailenetako batean, Jellicoek ekialdera hedatzea agindu zuen 18:15ean.

Txoko haizetsua

Bitartean, Hipper Scheerrekin elkartu zen berriro, eta Itsas Zabaleko Flota konbinatua iparralderantz zihoan, zuzenean Jellicoerenganantz. Scheerrek ez zuen Jellicoe itsasoan zenik adierazten zuen zantzurik, eta are gutxiago ipar-mendebaldetik jaisten ari zenik, eta Hooden ontziek bere iparraldera eta ekialdera egiten zuten esku-hartzearekin distraituta zegoen. Beattyren lau gudu-gurutzaontziak britainiar dreadnoughten aurre-aurrealdea zeharkatzen ari ziren, Hooden hiru gudu-gurutzaontziekin bat egiteko; une horretan, Arbuthnoten bandera-ontziak, HMS Defence gurutzaontzi blindatuak eta HMS Warrior eskuadroi kideak Beattyren branketatik eraso egin zuten, eta HMS Lionek ia-ia saihestu zuen HMS Warriorrekin talka egitea. Handik gertu, britainiar gurutzaontzi eta destruktore arin ugari hedatzen ari ziren guduontzien hego-mendebaldeko hegalean, bata bestearen bideak zeharkatzen ari ziren, beren kokaleku egokietara iristeko ahaleginetan, askotan talkak doi-doi saihestuz, eta hurbiltzen ari ziren alemaniar itsasontzi batzuen suaren azpian. Britainiar indarren bat-egite eta hedapenera bertaratutako arrisku eta trafiko itzeko une horri geroago Windy Corner ("Txoko haizetsua") izendapena eman zitzaion.

SMS Wiesbaden kaltetuaren kroskoaren jitoak erakarri zuen Arbuthnot. HMS Warrior ontziarekin, HMS Defence errematatzera gerturatu zen, baina hanka sartu besterik ez zuen egin, Hipper eta Scheerren ontzi nagusietako kanoien irismenean kokatu baitzen. HMS Defencek alemaniar guduontzi askotatiko kalibre handiko tiro-zaparradak jaso zituen: eztandarazi zuten, bere bolborategiak leherketa ikusgarri batean leherraraziz, hedatzen ari zen Flota Handiko gehienek ikusia. Eskifaia osoarekin (903 ofizial eta gizon, Arbuthnot eta Stanley Venn Ellis kapitaina barne) hondoratu zen. HMS Warrior ere larriki jo zuten, baina Warspite guduontziko ezbehar batek —gertu zegoen— suntsipenetik libratu zuen. HMS Warspitek bere norabidea berotu zuen: abiadura handian, zama astunaren azpian trabatu zen, borrokako 5. Eskuadroiak 18:19an iparralderantz bira egin zuenean. Zirkulu zabaletan abiadurarik handienean nabigatuz, HMS Warspitek alemaniar dreadnoughten jarduna erakarri zuen eta hamahiru kolpe hartu zituen: horrek oharkabean HMS Warrior babesgabeari sua kendu zion. HMS Warspite kontrolpean jarri zuten berriro, eta bizirik atera zen oldarralditik, baina oso kaltetuta, abiadura murriztu behar izan zuen, eta iparralderantz erretiratu. Geroago (21:07an), Evan-Thomasek portura itzultzeko agindu zuen. Warspite ibilbide luze eta bikaina egin zuen, eta Bigarren Mundu Gerran ere aritu zen. HMS Warrior gurutzaontzi blindatua, aldiz, biharamunean abandonatu eta hondoratu zen; haren eskifaia ekainaren 1eko 08:25ean HMS Engadinek atoian eraman zuen, gauean zehar hondoratzen ari zenean, 87 nmi-n (160 km).

Fitxategi:InvincibleBlowingUpJutland1916.jpg

SMS Invincible lehertzen, HMS Lützowen eta HMS Derfflingerren jaurtigaiek jo ondoren

HMS Defence hondoratu eta HMS Warspite inguratuta, 18:19 inguruan, Hooden 3. Gudu-gurutzaontzien eskuadraren irismenaren barruan mugitu zen, baina artean ere Beattyren ontziek jo zezaketen. Hasieran, ikusgarritasuna britainiarren aldekoa zuen: HMS Indomitableek SMS Derfflinger hiru aldiz jo zuen, eta SMS Seydlitz behin; SMS Lützowk, berriz, HMS Lion, Inflexible eta Invincibletik jaurtikitako hamar kolpe hartu zituen berehala, uren mailaren azpitiko bi barne, HMS Invinciblek botata, azkenean Hipper bandera-ontzia galera izan zirenak. Baina 18:30ean, Invincible bat-batean jomuga argi gisa agertu zen SMS Lützow eta SMS Derfflingerren aurrean. Ondoren, bi ontzi alemaniarrek hiruna salba jaurti zizkioten, eta 90 segundoan hondoratu. Hirugarren salbatik zetorren 305 mm-ko jaurtigai batek Q dorretxoan jo zuen: beheko bolborategiak leherrarazi zituen eta ontziaz eztanda egin zuen eta hondoratu. Sei izan ezik, eskifaia osoa —1.032 ofizial eta gizonez osatuta zegoen— hil zuen, almiranteorde Hood barne. Gainontzeko gudu-gurutzaontzi britainiarretatik, HMS Princess Royalek bakarrik jaso zituen une horietan kalibre handiko kolpeak (305 mm-ko bi, SMS Markgraf guduontziak jaurtikiak). SMS Lützow, aurrerantz urperatzen eta irrati bidez komunikatu ezinik, orain borrokatik kanpo zegoen eta erretiratzeko saiakerari ekin zion; beraz, Hipper bere bandera-ontzitik abiatu eta SMS G39 torpedo-ontzira joan zen, geroago beste gudu-gurutzaontzietako batera joateko itxaropenarekin.

T-a zeharkatuz

18:30erako, lehen aldiz batu zen gudu-flotaren borroka nagusia, Jellicoek modu eraginkorrean Scheerren T-a gurutzatzean. Alemaniar guduontzi nagusietako ofizialak, eta Scheer bera, erabat harrituta geratu ziren noraezean zihoazen laino ketsuz betetako hodeietatik irtetean, bat-batean Flota Handiko gudu-lerro nagusiaren su indar batuari aurre egiten aurkitu zirenean, itsasoan zebiltzanik ere ez baitzekiten. Jellicoeren bandera-ontzi Iron Dukek berehala lortu zituen zazpi kolpe alemaniar dreadnoughtean, SMS König, baina minutu gutxi iraun zuen truke labur horretan, Flota Handiaren 24 dreadnoughtetatik hamarreek baino ez baitzuten benetan tiro egin. Alemaniarrek ikusgarritasun eskasa oztopo izan zuten, kokaleku taktiko ezin txarragoan egoteaz gain, Jellicoek nahi izan zuen bezalaxe. Heriotza-tranpa batera zihoala konturatuta, Scheerrek bere ontzidiari biratzeko eta libratzeko agindu zion 18:33an. Ke- eta lanbro-hobi baten azpian, Scheerren indarrek askatzea lortu zuten, batera maisuki egindako 180°-ko bira baten bidez ("istriborrerako biratze-borroka", Gefechtskehrtwendung nach Steuerbord alemanez), Itsas Zabaleko Flotaren larrialdi-maniobra ondo praktikatu bat izan zena. Scheerrek adierazi zuenez,


Es war nun offensichtlich, dass wir es mit einem großen Teil der englischen Flotte zu tun hatten.Der gesamte Bogen, der sich von Norden nach Osten erstreckte, war ein Feuermeer. Das Aufleuchten des Mündungsfeuers war durch den Nebel und den Rauch am Horizont deutlich zu sehen, obwohl die Schiffe selbst nicht zu erkennen waren.	Orain agerikoa zen ingeles flotaren zati handi batekin ari ginela. Iparraldetik ekialdera hedatzen zen arku osoa suzko itsaso bat zen. Ahoko argien distira argi ikusten zen horizontean zegoen laino eta kearen artean, nahiz eta ontziak berak ez ziren antzematen.

Torpedoek ontzi nagusiei sorutako arriskuez jabetuta, Jellicoek ez zituen zuzenean jazarri, baina hegoalderantz jo zuen, Itsas Zabaleko Flota bere mendebaldetik mantentzea erabakita. 18:40etatik aurrera, Jellicoeren lerroaren atzealdeko guduontziek, izan ere, torpedoak ikusten eta saihesten ari ziren: 18:54an, torpedo batek HMS Marlborough jo zuen (ziurrenik Wiesbaden hondatuak bota zuena), eta hamasei korapilora (30 km/h) murriztu zuen abiadura. Bitartean, Scheer, oraindik ihes egiteko aski ilun ez zela eta bere ontziteriak popako jazarpen batean izugarri sufrituko zuela jakinda, ekialdera biratu zen 18:55ean. Bere memorietan idatzi zuenez, "maniobrak etsaia harrituko zukeen, egunaren gainerako planak zapuztuko zizkiokeen, eta kolpea gogorra izanez gero, gauez ihes egitea erraztuko zukeen". Baina ekialderako birak bere ontziak, berriro ere, zuzenean eraman zituen Jellicoeren erabat zabaldutako gudu-lerrorantz. Aldi berean, HMS Shark destruktore britainiar ezindua etsi-etsian borrokatu zen lau alemaniar torpedo-itsasontzik osatutako talde baten aurka, eta V48 tiroka ezindu zuen, baina azkenean torpedoz jo eta 19:02an hondoratu zuen S54 destruktore alemaniarrak. Sharkeko kapitain Loftus Jones komandanteak Victoria Gurutzea jaso zuen, aukera guztien aurka borrokatzen segitzeko agertu zuen adorearengatik.

Heriotzaren ibilaldia

Komodoro Goodenough-en 2. Gurutzaontzi arinen eskuadroiak alemaniar guduontzien tiroei izkin egin zien bigarren aldiz, eta 19:00ak pasatxo Itsas Zabaleko Flotarekin harremana berrezarri. 19:15erako, Jellicoek berriro gurutzatu zuen Scheerren T-a. Horretan, bere su-arkua estuagoa eta hilgarriagoa izan zen: alemaniar korazatuei kalte larriak eragin zizkien, bereziki Behncke kontralmirantearen 3. Eskuadroi nagusiari (SMS König, SMS Grosser Kurfürst, SMS Markgraf eta SMS Kaiser, guztiak kolpatuak izan zirelako, 1. Eskuadroiko SMS Helgolandekin batera); britainiarren aldean, aldiz, HMS Colossus guduontzia bakarrik jo zuten (SMS Seydlitzek bi aldiz, baina kalte gutxirekin).

19:17an, ordubete baino gutxiagoan bigarren aldiz, Scheerrek bere flota, kopuruz eta armaz gainditua, mendebalderantz biratu zuen "jira-bira inguruko gudua" erabiliz (alemanez: Gefechtskehrtwendung), baina kostata bigarren horretan, Itsas Zabaleko Flotaren eskuadroi nagusiak formazioa galtzen hasi baitziren, tiro bateratuen pean. Britainiarren jazarpena uxatzeko, Scheerrek bere destruktoreen torpedo-eraso handi bat agindu zuen, eta Bilatzaileen I. taldean geratzen zitzaizkion lau gudu-gurutzaontzien balizko sakrifizio-karga. Hipper G39 torpedo-ontzian zen artean, eta ez zen bere eskuadroia eraso horretarako agintzeko gai izan. Beraz, SMS Derfflingerrek, Hartog kapitainaren agindupean, jada oso kaltetuta zeuden alemaniar gudu-gurutzaontziak zuzenean gidatu zituen "flota komandante batek inoiz jasan behar izan zuen itsas armadaren su-kontzentrazio handienera", 3,5 nmi (6,4 km) baino gutxiagoko tarteetan.

Death Ride ("Heriotzaren ibilaldia") izenaz ezagutu zen horretan, Moltke izan ezik, gudu-gurutzaontzi guztiak jo eta are gehiago kaltetu ziren, britainiar guduontzietako hemezortzik batera tiro egin baitzieten. SMS Derfflingerri bi arma-dorre nagusi suntsitu zizkioten. Bilatzaileen I. Taldeko eskifaiek biktima pilo bat izan zituzten, baina ontziak oldarralditik onik irten eta ihes egin zuten Scheer estutasunetik atera eta destruktore alemaniarrak erasotzera joan zirenean. Borrokaldiko zati labur baina bizi horretan, 19:05 ingurutik 19:30 ingurura, alemaniarrek guztira 37 kolpe larri jaso zituzten, baina soilik bi eman: Derfflingerrek bakarrik hamalau jaso zituen.

Bere gudu-gurutzaontziek britainiar flotaren sua hartzen zuten bitartean, Scheerrek ihes egin zuen, kezko gortinak ezarriz. Bitartean, 19:16 ingurutik 19:40 ingurura arte, guduontzi britainiarrak Scheerren torpedo-ontziei ere eraso egiten ari zitzaizkien: beren gibeleratzea estaltzeko, hainbat torpedo-eraso egin zituzten. Jellicoeren ontziek erasook txuliatu zitzuten, eta jaurti zizkieten 31 torpedoak arrakastak ihes egin —nahiz eta, hainbat kasutan, ozta-ozta izan—, eta S35 destruktore alemaniarra hondoratu zuten, HMS Iron Dukeri egozten zaion salba batez. Britainiar indar arinek V48 ere hondoratu zuten, aurretik HMS Sharkek ezgaitu zuena. Ekintza hori, eta biraketa, britainiarrei munta handiko denbora eta eguneko azken orduko irismena kostatu zitzaien, Scheerrek nahi zuen bezala, bere ontzi astunak berehalako arriskutik irtetea ahalbidetu zuena.

Gudu horretako —eta gerrateko— itsasontzi nagusien arteko azken borroka handiak ilunabarraren ondoren gertatu ziren, 20:19 ingurutik 20:35 ingurura arte, bizirik iraun zuten britainiar gudu-gurutzaontziek alemaniar gudu-gurutzaontziak harrapatu baitzituzten, Mauve kontralmirantearen dreadnoughtaurre zaharkituek (2. Eskuadroi alemaniarra) labur arindu zituztenak. Britainiarrek kolpe gogor bat jaso zuten HMS Princess Royalen aurka, baina bost gehiago eman zizkioten Seydlitzi eta beste hiru alemaniar ontzi batzuei.

Gaueko jarduna eta alemaniarren gibeleratzea

21:00etan, Jellicoek, Flota Handiak gaueko borrokarako zituen gabeziez jabetuta, goizaldera arte jardun nagusi bat saihesten saiatzea erabaki zuen. Gurutzaontzi eta destruktoreen babes bat jarri zuen 4,3 nmi (8 km) bere bataila-flotaren atzean, atzeguardia patruilatzeko, hegoalderantz zihoala, Scheerrek espero zuen ihesbideari adi. Egiaz, Scheerrek Jellicoeren lorratza zeharkatu eta Horns Reefetik ihes egiteko hautua egin zuen. Zorionez Scheerentzat, Jellicoeren atzeguardiako indar arin gehienek ez zuten lortu alemaniar flotarekin gauean izandako zazpi topaketa independenteen berri ematea; Britainia Handiko bandera-ontzira bidali ziren irrati bidezko berri oso urriak ez ziren inoiz jaso, beharbada alemaniarrek britainiar frekuentziak trabatzen zituztelako. Destruktoreetako askok ez zuten lortu aurkitu ziren ontziei eraso egiteko aukeraz ahalik eta gehien baliatzea, nahiz eta Jellicoek espero zuen destruktoreen indarrek, behar izanez gero, alemaniar flotaren bidea blokatu ahal izango zutela.

Jellicoek eta haren komandanteek ez zuten ulertu iparraldeko tiro eta leherketa gogorrek (ordu luzez britainiar guduontzi guztiek ikusi eta entzundakoak) alemaniar itsasontzi astunak britainiar flotaren pantaila-ekialdetik igarotzen ari zirela adierazten zutenik. Aldiz, borrokak alemaniar destruktoreen gaueko erasoen ondorio zirelakoan zeuden. Britainiar itsasontzi indartsuenek (5. Gudu-eskuadroiko hamabost hazbeteko kanoidunak) zuzenean ikusi zituzten alemaniar guduontziak, ekialdean britainiar indar arinekin borrokan gurutzatzen, 2,6 nmi-ko (4,8 km) irismenean edo tarte txikiagoetan, eta HMS Malayako kanoiek tiro egiteko prest zeuden, baina beren kapitainak ez zuen ontzat hartu, Evan-Thomas almiranteordearen agintaritzaren esku utziz, eta komandante batek ere ez zion Jellicoeri horren berri eman, bere kabuz ikus zezakeela eta ontziteriaren posizioa irrati bidez edo tiroz argitzea zentzugabea zela uste baitzuten.

Scheerren ihesaren ezaugarriek eta Jellicoeren geldotasunak, alemaniarren nagusitasun orokorra gaueko borroketan adierazten duten arren, gaueko ekintzaren emaitzak ez ziren guduarenak bere osotasunean baino argiagoak izan. Berbertatik tiro egiteko moduan, ilundutako itsasontziek ustekabean egindako lehen topaketetan, komodoro Goodenough-en HMS Southampton bandera-ontzia —trebetasunez esploratzen ibilia zen—, jardunean oso kaltetua izan zen gurutzaontzi arinez osatutako alemaniar esploratzaile talde baten aurka, baina SMS Frauenlobi torpedo bat bota zion: 22:23an urperatu zen, 320 ofizial eta marinelek osatutako eskifaia osoarekin, bederatzi izan ezik.

Kalteak HMS *Spitfire*n, SMS *Nassau*k jo ondoren.

23:20tik ia 02:15ak arte, hainbat britainiar destruktore flotillak torpedo bidezko erasoak egin zituzten alemaniar gudu-flotaren aurka, borrokaldi bortitz eta kaotiko batzuetan, oso-oso gertutik (askotan 0,8 km baino gertuagotik). Hondoratutako bost destruktoreren eta hondatutako beste batzuen kostuarekin, SMS Rostock gurutzaontzi arina —handik zenbait ordutara hondoratu zen— eta SMS Pommern dreadnoughtaurrea —hura lehertu eta eskifaia guztiarekin hondoratu zen, hots 839 ofizial eta marinel— torpedoen bidez eraso egin zieten 03:10ean, egunsentiaren aurreko azken borrokaldietan. Hiru destruktore britainiarrek talka egin zuten anabasa hartan, eta SMS Nassau guduontzi alemaniarrak HMS Spitfire destruktore britainiarra jo eta haren gainegitura gehiena bere kanoi handien muturren leherketaz suntsituz, ezin baitziren aski baxu jarri itsasontzia jotzeko moduan. SMS Nassau alboko hiru metroko zulo batekin geratu zen, gehienezko abiadura hamabost korapilora (28 km/h) murriztu ziona, eta galdu zitzaion plakaketa Spitfireko kubiertan botata geratu zen. Spitfire ez zen hondoratu eta porturaino itzuli zen. Beste gurutzaontzi alemaniar bat, SMS Elbing, ustekabean harrapatu zuen SMS Posen dreadnoughtak, eta abandonatu egin zen: biharamunean goiz hondoratu zen. Britainia Handiko destruktoreetatik, HMS Tipperary, HMS Ardent, HMS Fortune, HMS Sparrowhawk eta HMS Turbulent gaueko borroketan galdu ziren.

Ekainaren 1eko gauerdiaren ondoren, SMS Thüringen eta beste alemaniar guduontzi batzuek hondoratu egin zuten 1. Gurutzaontzien Eskuadroiko HMS Black Prince patu txarrekoa, hanka-sartze baten ondorioz alemaniar gudu-lerroarekin sartu zena. Flota Handiaren indar nagusia baino milia batzuk aurrerago zegoen babes-indar baten zatitzat zabalduta, Black Princek iluntasunean kontaktua galdua zuen eta britainiar lerrotzat hartu zuen lekutik gertu kokatu zen. Alemaniarrek laster identifikatu zuten beren lerroko gehikuntza berria eta tiro egin zioten. Berbertatik botatako tiroek gaindituta, Black Princek eztanda egin zuen (denera 857 ofizial eta gizon galdu ziren), bere eskuadroiko buruzagi HMS Defencek ordu batzuk lehenago egin zuen bezala. Iluntasunpetan galduta, SMS Moltke eta Seydlitz gudu-gurutzaontziak antzeko moduan berbertatiko jardueretan ibili ziren britainiarren gudu lerroarekin: ezagutu zituzten arren, ez zuten HMS Black Princeren patua izan, britainiar itsasontzietako kapitainek, berriro ere, su ez egiteari erabaki zutenean, beren flotaren kokalekua agertzeko uzkur.

01:45ean, SMS Lützow gudu-gurutzontzia –hondoratzen ari zen, HMSInvincible ontziaren borrokaldi nagusian larri-larriki kaltetua izan ondoren– G38 destruktoreak torpedoz jo zuen, SMS Lützoweko Viktor von Harder kapitainaren aginduz, bizirik irten ziren 1.150 tripulatzaileak bertaratu ziren destruktoreetara joan ondoren. 02:15ean, V4 torpedo-ontzi alemaniarrari bat-batean branka lehertu zitzaion; V2 eta V6k eskifaia hartu zuten, eta V2k kroskoa hondoratu. Inguruan etsairik ez zegoenez, mina bat jo zuela edo itsaspeko batek torpedoz jo zuela pentsatu zen. 02:15ean, 13. Suntsitzaile Flotillako bost itsasontzi britainiarrek, James Uchtred Farie kapitainaren agindupean, berriro elkartu eta hegoalderantz abiatu eta 02:25ean, alemaniar lerroaren atzealdea ikusi zuten. HMS Marksmanek HMS Champion buruzagiari britainiar edo alemaniar ontziak ote ziren galdetu zion. Alemaniarrak zirela uste zuela erantzunez, Farie ekialdera biratu zen eta alemaniarren lerrotik urrundu. Atzealdeko guztiek jarraitu zioten, Moresby izan ezik, iluntasunetik 1,7 nmi-ra (3,2 km) lau dreadnoughtaurre gerraontzi iruditu zitzaizkionak ikusita. Bandera bat altxatu zuen, etsaia mendebaldean zebilela adieraziz, eta gero tiro-eremura gerturatu; 02:37an altuera handiko torpedo multzo bat jaurtitakoan, eta bere flotillara itzultzeko biratu zen. Lau dreadnoughtaurre guduontziak, egiaz, bi dreadnoughtaurre ziren (SMS Schleswig-Holstein eta SMS Schlesien) eta SMS Von der Tann eta Derfflinger gudu-gurutzaontziak. SMS Von der Tannek torpedoa ikusi eta tupustean istriborrera biratu behar izan zuen brankatik gertu igaro zitzaionean saihesteko. Moresby itzuli zen HMS Championerantz, joa zegoelakoan.

Azkenean, 05:20an, Scheerren flota etxerako bidean seguru zihoala, SMS Ostfriesland guduontziak britainiar mina bat jo zuen istribor aldean: gizon bat hil eta hamar zauritu zituen, baina portura iristeko gauza izan zen. SMS Seydlitz, oso kaltetua eta ia hondoratua, ozta-ozta irten zen onik itzulerako bidaiatik: ekainaren 1eko arratsean lurrera iritsi eta are ur gehiago hartu ondoren, portuan sartzeko laguntza eman behar izan zioten lehenik, eta han aingura bota zuen ekainaren 2ko goizeko 07:30ean.

Alemaniarrei ihes egiten lagundu zien Londresko Britainiar Almirantazgoak itsas inteligentziak lortutako zazpi irrati-intertzepzio garrantzitsu eman ez izanak, gauean Itsaso Handiko Flotaren benetako posizioa, norabidea eta asmoak adierazten zituztenak. Jellicoeri mezu bat helarazi zitzaion 23:15ean, 21:14an alemaniar flotaren ibilbidea eta abiadura zehaztasunez jakinarazten zituena. Hala ere, egun hartako lehenagoko seinale okerrak, alemaniar flota artean portuan zegoenla jakinarazten zuenak, eta 22:45ean jasotako inteligentzia-seinale batek —alemaniar flotaren beste posizio sinesgaitz baten berri ematen zuen—, inteligentzia-txostenekiko konfiantza murriztu zuen. Beste mezuak igorri izan balira, 23:15ean jasotako informazioa berretsiz, edo britainiar ontziek alemaniar destruktore, gurutzaontzi eta guduontziekin egindako ikustaldi eta borroka zehatzen berri eman izan balute, orduan Jellicoek norabidea alda zezakeen, Scheer Horns Reef-en atzemateko. Gau hartan guardian ibilitako ofizial gazteak bidali gabeko mezu atzemanak behar bezala artxibatu zituen eta ez zuen haien munta aintzat hartu. Jellicoek Scheer non zegoen jakin zuenerako, 04:15ean, alemaniar flota urrutiegi zegoen harrapatzeko, eta argi zegoen borroka ezin zela berriro hasi.

Ondorioa

Flota Handiak eta Itsas Zabaleko Flotak beren helburuak partzialki behintzat bete zituztela aldarrika zezaketenez, Britainia Handiak eta Alemaniak hainbat puntutan garaipena jakinarazi zuten Jutlandiako guduan. Ez dago adostasunik inondik inora zein izan zen garaile, edo garailerik izan ote zen.

Informazioa

Ekainaren 2ko eguerdian, alemaniar agintariek prentsa ohar bat zabaldu zuten, garaipena aldarrikatuz, besteak beste, guduontzi bat, bi gudu-gurutzaontzi, bi gurutzaontzi blindatu, gurutzaontzi arin bat, itsaspeko bat eta hainbat destruktore suntsitzea barne, SMS Pommern eta SMS Wiesbaden galerarekin batera. SMS Lützow, SMS Elbing eta SMS Rostockek hondorarazi zirelako albisteak ezkutatu egin ziren, etsaiak informazio horren berri izango ez zuela argudiatuta. Skagerrakeko garaipena prentsan goraipatu zen, haurrei jai eman zitzaien eta nazioak ospatu egin zuen. Kaiserrak munduko historiaren kapitulu berri bat iragarri zuen. Gerraren ondoren, Alemaniako historia ofizialak gudua garaipentzat txalotu zuen, eta Bigarren Mundu Gerraren ostera arte ospatzen segitu zen.

Britainia Handira, lehen albiste ofizialak alemaniar haririk gabeko emisioetatik iritsi ziren. Itsasontziak portura iristen hasi ziren, eskifaiak lagun eta senitartekoei mezuak bidaltzen, bai onik irten zirelako, bai beste beste 6.000 gal du zirelako. Agintariek albistea zentsuratzea aztertu zuten, baina ordurako oso zabalduta zegoen. Lehorreratutako eskifaia batzuek zurrumurruak entzun zituzten, beren senitartekoei hilik zeudela jakinarazten zizkietenak; beste batzuei, berriz, porrotarengatik iseka egin zieten. Ekainaren 2ko 19:00etan, Almirantegoak Jellicoeren informazioan oinarritutako adierazpen bat kaleratu zuen, alde bakoitzeko galeren berri gordina zuena. Hurrengo egunean, britainiar egunkariek alemaniar garaipen baten berri eman zuten. Daily Mirror egunkariaren esanetan, alemaniar Itsas Saileko zuzendariak Reichstagean hau esan zuen: "Borroken emaitza arrakasta esanguratsua da gure indarrentzat, arerio askoz indartsuago baten aurka". Britainiar herritarrak zur eta lur geratu ziren luzaroan esperotako gudua alemaniar garaipena izan zelako. Ekainaren 3an, Almirantegoak beste adierazpen bat egin zuen alemaniar galerei buruz, eta beste bat biharamunean, gehiegizko baieztapenekin. Hala ere, ekainaren 7an, Alemaniak SMS Lützow eta SMS Rostocken galerak onartu zituenean, guduaren ondorioa galeratzat hartzen hasi zen. Guduari buruzko nazioarteko iritzia britainiar garaipen esanguratsu baterantz aldatzen hasi zen, Ipar Itsasoko botere oreka aldatzeko alemaniar saiakera arbuiatuta. Uztailean, Sommeko kanpainako berri txarrek Jutlandiaren gaineko kezka uxatu zuten britainiarren kontzientziatik. ^[3]^[4]

Balorazioak

Jutlandia altzairuzko guduontzien arteko hirugarren flota-borrokaldia izan zen, Itsaso Horiko guduaren ondoren (1904). Errusiarrak eta japoniarrak hamabi hazbeteko kanoiekin hasi ziren elkarren aurka, sekula entzun gabeko "13.000 metro baino gehiagoko tartean", munduko itsas armadek "(...) kanoien ohiko irismena 6.000 yardaraino (5,8 km) zabaltzeko borrokan ziharduten garaian". Errusiarrak Port Arthurrera itzuli ziren eta bertan mugitu ezinik geratu, hamabi hazbeteko jaurtigai batek Vitgeft almirantea Tzesarevitx bere bandera-ontzi guduontzian hil ondoren. Plan aurreratu berria Port Arthurretik Itsaso Horira berriro sartzea zen, Errusiako Flota Baltikoaren iritsiera indartzeko, 1905ean noizbait espero zena. Itsaso Horiko gudua "Abuztuaren 10eko gudua" izendapenaz ezagutzen da Errusian, eta Tsushimako gudua 1905ean, "Horrela burutu zen agian historiako itsas garaipenik erabakigarriena eta osoena", Errusiar-Japoniar Gerran.

Jutlandian, alemaniarrek, 99 osagaiko flota indartsuarekin, 115.000 tona luze (117.000 t) ontzi britainiar hondoratu zituzten; aldiz, britainiarrek, 151 osagairekin, 62.000 tona luze (63.000 t) ontzi alemaniar hondoratu zituzten. Britainiarrek 6.094 marinel galdu zituzten; alemaniarrek, 2.551. Beste hainbat itsasontzi oso kaltetuak izan ziren, Lion eta Seydlitz, adibidez.

1916ko udan, Alturako Flotaren estrategia Royal Navyren kopuruzko abantaila ezabatzea zen, bere indar guztia etsaien ontzi nagusietako eskuadroi isolatuen aurka eramanez, flota orokorreko gudu batean parte hartzeari utziz, ontzi astunetan parekotasun itxurako zerbait lortu arte. Taktikari zegokionez, Itsas Zabaleko Flotak galera biziki handiagoak eragin zizkion Flota Handiari Jutlandian jasan zituenak baino, eta alemaniarrek ez zuten inoiz borrokalekua mantentzen saiatzeko asmorik agertu; beraz, historialari batzuek Jutlandiako garaipenaren aldarrikapen alemaniarra babesten dute. Alemaniarrek garaipen handia izan zutela jakinarazi zuten berehala, eta britainiarrek, aldiz, emaitza laburrak eta sinpleak baino ez zituzten eman. Haserre publikoari erantzunez, Arthur Balfour Almirantegoko Lehen Jaunak Winston Churchilli eskatu zion bigarren txosten positiboagoa eta zehatzagoa idazteko.

Hala ere, badirudi Scheer berehala konturatu zela antzeko higadura-tasako beste borroka batzuek Itsas Zabaleko Flota agortuko zutela, Flota Handia murriztu baino askoz lehenago. Gainera, abuztuaren 19ko aurrerapena Flota Handiak ia atzeman ondoren, jada ez zuen uste posible izango zenik Royal Navyko gerraontzien eskuadroi bakar bat harrapatzea, Flota Handiak portura itzuli aurretik esku hartu gabe. Hori zela eta, Itsas Zabaleko Flotak Ipar Itsasoko sarbideak alde batera utzi eta Baltikoan jarri zuen arreta 1917an: aldiz, Scheerrek Britainia Handiaren aurkako taktikak Atlantikoko mugarik gabeko itsaspeko gerrara aldatu zituen.^[5]

Maila estrategikoan, adostasun argirik gabeko literatura itzela egin da emaitzaz. Oro har, bataila ez-erabakigarritzat jo zen berehalako ondorioetan, eta iritzi horrek oraindik ere eragina du.

Kopuruari zegokionez nagusi izanik ere, britainiarrek etsipenez hartu zituzten gudu erabakigarri batean zituzten itxaropenak, Trafalgarrekin eta Alfred Mahanen eragin handiko doktrina estrategikoen helburuarekin parekagarriak. Itsas Zabaleko Flotak izatezko flota gisa bizirik iraun zuen. Galera gehienak hilabete baten buruan jakinarazi ziren —SMS Seydlitz bera ere, gudutik onik irten zen ontzirik kaltetuena, urrirako konpondu zuten, eta ofizialki azarorako berriro zerbitzuan—. Hala ere, alemaniarrek porrot egin zuten Britainiar Flotaren zati garrantzitsu bat suntsitzeko helburuan, eta ez zen aurrerapenik egin Ozeano Atlantikoan Itsas Zabaleko Flotari jarduten uzteko helburuan.^[6]

Gerora, babes handia izan du Jutlandia britainiarren garaipen estrategikotzat hartzeak. Britainiarrek alemaniar flota suntsitu ez eta etsaiak baino ontzi eta bizitza gehiago galdu zituzten arren, alemaniarrak portura gibeleratu ziren: guduaren amaieran, britainiarrek eremuaren kontrolpean zeukaten. Britainia Handiak blokeoa betearazi zuen, Alemaniarainoko funtsezko inportazioak % 55era murriztuz, Alemaniak gerrari aurre egiteko zuen gaitasunari eraginez.^[7]^[8]

Alemaniar flota Ipar Itsasora hiru aldiz baino ez zen irten: abuztuaren 19ko erasoaldi baterako; beste bat, 1916ko urrian; eta beste bat, 1918ko apirilean. Hiruretako batek ere ez zuen aurkako ontzi nagusiririk aurkitu, eta berehala bertan behera utzi ziren, ez batzuk ez besteak ez baitzeuden prest minen eta itsaspekoen arriskuak hartzeko.

Bertan behera utzitako operazio horietaz aparte, Itsas Zabaleko Flotak —ez zuen britainiar flotarekin beste topaketa bat izateko arriskurik hartu nahi— bere jarduerak Itsaso Baltikora mugatu zituen gerratearen gainerakoan. Jellicoek agindu bat eman zuen Flota Handiari Horns Reefeko lerrotik hegoaldera lurreratzea debekatzeko, minen eta U-Booten mehatxua zela kausa. Alemaniar itsas aditu batek, 1918ko azaroan Jutlandiari buruz publikoki idaztean, zera esan zuen: "Gure Flotaren galerak larriak izan ziren. 1916ko ekainaren 1ean, pentsa dezakeen pertsona orok argi zuen gudu horrek azkena izan behar zuela, eta halaxe izango zela”. The New York Times estatubatuar aldizkariak laburtu zuenez, The prisoner has assaulted his jailer, but he is still in jail ("Presoak zaintzaileari eraso egin dio, baina oraindik ere espetxean dago").

Guduaren amaieran, britainiarrek zenbakizko nagusitasunari eutsi zioten eta 23 dreadnought prest zituzten eta oraindik borrokatzeko gai ziren lau gudu-gurutzaontzi, baina alemaniarrek, hamar dreadnought baino ez, ordea. Gudua gertatu eta hilabetera, Flota Handia Jutlandiara itsasoratu aurretik baino indartsuagoa zen. HMS Warspitek Rosythen lehorreratu ondoren, uztailaren 22an flotara itzuli zen, eta HMS Malaya Invergordongo kai flotatzailean konpondu eta uztailaren 11n lanerako prest zegoen. HMS Barham hilabetez egon zen Devonporten atrakatuta, abiadura probak egiteko, eta uztailaren 8an Scapa Flowera itzuli zen. HMS Princess Royal Rosythen geratu zen hasieran, baina Portsmoutheko dike lehorrera eraman eta uztailaren 21ean Rosythera itzuli zen. HMS Tiger Rosythen lehorreratu zen eta uztailaren 2an zerbitzatzeko prest zegoen. HMS Queen Elizabeth, HMS Emperor of India eta HMAS Australia, guduaren unean mantentze-lanetan zeudenak, flotara berehala itzuli ziren eta, handik gutxira, HMS Resolution eta HMS Ramillies iritsi ziren. Hasiera batean, HMS Lion itsas zerbitzurako prest egon zen, dorretxoa kaltetuta eduki arren; gero uztailean hilabeteko konponketak egin zizkioten, Q dorretxoa aldi baterako kendu ziotelako, eta irailean ordezkatu.

Oraintsuko ikerketa batzuetan aurkeztu den hirugarren ikuspegi batek dioenez, Jutlandek —guduontzien arteko azken flota ekintza nagusiak— itsaspekoaren, minaren eta torpedoaren garapenaren ondorengo flota korazatuen garrantzigabetasuna erakutsi zuen. Ikuspuntu horren arabera, Jutlandiako guduaren ondorio nagusia alemaniarrek mugarik gabeko itsaspeko gerran parte hartzeko hartutako erabakia izan zen. Gerren arteko hamarkadetan guduontzi ugari eraiki baziren ere, argudiatu izan da emaitza horrek itsasontzien aldekoen artean erabaki hartzaile sozialak islatu zituela, nork behartu zituen aukera teknologikoak flotaren ekintzaren paradigma tradizionaletara egokitzeko. Guduontziek munta txiki samarra izan zuten Bigarren Mundu Gerran, itsaspeko eta hegazkin-ontziak itsas gerrako arma erasotzaile nagusi gisa agertu baitziren.

Britainiarren autokritika

Flota Handiaren jardunaz, britainiar almirantegoaren azterketa ofizialak bi arazo nagusiok antzeman zituen:

Britainiar blindaje-zulatzaileek alemaniar blindajearen kanpoaldean eztanda egin zuten, barruan sartu eta lehertu beharrean. Horren ondorioz, zortzi hazbeteko (20 cm) lodierako blindajeko zenbait itsasontzi alemaniar hamabost hazbeteko (38 cm) jaurtigaietatik onik irten ziren. Jaurtigai horiek armaduran sartu eta gero lehertu izan balira, alemaniarren galerak askoz handiagoak izango ziratekeen ziurrenik.
Britainiar itsasontzien eta komandante buruen arteko komunikazioa eskasa zen konparatiboki. Guduaren zatirik handienean, Jellicoek ez zuen ideiarik ere alemaniar itsasontzien kokalekuez, nahiz eta britainiar itsasontziak harremanetan egon. Porrot egin zuten etsaien posizioen berri ematean, Flota Handiaren Gudu Planaren aurka. Seinaleztapen garrantzitsuenetako batzuk banderaren bidez soilik egin ziren, haririk gabe edo komunikazioak ziurtatzeko metodo erredundanteak erabiliz egin beharrean —prozedura eztabaidagarria, borroka-eremua iluntzen zuen lanbro eta kearen nahasketa zela eta, eta antzeko porroten aurreikuspena, ohiturari lotutako eta pentsakera kontserbadorreko ofizial agintedunak izanik, Bigarren Mundu Gerran teknologia berriaz balia zitezen—.

Jaurtigaien jarduna

Alemaniar jaurtigailu blindaje-zulatzaileak askoz eraginkorragoak ziren britainiarrak baino, askotan ez baitzuten lortzen armadura astunean sartzea. Gaia bereziki angelu zeiharreetan jotzen zuten jaurtigaiei buruzkoa zen, gero eta maizago gertatzen zirenak tarte luzean. Alemaniak trinitrotoluenoa (TNT) hartu zuen 1902an artilleria-jaurtigaietarako lehergai betegarri gisa, baina Erresuma Batuak azido pikrikoaren nahastea (lidita) erabiltzen segitzen zuen. Blindajearen aurkako jaurtigai baten inpaktuaren kolpeak, askotan, behar baino lehenago leherrarazten zuen lidita, metxaren funtzioaren aurretik, eta TNTaren eztanda atzera zitekeen, jaurtigaia sartu eta metxak plaka armatzailearen atzeko eremu ahulean funtzionatu arte. Hamazazpi britainiar obus inguruk alemaniar dreadnoughten edo gudu-gurutzaontzien alboko armadura jo zuten. Horietatik lau ez omen ziratekeen inolaz ere sartuko. Gainontzeko hamahiruetatik, bat blindajean sartu eta barruan lehertu zen. Horrek britainiar aldean jaurtigai funtzio egokia izateko % 7,5eko probabilitatea erakutsi zuen, jaurtigai hauskorregiak eta liditak goizegi eztanda egitearen ondorioz.

Jellicoek bazuen jaurtigaien ajeei berri, 1908tik 1910era Hirugarren Itsasoko Jaun gisa jaurtigai berriak diseinatzeko agindua eman baitzuen. Hala ere, itsasoratu ondoren ez zen auzia behatu eta jaurtigai berriak ez ziren inoiz sakonki probatu. Beattyk HMS Lion ontzian zegoen ospakizun batean aurkitu zuen arazoa, gudua gertatu eta denbora gutxira, Suediar Itsas Armadako ofizial bat bertan zenean. Lehentxeago Berlinen izana zen: hor, Alemaniar itsas armadak trufa egin zuen, britainiar jaurtigaiak itsasontzien blindajean nola apurtzen ziren ikusirik. Jaurtigaien eraginkortasunaren auzia ere Dogger Bankeko guduaren ondoren planteatu zen, baina ez zen neurririk hartu. Hipperrek geroago esan zuen: "Haien kargen kalitate txarra baino ez zen hondamenditik salbatu gintuena".

Dreyer almiranteak, geroago Iron Duke britainiar bandera-ontziaren kapitain izan zen guduari buruz idatzi zuenean, kalkulatu zuen jaurtigai eraginkorrek —geroago erabili zirenen modukoak— munta handiko sei ontzi alemaniar gehiago hondoratzea ekarriko zukeela, guduan lortutako arrakasta kopuru errealean oinarrituta. Jaurtigaiak probatzeko sistema 1944ra arte erabili zen eta, estatistiken arabera, % 70ean akastuna zen jaurtigai-sorta batek onartua izateko aukera are handiagoa zuen. Izan ere, proba leun samar horretan huts egiten zuten jaurtigaiak ere itsasontziei ematen zitzaizkien artean ere. Ordnance Boardek ("Artilleria bulegoa") ondoren egindako proben emaitzen azterketak iradoki zuen jaurtigaien % 30 - % 70ek ez zuketela ziur aski Almirantegoak zehaztutako sartze-proba estandarra gaindituko.

Hasiera batean, Almirantegoak jaurtigaiak ordezkatzeko saiakerei eutsi zien, eta ez zen neurririk hartu Jellicoe 1916ko abenduan Lehen Itsas Jauna bihurtu zen arte. Hasierako erantzun gisa, jaurtigairik txarrenak ontzietatik erretiratu zen 1917ko hasieran, eta erreserbako horniduretatik ordezkatu. Jaurtigai berriak diseinatu ziren, baina ez ziren 1918ko apirilera arte iritsi, eta ez ziren inoiz martxan erabili.

Gudu-gurutzaontzien galerak

Britainiar guduontziak etsaien gurutzaontziak jazarri eta haien irismenetik kanpo suntsitzeko diseinatu ziren, ez lerroko itsasontziak izateko eta etsaiarekin alde zabaletik batera botatako salboak trukatzeko. Alemaniar gudu-gurutzaontzi bat bat eta hiru britainiar hondoratu ziren, baina ez etsaien jaurtigaiek blindajean sartu eta bolborategiak lehertarazi zituztelako. Britainiar gudu-gurutzaontzi bakoitza dorre-sabai batetik zulatua izan zen, eta haien bolborategiek dorretxoen eta jaurtigaiak gordetzeko geletatik igarotzen ziren bat-bateko suak piztu zituzten. SMS Lützowk 24 kolpe hartu zituen eta bere ureztatzeari ezin izan zitzaion aurre egin. Azkenean, babesleen torpedoek hondoratu zuten, eskifaiako gehienak onik irten ondoren (nahiz eta bertan harrapatutako sei langile hil ziren itsasontzia nahita hondoratu zutenean). SMS Derfflinger eta SMS Seydlitzek 22na kolpe jaso zituzten, baina portura iritsi ziren (SMS Seydlitzen kasuan, doi-doi).

Gudu-gurutzontzien ekintzaren ezaugarri kezkagarria da bost gudu-gurutzontzi alemaniar klase horretako sei ontzi britainiarren aurka borrokatu zirela, lehenengo hogei minutuen ondoren, nahiz eta distantzia handitik, Queen Elizabeth klaseko lau gerraontziren suak lagunduta, Queen Mary eta Indefatigable hondoratzea lortu zutela... Britainiarren galeretan eragina izan zuten gertaerak, lehenik eta behin, gure gudu-gurutzontzien blindaje-babes eskasa izan ziren, batez ere dorreen blindajeari dagokionez eta, bigarrenik, ontzigaineko xaflak eta gure ontziek argiarekiko zuten desabantaila. Horretan ez dago zalantzarik. Baina ezbairik gabe, hasierako faseetan alemaniar gudu-gurutzontzien artilleria oso maila altukoa zela ere bai.

Sir John Jellicoe, Jellicoeren txosten ofiziala

Jellicoek eta Beattyk, baita beste goi-mailako ofizial batzuek ere, gudu-gurutzaontzien galera blindajearen ahulak eragin zuelako ustea eman zuten, bi batzorderen txostenak eta Jellicoek eta beste goi-mailako ofizial batzuek lehenago korditak eta haren kudeaketak errua zutela esan zuten arren. Horrek blindajea zabaltzeko eskakizunak ekarri zituen, eta 2,5 cm-ko gehigarria erantsi zitzaion bolborategien gaineko estalki mehe samarren gainari. Pisu-igoera konpentsatzeko, itsasontziek erregai, ur eta bestelako hornidura gutxiago eraman behar zuten. Estalkiko armadura mehea britainiar itsasontzien balizko ahulezia izan ala ez, guduak ez zuen hala zenik frogatu. Onik irten ziren itsasontzien artean, behintzat, ez zen aurkitu etsaien jaurtigairik kubiertan inon sartu zenik. HMS Hood gudu-gurutzaontzi berriaren diseinua (guduaren unean eraikitzen ari zena) aldatu egin zen, eta 5.000 tona luzeko (5.100 t) blindaje osagarri eman zizkion.

Munizioaren manipulazioa

Britainiar eta alemaniar propultsatzaileen kargak desberdinak ziren ontziratzean, manipulazioan eta kimikan. Propultsatzaile britainiarra bi motatakoa zen: MK1 eta MD.

Mark 1 korditak formula hau zuen: % 37 nitrozelulosa, % 58 nitroglizerina, eta % 5 petrolioaren gelatina. Propultsatzaile ona zen, baina bero erretzen zen, eta higadura-arazo bat eragiten zuen arma-upeletan. Petrolioaren gelatinak lubrifikatzaile zein egonkortzaile gisa balio zuen.
MD kordita kanoi-tutuaren higadura murrizteko garatu zen eta formula % 65 nitrozelulosa, % 30 nitroglizerina eta % 5 petrolioaren gelatina zuen. MD korditak tutuaren higaduraren arazoa konpontzen zuen arren, ez zuen hura biltegiratzeko ezaugarririk hobetu, pobreak baitziren. Kordita tenperatura aldaketekiko oso sentikorra zen, eta oso abiadura azkarrean, azidoaren hedapena zein korditaren narriadura gertatzen zen. MD korditak nitrozelulosa eta burdin pirita mikrohauts partikulak ere isuri zituen. Nahiz eta korditaren propultsatzailea maneiagarria izan, ofizial kanoilari zaintzaile bat behar zuen, loteen kontrol zorrotza eta maiz haien probak egitea, itsasontzietako bolborategietan.^[9]^[10]

Korditazko propultsatzaile britainiarrak (kutxatik aterata eta zetazko poltsan agerian zegoenean) bortizki erretzeko joera zuen, eta "bat-bateko suteak" kontrolaezinak eragiten zituen hurbileko jaurtigai-kolpeek pizten zituztenean. 1945ean proba bat egin zuen U.S.N. Bureau of Ordnancek ("Artilleria-bulegoa", Nº. 245, or. 54-60) korditaren sentikortasuna aztertu nahian, garai hartan erabiltzen ziren Estatubatuar Itsas Armadak erabiltzen zituen propultsatzaile-hautsekiko, dizdira-iturri neurgarri eta errepikagarri baten aurka. Egiaztatu zenez, kordita dizdiratik 530 mm-ra pizten zen, egungo AEBetako bolbora 120 mm-ra, eta AEBetako bolborarik gabeko hautsa 25 mm-ra.^[11]

Horrek esan nahi zuen suak propultsatzailea berehala piztuko lukeela 75 bat aldiz dirdiraren eraginpean, AEBetako hautsarekin alderatuz gero. Britainiar itsasontziek babes desegokia zuten bat-bateko sute horien aurrean. Alemaniar propultsatzailea (RP C/12, letoizko kartutxo kutxatiletan manipulatua eta alemaniar artillerian erabilia, haien itxidura irristagarriak kerik gabeko hautsarekin gogor hesten zirelako), ez zen hain zaurgarria, ezta konposizioan hain lurrunkorra ere. Alemaniar propultsatzaileak ez ziren hain desberdinak kordita-konposizioari dagokionez, salbuespen nagusi batekin: zentralita. Dietil difenil urea simetrikoa zen hori, eta britainiar praktikan erabiltzen zen petrolio-gelatina baino handiagoa zen egonkortzailetzat balio zuen. Hobeto gordetzen zen eta erre egiten zen, baina ez zen lehertzen. Letoizko kutxetan gordeta eta erabilita, dirdirarekin askoz sentikortasun gutxiago zuela frogatu zuen. RP C/12 % 64,13 nitrozelulosak, % 29,77 nitroglizerinak, % 5,75 zentralitak, % 0,25 magnesio oxidoak eta % 0,10 grafitoak osatzen zuten.^[9]

Royal Navyko Gudu-gurutzaontzien flotak ere munizioa manipulatzeko azkartasuna azpimarratu zuen ezarritako segurtasun protokoloaren gainetik. Praktika-ariketetan, kordita ezin zitzaien kanoiei behar bezain azkar hornitu karga-jasogailu eta eskotilen bidez. Propultsatzailea hurrengo alde zabaleko salboa kargatzeko denbora onean altxatzeko, segurtasun-ate asko irekita mantendu ziren, eta itxi egin behar izan ziren bat-bateko suteetatik babesteko. Kordita poltsak ere hornitu eta bertan mantendu ziren, segurtasun diseinuaren ezaugarrietan erabateko haustura sortuz. Kanoi-dorretxoaren eta bolborategiaren arteko geletan kargak ezarrita, Royal Navyk bere sute-tasa emendatu zuen, baina ontziak kate-erreakzioko munizio-suteen eta bolborategien leherketen aurrean ahul utzi zituen. "Segurtasun ohitura txar" hori benetako gudu praktiketara eraman zen. Gainera, tiro-tasa altuaren doktrinaren ondorioz, 1913an britainiar itsasontzietan zeuden jaurtigaien eta korditaren hornidura % 50 handitzea ere erabaki zen, muniziorik gabe geratzeko beldurrez. Horrek itsasontzietako bolborategietako edukiera gainditzen zuenean, kordita edonon gordetzen zen, baita leku ez-seguruetan ere. ^[10]^[10]

Britainiar korditaren kargak zetazko bi poltsa gorde ziren metalezko edukiontzi zilindriko batean, 16 oz-ko (453,59 g) bolbora pizgailuko karga batekin, paperezko bolatxo lodi batekin estaltzen zena: jaurtigai bakoitzean, lau karga erabiltzen ziren. Arma eskifaiek beren ontzietako kargak kentzen zituzten, eta bolbora pizten zuten kargen gainean estaltzen zuen papera kentzean. Zortzi karga prest edukitzearen ondorioa lau tona labur lehergai (3.600 kg) agerian izatea izan zen: karga bakoitzari bolbora kopuru txikiak galtzen zitzaizkion poltsa pizleetatik. Hain zuzen ere, arma eskifaiek lehergailuzko segida bat jarria zuten dorretxotik bolborategietaraino, eta jaurtigai batek gudu-gudaontziko dorretxo bat jotzea nahikoa zen itsasontzia amaitzeko.

2003ko udan egindako urpekari-espedizio batek jarduera hori berretsi egin zuen. Invincible, Queen Mary, Defence eta Lützow ontzien hondakinak aztertu ziren, ontzi britainiarrek barneko leherketak pairatzeko zuten joeraren arrazoia ikertu nahian. Froga horretatik, erantzukizunaren zati handi bat kanoi nagusietako jaurtigaietarako korditaren propultsatzailearen manipulazio ohargabean jar daiteke. Queen Mary ontziaren hondoratzeak X dorretxoko lan ganberan pilatutako korditazko edukiontziak azaleratu zituen, bolborategiaren ordez.

Propultsatzailean bertan beste desberdintasun bat zegoen. RP C/12 alemaniarra suaren eraginpean zegoenean erretzen bazen ere, ez zen lehertzen, kordita ez bezala. RP C/12 asko aztertu zuten britainiarrek eta, Lehen Mundu Gerraren ondoren, ondorengo SC korditaren oinarria izan zen.^[12]

Liongo kanoilari Alexander Grant-en memoriek iradokitzen dute britainiar ofizial batzuek bazekitela kordita modu axolagabean maneiatzearen arriskuez:

Suzko armetarako bolbora ordezkatzeko, kordita sartu zenean, lehergailuak maneiatzeko beharrezko neurriei buruzko araudia inkontzienteki asko lasaitu zen —esateak penatzen nau—, neurri arriskutsu bateraino ere Zerbitzu osoan. Ontziko arautegietako pixkanakako hanka-sartzeak bi faktoreren ondorioa zirudien. Lehenik eta behin, kordita askoz lehergai seguruagoa da maneiatzeko, bolbora baino. Bigarrenik, baina garrantzitsuagoa da, ontziko bolborategien eraikuntza aldatu izanak segurtasun faltsuaren sentsazioa eragin zuen... Burdinazko edo altzairuzko kubiertak, zurezko estalduraren desagerpenak, barruan jarritako argi elektrikoek, altzairuzko ateek —irekita, orain kartutxoak pasatzeko txirristarik ez zegoelako—: horrek guztiak lasaitasun handia eman zien ofizialei eta gizonei, lehergailuen inguruan hartu behar ziren neurriei dagokienez.

Grantek Lion ontzian neurriak sartuak zituen bolborategitik kanpo gordetzen ziren kartutxoen kopurua mugatzeko eta ateak itxita mantentzen zirela ziurtatzeko, ziurrenik bere biziraupenean lagunduz. 1916ko ekainaren 5ean, Almirantegoko Lehen Jaunak Kabineteko kideei aholkatu zien hiru gudu-gurutzaontziak galdu egin zirela korditaren kudeaketa ez-seguruaren ondorioz.

Guduaren ondoren, Britainiar Flota Zentraleko Artilleria-batzordeak txosten bat egin zuen, David Beatty almirantearen aginduz, bat-bateko suaren babesean eta kargen manipulazioan berehalako aldaketak aldeztuz. Besteak beste, honako hau jakinarazi zuen:

Bolborategietako haizatze-plaka batzuek bolborategietan txinparta sartzea errazten zuten eta estandar berri batera egokitu beharko lirateke.
HMS Liongo bolborategiko trenkadetan tolesturak ageri ziren, presiopeko (gainpresioa, zehazki) suaren eraginez, nahiz eta urek estalita egon eta, beraz, hren presioak jasan, eta indartsuago egin behar da.
Bolborategietan sartzeko barrura irekitzen ziren ateak arrisku izugarria ziren.
Garai hartako dorretxoen diseinuek ezin zuten dorretxoko jaurtigaien eztanden txinpartak manipulazio-geletara irits zitezen saihestu.
Pizte-babesak ez zitzaizkien kargei lotu behar; aitzitik, arrapaladan jartzekoak ziren oldardu baino lehentxeago.
Garai hartakoak baino metodo hobeak aurkitu behar ziren karga prestatuak modu seguruan biltegiratzeko.
Manipulazio bidean zeuden kargak azkar urpetzeko metodoren bat asmatu behar da.
Gehiegizko presioa kudeatzeko diseinatutako eskuoihalak (ontziaren mamparan zehar propultsatzaile-kargak mugitzeko suaren aurkako osagarri bereziak) jarri behar dira.^[13]

Artilleria

Britainia Handiko artilleria kontrol sistemak, Dreyer tauletan oinarrituak, alemaniarren oso aurretikoak ziren, alemaniar flotari egindako kalibre kolpe nagusien batezbestekoak frogatzen duen bezala. Bere abantaila frogatuengatik, itsasontzietan pixkanaka instalatu zen, gerrak aurrera egin ahala: britainiar itsasontzi nagusi gehienei egokitu zitzaien 1916ko maiatzerako, eta Flota Handiaren itsasontzi nagusi guztien kanoi nagusietan ere bai, bitan izan ezik. Royal Navyk suteen aurkako sistema zentralizatuak erabili zituen bere itsasontzi nagusietan, puntu altu batetik zuzenduta —jaurtigaien erorketa hobeto ikusteko—, ikuspegi nagusi bat erabiliz bai entrenatzeko eta bai armak igotzeko. Alabaina, alemaniar gudu-gurutzaontziek dorretxoetako su kontrolatzen zuten entrenamendurako soilik zen zuzendari baten bidez, eta horrek ere ez zituen batera tirorik egiten. Gainerako alemaniar ontzi nagusiek ez zuten berrikuntza hori. Irismena aurkitzeko alemaniar ekipamendua, oro har, FT24 britainiarra baino hobea zen, haren arduradunak estandar altuago batean entrenatuak baitziren, Zeiss hiru metroko bilatzaileen konplexutasunarengatik. Diseinu estereoskopikoa zutenez, zenbait egoeratan, kez inguratutako jomuga kalkulatzeko gauza ziren. Alemaniar ekipamendua ez zen irismenean britainiarren Barr & Stroud 15 ft-ko (4,6 m) bilagailua baino hobea —britainiar ontzi nagusiek zeukaten— eta, britainiar kalkulatzaileak ez bezala, alemaniar arduradunak erraz hogeita hamar minututik behin ordezkatu behar ziren, ikusmena kaltetzen zitzaielako, horrek artilleria-ekipoei emandako tarteei eragiten baitzien.

Guduaren emaitzek armak zuzendari zentralizatuaren bidez erabiltzearen munta berretsi zuten: harexen ondorioz, Royal Navyk gurutzaontzietan eta destruktoreetan zuzendari bidezko jaurtitzeko sistemak instalatu zituen, hau da, ordu arte erabili ez ziren lekuetan, eta guduontzietan, bigarren mailako armamenturako ere bai.

Alemaniar itsasontziak jomugetarainoko tarte zuzena zehazteko azkarragoak izan zirela kontsideratzen zen, hasierako abantaila eman ziena. Britainiarrek "mailakako sistema" erabiltzen zuten, hau da, salba bat jaurtitzen zen hobekien igartzen zen tartera eta, noraino iristen zen kontuan hartuta, tartea pixkanaka zuzentzen zen, gorantz edo beherantz, ondoz ondoko tiroak etsaiaren aurrean eta atzean iristen ziren arte. Alemaniarrek "eskaileraren sistema"' erabili zuten: horren bidez, hiru tiroko hasierako deskarga bat erabili zen, tarte desberdinetan, erdiko tiroa hobekien igartzen den tarteraino. Eskaileraren sistemaren bidez, hiru tiroen inguruko informazioa azkarrago lor zezaketen "mailakako sistemaz" baino, horrek tiroen artean itxarotea eskatzen baitzuen, azkenak non jo zuen ikusteko. Itsasontzi britainiarrek alemaniar sistema bere egin zuten.

Zehaztu zenez, britainiar itsasontzi gehienei ezarritako bederatzi oineko (2,7 m) tarteko irismen-bilagailuak ez ziren tarte luzerako egokiak, eta ez zirela hamabost oineko (4,6 m) tarteko irismen-bilagailuak bezain ongi aritu itsasontzi modernoenetako batzuetan. 1917an, 25 eta 30 oineko (7,6 eta 9,1 m) oinarriko luzeko irismen-bilagailuak sartu ziren guduontzietan, zehaztasuna hobetzeko.

Seinaleztapena

Gudu osoan zehar, britainiar itsasontziek komunikazioekin zailtasunak izan zituzten, alemaniarrek ez bezala. Britainiarrek nahiago zuten itsasontzitik itsasontzirako banderaren eta lanpara-seinaleen bidezko seinaleztapena, haririk gabekoa saihestuz; alemaniarrek, ordea, haririk gabekoa arrakastaz erabiltzen zuten. Ateratako ondorio bat izan zen banderen seinaleak ez zirela flota kontrolatzeko modu egokia. Lanparak erabiltzen izandako eskarmentuak, batez ere gauez, beste itsasontzi batzuei erronkak egitean, frogatu zuen hori modu bikaina zela norberaren kokapen zehatza etsaiari jakinarazteko, tiro bidezko erantzuna egitera gonbidatzen baitzuen. Lanpara bidezko ezagutze-seinaleak, behin ikusita, geroko borroketan ere erraz kopia zitezkeen.

Britainiar ontziek etsaiarekiko borrokaldien berri ematean ez zuten asmatu, baina gurutzaontzi eta destruktoreen kasuan ere ez zuten etsaia egiaz bilatzea lortu. Ontziteriaren barruan, ordenik gabe ez jardutearen jokaera sortu zen, eta hori hilgarria izan zitekeen edozein inguruabarrek aginduak bidaltzea edo jasotzea eragozten zuenean. Komandanteek ez zuten etsaiaren aurka jardutzerik lortu, beste ofizial nagusi batzuek ere gertuko etsaiaren berri izan behar zutela uste zutelako, eta hori esperokoa izan balitz, jarduteko aginduak emango zituzketen. Haririk gabekoa, flota osoan mezuak bidaltzeko modurik zuzenena (alemaniar itsasontziek kaltetzen bazuten ere), saihestu egin zen, bai ontzien presentzia ez emateko hautematen ziren arrazoiengatik, bai aire-uhinak beharrezkoak ez ziren albisteekin nahaspilatzeko beldurrez.

Flotaren agindu iraunkorrak

Itsas operazioak ontzi guztiei emandako agindu iraunkorren bidez gidatzen ziren: egoera guztietan itsasontziek zer egin behar zuten xedatzen saiatzen ziren, bereziki itsasontziek goi mailako aginteari erreferentzia egin gabe jokatu beharreko egoeretan, edo komunikazioek huts egiten zutenean. Guduan lortutako eskarmentuaren ondorioz, hainbat aldaketa gehitu ziren.

Seinale berri bat sartu zen eskuadroien komandanteei beren kasa jarduteko agintzeko, beraiei egokiena iruditzen zitzaien bezala, flota nagusiaren alde jarduten baldin bazuten, batez ere egoerak agindu zehatzak bidaltzea zailtzen zuenean erabiltzeko. Deskribapenak azpimarratzen zuen helburua ez zela komandanteek ekintza independenteak egin zitzaketen aldi bakarra izatea: aitzitik, arruntki egin behar zituzten beharrezkoa zenean. Era berean, flotari torpedoen aurkako prebentzio-neurriak agintzen bazitzaizkion, zer egin behar zen azaltzen zuten jarraibideak aldatu egin ziren. Komandanteei askatasuna eman zitzaien, beren flota zatia berehalako erasopean ez bazegoen, etsaiari aurre egiten segitu behar zutela, gainerako flotarekin aldendu beharrean. Gudu horretan, flota Scheer destruktoreen erasotik aldendu zenean, haren gibeleratzea estaliz, britainiar ontzi guztiak ez ziren kaltetuak izan, eta etsaiarekin ihardokitzen segi zezaketen.

Etsaien ontziei torpedo bidez eraso egiteko aukera ugari aurkeztu ziren, baina galdu egin ziren. Ontzi guztiei, ez soilik bereziki torpedoz armatutako destruktoreei, baizik eta guduontziei ere, aukera zegoen bakoitzean erabiltzeko torpedoak zeramatzatela gogorarazi zitzaien.

Destruktoreek etsaien flotara gerturatzeko agindua jaso zuten, torpedoak jaurtitzeko, alde bateko eta besteko itsasontzi nagusien arteko borrokaldiek etsaien kanoiak jomuga handiagoetara zuzenduta mantendu bezain laster; gainera, destruktoreek prest egon behar zuten etsaienei berehala ekiteko, eraso bat egin behar bazuten, torpedoak jaurtitzeko aukerak eteten eta flota nagusitik urrun mantentzen saiatuz.

Erasorako hedatzeko malgutasun pixka bat gehitzeko, flota zentrora hedatzeko seinale berri bat eman zen, ordu arteko mugitzeko prestakuntza itxi estandarraren ez bezala, ezkerrera edo eskuinera bakarrik hedatu beharrean. 5. Borroka-eskuadroi azkar eta indartsua gurutzaontzien eraketako aurrealdera eraman zen, etsaiaren posizioaren arabera ezkerrera edo eskuinera hedatzeko aukera izan zezan. Gaueko borrokaldian jardunez gero, flotak artean gaueko borrokak saihestu nahiago bazuen ere, destruktore eta gurutzaontzi eskuadroi bat berariaz zehazten zen, etsaia bilatzeko eta destruktoreen erasoak egiteko.

Polemika

Garai hartan, Jellicoe kritikatua izan zen bere zuhurtziarengatik eta Scheerri ihes egiten uzteagatik, britainiarrek beste Trafalgar bat espero baitzuten. Jellicoe aginte aktibotik aldenduta Lehen Itsasoko Jaun bihurtu zen, Royal Navyko buru profesionala, eta Beattyk Flota Handiko komandante gisa ordezkatu zuen.

Gerra amaitu eta hamarkada bat ingurura itsas armadaren barruan eta jendaurrean polemika piztu zen. Jellicoek 19:15ean hartutako erabakian zentratu ziren kritikak. Scheerrek agindu zien bere gurutzaontziei eta destruktoreei torpedo-eraso batean aurrera egiteko, bere guduontzien itzulera estaltzeko. Jellicoek hego-ekialderantz jotzea erabaki zuen, torpedoen tartetik kanpo geratzeko. Jellicoeren aldekoek, Cyril Falls historialaria barne, guduan porrota arriskatzeko burugabekeria seinalatu zuten, norbera jada itsasoan jaun eta jabe denean. Jellicoek berak, gudua baino hamazazpi hilabete lehenago Almirantegoari bidalitako gutun batean, bere flota torpedo-eraso masibo orotatik aldentzeko asmoa zuela esan zuen. [b] Haren esanetan, floten arteko borrokaldian etsaiak atzera eginez gero, ondorioztatuko luke mina edo itsaspekoez baliatzeko asmoa zutela, eta uko egingo lioke horrela erakarria izateari. Almirantegoak plan hori onartu zuen eta konfiantza osoa adierazi zuen Jellicoerengan garai hartan (1914ko urria).

Erronka handia zen, Jellicoeren gaineko presioa sekulakoa, eta haren zuhurtasuna ulergarria zela argudia daiteke. Flota Handiaren berehalako aginteaz, Britainia Handiko uretako defentsaz eta Britainia Handiko merkataritzaz gain, Alemaniaren blokeoa mantentzeako ardura ere zuen Jellicoek, Flota Handiaren etengabeko presentzia eta nagusitasuna barne hartzen zituena. Beraz, Jellicoek bere ekintzen eta guduaren emaitzen ondorio estrategiko zabalagoak kontuan hartu behar izan zituen; eta horrek erabateko garaipen baten epe laburreko onurak gainditzen zituen. Churchillek guduari buruz esan zuen Jellicoe "arratsalde batean gerra gal zezakeen alde banatako gizon bakarra zela". Jellicoeren kritikak ere ez zion Scheerri behar besteko meriturik eman, britainiar gudu lerro osoa saihestuz bere flota zaintzeko asmo irmoa baitzuen, eta bere ihesean trebezia bikaina erakutsi baitzuen.

Beattyren ekintzak

Bestalde, Jellicoeren jarraitzaile batzuek Beattyren ekintzak gaitzetsi zituzten britainiarrek erabateko garaipena lortu ez zutelako. Beatty, zalantzarik gabe, ausarta izan zen arren, Hipperren eskuadroiarekin eta Itsas Zabaleko Ontzidiarekin izandako hasierako topaketaren kudeaketa txarrak abantaila nabaria ekarri zion guduaren lehen orduetan. Haren porrotik nabarmenena Jellicoeri Itsas Zabaleko Flotaren posizioari, ibilbideari eta abiadurari buruzko aldizkako informazioa ez ematea izan zen. Beatty, HMS Lion gudu-gurutzaontzian, atzean utzi zituen 5. Gudu-eskuadroiko lau guduontzi azkarrak —munduko gerraontzi boteretsuenak garai hartan—: sei ontzirekin borrokatu zen, kontrol hobeak hmar emango zizkiokeen arren, Hipperren bosten aurka. Nahiz eta Beattyren 340 mm-ko kanoien irismena Hipperren 280 eta 300 mm-koena milaka yardatan gainditu arren, Beattyk ez zuen hamar minutuan tirorik bota eta alemaniar eskuadroirantz hurbildu zen, alemaniarren goi-mailako kanoien irismenera iritsi arte, alemaniarren aldeko argitasun baldintzetan. Britainiarrek tonajean izandako galera gehienak Beattyren indarrean gertatu ziren.

Hildakoen kopurua

Guztira 9.823 marinelek galdu zuten bizia bi aldeetan: britainiarren galerak 6.784 izan ziren, eta alemaniarrenak, 3.039. Britainiarren galeren artean zenbatuta, Australiako Errege Itsas Armadako bi marinel eta Kanadako Errege Itsas Armadako marinel bat zeuden. Royal Navyn ziharduten sei australiar ere hil ziren.

Britainiarrak

113.300 tona hondoratuta:

Gudu-gurutzaontziak: HMS Indefatigable ฿, HMS Queen Mary ฿, HMS Invincible
Gurutzaontzi blindatuak: HMS Black Prince, HMS Warrior, HMS Defence
HMS Tipperary flotillaburua
Destruktoreak: HMS Shark, HMS Sparrowhawk, HMS Turbulent ฿, HMS Ardent, HMS Fortune, HMS Nomad ฿, HMS Nestor ฿

฿ ikurrak Beattyren gudu-gerraontzien flotako ontzia zela adierazten du.

Alemaniarrak

62.300 tona hondoratuta:

SMS Lützow gudu-gurutzaontzia
SMS Pommern dreadnoughtaurrea
Gurutzaontzi arinak: SMS Frauenlob, SMS Elbing, SMS Rostock eta SMS Wiesbaden
Destruktoreak (torpedo-ontzi astunak): V48, S35, V27, V4, V29

Itsasontzien egoera, egun

Guduaren ondorengo urteetan poliki-poliki itsasontzien hondakinak aurkitu ziren. HMS Invincible HMS Oakley Royal Navyko minaketariak aurkitu zuen 1919an. Bigarren Mundu Gerraren ondoren, hondakin batzuk komertzialki erreskatatu zirela dirudi. Adibidez, SMS Lützowko Bulego Hidrografikoaren erregistroa (32344. zk.) erakusten du 1960ko hondoratzean salbamendu operazioak gertatzen ari zirela. 2000-2016 urteetan, Innes McCartney naufragioen historialari eta arkeologo beteranoak parte hartu zuen urpekaritza- eta itsas prospekzio-espedizio batzuetan, guduan hondoratutako hondakin guztiak aurkitu ziren. Horietatik % 60k baino gehiagok metala lapurtu zela jakin zen. 2003an, McCartneyk Channel 4ko Clash of the Dreadnoughts ("Dreadnoughten talka") dokumentalerako hondakinen azterketa zehatza zuzendu zuen. Filmak galdutako ontzien azken minutuak aztertu zituen, eta Invincible ontziko P zein Q dorretxoak erditik hautsi aurretik nola lehertu eta itsasora nola bota zituzten azaldu zuen lehen aldiz. Horren ondoren, 2016ko maiatzean emandako Channel 4ko Jutland: WWI's Greatest Sea Battle ("Jutlandia: Lehen Mundu Gerrako itsas gudurik handiena") dokumentala aurkeztu zen, Jutlandiako hainbat galera handi benetan gertatu zirela eta, hain zuzen ere, "Harper Record"a benetan zein zehatza zen erakusten zuena.^[14]^[15]

Guduaren 90. urteurrenean, 2006an, Erresuma Batuko Defentsa Ministerioak berandu iragarri zuen guduan galdutako hamalau ontzi britainiarrak leku babestu gisa izendatzen ari zirela, 1986ko Aztarna Militarrak Babesteko Legearen arabera. Legedi horrek Britainia Handiko ontziei eta herritarrei soilik eragiten die eta, praktikan, ez du benetako babesik eskaintzen Britainia Handikoak ez diren hondakin-guneetako salbamenduekiko. 2016ko maiatzean, britainiar egunkari batzuek Friendship Offshore herbeheretar salbamendu konpainia aipatu zuten Jutlandiako azken urteetako hondoratzeen salbatzaile nagusietako bat, eta argazki filtratuak irudikatu zituzten, HMS Queen Maryren hondoratzean egindako haien jardueren hedadura agerian utziz.^[16]

Gudutik bizirik irten zen azken beteranoa, Henry Allingham, RAFeko (jatorriz, RNAS) britainiar hegazkinlaria, 2009ko uztailaren 18an hil zen, 113 urterekin; ordurako, dokumentatutako munduko gizonik zaharrena zen, eta gerra osoan bizirik iraun zuen azken beteranoetako bat. Borrokalarien artean, garai hartan hogei urteko Alberto printzea ere bazegoen, HMS Collingwood ontzian ofizial junior zena. Tronuan bigarren lerroan egon zen, eta errege izan zen Jurgi VI.a izenaz, haren anaia Eduardo VIII.aren abdikazioaren ondoren, 1936an. Guduko itsasontzi batek dirau, eta oraindik (2024an) ur gainean dago: HMS Caroline gurutzaontzi arina. 2011n kargutik kendu zen eta Belfasteko (Ipar Irlanda) Alexandra Graving kaian porturatuta, museo-ontzia da.^[17]^[18]^[19]

Oroipena

Eskuinak urtero Jutlandiako gudua garaipen handi gisa ospatu zuen Weimarko Errepublikan. Garaipen hori Kielgo marinelen matxinadak 1918-1919ko Alemaniar Iraultzari hasiera eman zion memoria erreprimitzeko erabili zen, baita, oro har, Lehen Mundu Gerrako porrotaren oroitzapena ere (Tannenbergeko guduaren ospakizunek antzeko helburua izan zuten). Hori bereziki Wilhelmshaven hirian gertatzen da: bertan, lore-koroa jartzeko ekitaldiak eta desfileak zuzi piztuta eramaten zirela egiten ziren, 1960ko hamarkadaren bukaera arte.

1916an, Friedrich von Kühlwetter kontradmiralak (1865-1931) guduaren azterketa zehatza idatzi zuen eta Skagerrak liburuan argitaratu (lehen aldiz, anonimoki): Bigarren Mundu Gerra ostera arte kopuru handietan berrinprimatu zen eta eragin handia izan zuen alemaniarren arteko oroimen publikoan gudua mantentzeko, Hirugarren Reicharen ideologiak ez baitzuen zikindu. Kühlwetterrek Itsas Ofizialen Eskola eraiki zuen Mürwik-en, Flensburgetik gertu: hor, oraindik ere gogoratzen da.

2016ko maiatzean, Jutlandiako guduaren ehungarren urteurrena bete zen. Maiatzaren 29an, St Mary elizan, Wimbledon, oroitzapenezko zerbitzu bat egin zen: han, HMS Inflexibleko bandera betiko erakusgai dago. Maiatzaren 31n, zerbitzu nagusia Orkadetako St Magnus katedralean egin zen, David Cameron britainiar lehen ministroa eta Joachim Gauck alemaniar presidentea bertan zirela, Anne printzesa eta Sir Tim Laurence almiranteordearekin batera. Beste zerbitzu bat HMS Duncan ontzian egin zen: marinel britainiarrak zein alemaniarrak bertan izan ziren, Brandenburg fragata alemaniarrak HMS Invincible hondoratu zen lekuan lore-ziri bat jartzen zuen bitartean. Ingalaterrako eta Galesko apezpiku katolikoek iradoki zuten elizek Requiem meza bat egin zezaketela hildakoentzat, 2016ko maiatzaren 31n edo ekainaren 1ean. Mendeurreneko erakusketa bat egin zen Deutsches Marinemuseumen, Wilhemshavenen, 2016ko maiatzaren 29tik 2017ko otsailaren 28ra.^[20]^[21]^[22]

Filma

Wrath of the Seas (Die versunkene Flotte), 1926. Zuzendaria: Manfred Noa.

Ikus, halaber

Oharrak

a. Artikulu honetan, "torpedo ontzia" (batzuetan "torpedo-ontzia") eta "suntsitzailea" terminoak trukagarriak dira Alemaniako Itsas Armadako ontzi mota bera izendatzeko.

b. Munduko itsas armada nagusi guztiek praktikatzen duten eraso horiei ematen zaien erantzun taktiko egokia da hori.

↑ ^a ^b ^c ^d The Fleet in Action. .
↑ Tarrant 1995, 70–71 orr. .
↑ ^a ^b (Ingelesez) «21 June 1916 – Paul to Ted» familyletters.co.uk 1 June 2016.
↑ «Daily Mirror Headlines: The Battle of Jutland, Published 3 June 1916» BBC – History (BBC).
↑ Battle of Jutland Part IV: Night Action 31st May to 1st June 1916. .
↑ «Battle of Jutland | History, Facts, & Outcome | Britannica» www.britannica.com.
↑ «The war at sea» www.nationalarchives.gov.uk (The National Archives (United Kingdom)).
↑ «The blockade of Germany» www.nationalarchives.gov.uk (The National Archives (United Kingdom)).
↑ ^a ^b Tony DiGiulian. Naval Propellants – A Brief Overview. navweaps.com.
↑ ^a ^b ^c Battle of Jutland, Memoir – World War 1 Naval Combat. worldwar1.co.uk.
↑ Loss of HMS Hood Part 3. warship.org.
↑ German Ammunition, Guns and Mountings Definitions. .
↑ «Advance Report of B.C.F. Gunnery Committee» The Dreadnought Project.
↑ Jutland – Clash of the Dreadnoughts. .
↑ Jutland: WW1's Greatest Sea Battle. .
↑ War Graves of Plymouth Sailors Looted. .
↑ Britain's oldest veteran recalls WWI. BBC News 26 June 2006.
↑ Walker, Andrew. (29 January 2003). «Profile: King George VI» BBC News.
↑ NMRM: HMS Caroline. .
↑ «Battle of Jutland centenary marked» BBC News (BBC) 31 May 2016.
↑ «The Royal and German Navy remember the Battle of Jutland» royalnavy.mod.uk 2 June 2016.
↑ Wiegold, T.. (31 May 2016). «Gedenken an Skagerrak-Schlacht vor hundert Jahren – Augen geradeaus!» augengeradeaus.net.

Bibliografia

Bennett, Geoffrey (2005). Naval Battles in the First World War. Londres; Pen & Sword Military Classes. ISBN 1-84415-300-2
Brooks, John (2005). Dreadnought Gunnery at the Battle of Jutland: The Question of Fire Control. Londres: Roughlwdgw, Frank Cass liburu sorta. ISBN 0-7146-5702-6
Brooks, John (2016). The Battle of Jutland. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 9781316669051
Brown, G.I.. (1998). The Big Band: A History of Explosives, Gloucestershire, Erresuma Batua: Sutton Publishing. ISBN 0-7509-1878-0
Brown, David K.; McCallum, Iain (2001). "Ammunition Explosions in World War I: A re-examination of the evidence". Warship International. 38 (1): 58–69. JSTOR 44892738
Burr, Lawrence (2006). British Battlecruisers 1914–18. Oxford: Osprey Publishing ISBN 1846030080
Campbell, John (1998). Jutland: An Analysis of the Fighting. Guilford: Lyons Press. ISBN 1-55821-759-2
Corbett, Julian S. (2015a). Maritime Operations In The Russo-Japanese War 1904–1905. Vol. 1. Annapolis: Naval Institute Press.ISBN 978-1-59114-197-6
Corbett, Julian S. (2015b) Maritime Operations In The Russo-Japanese War 1904–1905. Vol. 2. Annapolis: Naval Institute Press.ISBN 978-1-59114-198-3
Fawcett, H. W.; Hooper, G. W. W. (1921). The Fighting at Jutland: The Personal Experiences of Sixty Officers and Men of the British Fleet. Glasgow: Maclure, Macdonald & Co.OCLC 1156367773
Forczyk, Robert (2009). Russian Battleship vs Japanese Battleship (Yellow Sea 1904–05). Oxford: Osprey publishing. ISBN 978-1-84603-330-8
Gordon, Andrew (1996). The Rules of the Game: Jutland and British Naval Command. London: John Murray. ISBN 978-0-14-198032-4
Götz, Georg (2010). "Remembering the Battle of Jutland in Post-War Wilhelmshaven". In Niven, William; Paver, Chloe (eds.). Difficult Pasts. Memorialisation In Germany since 1945. Macmillan. 360–368. orr. 978-0-230-20703-5
Jellicoe, John (1919). The Grand Fleet, 1914–1916. Its Creation, Development, and Work. New York: George H. Doran Company OCLC 136114571
Kennedy, Paul M. (1983). The Rise and Fall of British Naval Mastery. Londres: Macmillan. ISBN 0-333-35094-4
Küllwetter, Friedrich (1916). Skagerrak: Der Ruhmestag der deutschen Flotte. Berlin: Ullstein
Lambert, Nicholas A (1998). "'Our Bloody Ships' or 'Our Bloody System'? Jutland and the Loss of the Battle Cruisers, 1916". The Journal of Military History. 62 (1). Society for Military History: 29–55. doi:10-2307/120394 JSTOR 120394
Marder, Arthur J. (1966). Jutland and after, May 1916 – December 1916. From the Dreadnought to Scapa Flow. Vol. III. Oxford University Press. OCLC 504005780
Massie, Robert K. (2003). Castles of Steel: Britain, Germany, and the Winning of the Great War at Sea. Random House. ISBN 0-345-40878-0
McBride, William Leon (2000). Technological Change and the United States Navy, 1865–1945. Baltimore: Johns Hopkins University Press. ISBN 0801864860
McCarthey, Innes (2016). Jutland 1916: The Archaeology of a Naval Battlefield. Bloomsbury. ISBN 978-1844864164
Moretz, Joseph (2002). The Royal Navy and the Capital Ship in the Interwar Period: An Operational Perspective. New York: Routledge. ISBN 0-7146-5196-6
Nasmith, George (1919). Canada's Sons and Great Britain during the World War. Introduction by Gen. Sir Arthur W. Currie. Toronto. : Thomas allen.
Polmar, Norman (2006). Aircraft Carriers: A History of Carrier Aviation and Its Influence on World Events: 1909–1945. Vol. I. Washington D.C.: Potomac Books. ISBN 1574886630
Rasor, Eugene L. (2000). Winston S. Churchill, 1874–1965: A Comprehensive Historiography and Annotated Bibliography. London: Greenwood. ISBN 0-3133-0546-3
Staff, Gary (2014). German Battlecruisers of World War One: Their Design, Construction and Operations. Barnsley: Seaforth Publishing. ISBN 978-1848323087
Steel, Nigel; Hart, Peter (2004). Jutland 1916: Death in the Grey Wastes. Londres: Cassell. ISBN 0-304-35892-4
Stille, Mark (2010). British Dreadnought vs. German Dreadnought: Jutland 1916. Oxford: Osprey Publishing. ISBN 978-1849081672
Sutherland, Jonathan; Canwell, Diane (2007). The Battle of Jutland. Barnsley: Pen & Sword Maritime. ISBN 9781844155293
Tarrant, V. E. (1995). Jutland: The German Perspective: A New View of the Great Battle, 31 May 1916. London: Arms & Armour Press. ISBN 1-85-409-244-8
Yates, Keith (2000). Flawed Victory: Jutland, 1916. Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 1557509816

Irakurgai osagarriak

Bacon, Reginald (1925). The Jutland Scandal. London: Hutchinson & Co. OCLC 1900062
Butler, Daniel Allen (2006). Distant Victory: The Battle of Jutland and the Allied Triumph in the First World War. Westport, CT: Praeger. ISBN 0-275-99073-7
Stafford Corbett, Julian (1923). Naval Operations. History of the Great War Based on Official Documents. Vol. III. Londres: Longmans, Green & Co. OCLC 1068265523
H.W. Fawcett & G.W.W. Hooper, RN (editoreak, The fighting at Jutland (abridged edition); the personal experiences of forty-five officers and men of the British Fleet London: MacMillan & Co, 1921
Frost, H.H. (1936). The Battle of Jutland. Annapolis, MD: USNI. OCLC 2826423
George, S.C. (1981). Jutland to Junkyard. Edinburgo: Paul Harris. ISBN 0-86228-029-X
Groos, Otto (1925). Der Krieg in der Nordsee. Der Krieg zur See: 1914–1918 (alemanez). Vol. V. Berlin: Mittler & Sohn. OCLC 2960788
Hugh, Richard (1975). Dreadnought, A History of the Modern Battleship. Macmillan Publishers. ISBN 0517293676. OCLC 5101910
Legg, Stuart (1966). Jutland, an Eye-Witness Account of a Great Battle. New York City: The John Day Company. OCLC 505431
Lambert, Andrew (2017). "Writing Writing the Battle: Jutland in Sir Julian Corbett's Naval Operations". Mariner's Mirror. 103 (2): 175–195. doi:10.1080/00253359.2017.1304700
London, Charles (2000). Jutland 1916, Clash of the Dreadnoughts. Oxford: Osprey. ISBN 1-85532-992-1
Marder, Arthur J. (1965). From the Dreadnought to Scapa Flow, The Royal Navy in the Fisher Era, 1904–1919: The War Years to the eve of Jutland, 1914–1916. Vol. II. London: Oxford University Press. OCLC 865180297
Roberts, John Arthur (2003). Battlecruisers. ShipShape. Londres: Caxton Editions. ISBN 1-84067-530-6

Valzania, Sergio, Jutland. 31 maggio 1916: la più grande battaglia navale della storia, Milan, Mondadori, 2005, ISBN 88-04-54367-1.

Kanpoko loturak

WW1 Centenary News – Jutlandiako gudua
Jutlandiaren mendeurreneko ekimena
Jutlandiako oroimen erakusketa
Beattyren txosten ofiziala
Jellicoeren igorpen ofiziala
Lehen Mundu Gerrako Itsas Borroka – Igorpenak
Scheer, Alemaniako Itsas Goren Flota Mundu Gerran, artxibatua, 1920an argitaratua
Henry Allingham, Jutlandiako gudutik bizirik atera zen azken pertsona ezaguna
Jutlandiako bajen taula, itsasontziz itsasontzi zerrendatuta
Marinelek, biografiekin, NMRNren Jutlandiako Mapa Interaktiboan planeatu zuten
(Ingelesez) Battle of Jutlandeko tripulatzaileen zerrenden proiektua
Battle of Jutland Crew Zerrendak Project Wiki
Jutlandiako guduaren oroimenezko parkea
Battle of Jutland eskifaien zerrenda-proiektua
Battle-of-Jutland.com Webgunearen jabeak jatorrizko dokumentuen pakete bat du
Battle of Jutland, Encyclopaedia Britannican, Encyclopaedia Britannica, Inc.
Harley, Simon. «A Direct Train of Cordite» The Dreadnought Project. Transcript of post-battle correspondence between the Grand Fleet and the Admiralty concerning the loss of the battlecruisers.

Informazio-iturri aipagarriak

Rudyard Kipling. Kontsulta: 2009-10-31.
Alexander Grant, HMS Lion ontziko kanoilaria
Ipar Itsasoko egunkari bat, 1914-1918, Stephen King-Hall, HMS Southampton gurutzaontzi arineko ofizial juniorra
Paul Berryman, HMS Malayako ofizial juniorra
Moritz von Egidy SMS Seydlitz-eko kapitainaren eskutik
Richard Foester, Seydlitzeko artilleria ofiziala
Georg von Hase, Derfflingerreko artilleria ofiziala

Oharra: Ordu desberdintasuna dela eta, artikulu honetako alemaniar aipamen batzuk ordubete lehenago daude.

[gwpda.org-1] The Fleet in Action. .

[FOOTNOTETarrant199570–71-2] Tarrant 1995, 70–71 orr. .

[:0-3] (Ingelesez) «21 June 1916 – Paul to Ted» familyletters.co.uk 1 June 2016.

[BBCMirror-4] «Daily Mirror Headlines: The Battle of Jutland, Published 3 June 1916» BBC – History (BBC).

[5] Battle of Jutland Part IV: Night Action 31st May to 1st June 1916. .

[6] «Battle of Jutland | History, Facts, & Outcome | Britannica» www.britannica.com.

[7] «The war at sea» www.nationalarchives.gov.uk (The National Archives (United Kingdom)).

[8] «The blockade of Germany» www.nationalarchives.gov.uk (The National Archives (United Kingdom)).

[navweaps.com-9] Tony DiGiulian. Naval Propellants – A Brief Overview. navweaps.com.

[worldwar1.co.uk-10] Battle of Jutland, Memoir – World War 1 Naval Combat. worldwar1.co.uk.

[warship-11] Loss of HMS Hood Part 3. warship.org.

[12] German Ammunition, Guns and Mountings Definitions. .

[13] «Advance Report of B.C.F. Gunnery Committee» The Dreadnought Project.

[14] Jutland – Clash of the Dreadnoughts. .

[15] Jutland: WW1's Greatest Sea Battle. .

[16] War Graves of Plymouth Sailors Looted. .

[17] Britain's oldest veteran recalls WWI. BBC News 26 June 2006.

[18] Walker, Andrew. (29 January 2003). «Profile: King George VI» BBC News.

[19] NMRM: HMS Caroline. .

[20] «Battle of Jutland centenary marked» BBC News (BBC) 31 May 2016.

[21] «The Royal and German Navy remember the Battle of Jutland» royalnavy.mod.uk 2 June 2016.

[22] Wiegold, T.. (31 May 2016). «Gedenken an Skagerrak-Schlacht vor hundert Jahren – Augen geradeaus!» augengeradeaus.net.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]