Kálmán Tisza

Kálmán Tisza
Irudi gehiago
Hungariako Biltzar Nazionaleko kidea 1902ko urtarrilaren 18a - 1902ko martxoaren 23a Hautetsia: 1901-1905 legislative term (en) Hungariako Biltzar Nazionaleko kidea 1896ko azaroaren 25a - 1901eko irailaren 5a Barrutia: Nagyvárad electoral district (en) Hautetsia: 1896 Hungarian parliamentary election (en) Hungariako Biltzar Nazionaleko kidea 1892ko otsailaren 20a - 1896ko urriaren 3a Barrutia: Nagyvárad electoral district (en) Hautetsia: 1892 Hungarian parliamentary election (en) Hungariako Biltzar Nazionaleko kidea 1887ko irailaren 28a - 1892ko urtarrilaren 4a Barrutia: Nagyvárad electoral district (en) Hautetsia: 1887 Hungarian parliamentary election (en) Hungariako Biltzar Nazionaleko kidea 1884ko irailaren 27a - 1887ko maiatzaren 25a Barrutia: Nagyvárad electoral district (en) Hautetsia: 1884 Hungarian parliamentary election (en) Hungariako Biltzar Nazionaleko kidea 1881eko irailaren 26a - 1884ko maiatzaren 19a Barrutia: Nagyvárad electoral district (en) Hautetsia: 1881 Hungarian parliamentary election (en) minister in attendance on the king (en) 1879ko uztailaren 11 - 1879ko azaroaren 25a ← Béla Wenckheim - Béla Orczy (en) → Hungariako Biltzar Nazionaleko kidea 1878ko urriaren 19a - 1881eko ekainaren 1a Hautetsia: 1878-1881 legislative term (en) 8. Hungariako lehen ministro 1875eko urriaren 20a - 1890eko martxoaren 13a ← Béla Wenckheim - Gyula Szapáry → Hungariako Biltzar Nazionaleko kidea 1875eko apirilaren 1a - 1878ko ekainaren 29a Hautetsia: 1875-1878 legislative term (en) Hungariako Biltzar Nazionaleko kidea 1865eko abenduaren 14a - 1875eko martxoaren 3a Hautetsia: 1865-1869 legislative term (en) , 1869-1872 legislative term (en) , 1872-1875 legislative term (en) Hungariako Biltzar Nazionaleko kidea 1861eko apirilaren 6a - 1861eko abuztuaren 22a Barrutia: Debrecen 1 urban electoral district (en) Hautetsia: 1861 legislative term (en)
Bizitza
Jaiotza	Geszt (en) , 1830eko abenduaren 16a
Herrialdea	Austriar Inperioa Hungaria
Lehen hizkuntza	hungariera
Heriotza	Budapest, 1902ko martxoaren 23a (71 urte)
Familia
Aita	Lajos Tisza
Ezkontidea(k)	Helene Johanna Josepha Mathilde Gräfin von Degenfeld-Schonburg (en)  (1860ko uztailaren 21a -
Seme-alabak	ikusi István Tisza Lajos Tisza (en) Kálmán Tisza Paulina Tisza (en)
Haurrideak	ikusi Lajos Tisza (en) Domokos Tisza (en)
Leinua	Tisza noble family (en)
Hezkuntza
Hizkuntzak	alemana hungariera
Jarduerak
Jarduerak	ekonomialaria, politikaria eta diplomazialaria
Lantokia(k)	Budapest
Jasotako sariak	ikusi Order of the Black Eagle
Kidetza	Hungariako Zientzien Akademia
Ideologia eta sinesmenak
Alderdi politikoa	Liberal Party (en) Resolution Party (en) Left Centre (en)

Kálmán Tisza (Nagyvárad, 1830eko abenduaren 16a – Budapest, 1902ko martxoaren 23a) hungariar politikaria izan zen. Hungariako lehen ministroa izan zen 1875etik 1890era.

Hungariako erlijio kalbindarrako nobleziako familia batean jaio zen. 1848ko Hungariako Iraultzaren ondoren, postu bat jaso zuen gobernu iraultzailearen instrukzio ministerioan. Iraultzaren porrotaren ondoren, Tiszak atzerrira ihes egin zuen familiarekin. 1855ean Hungariara itzuli zen.

1861ean Tisza parlamentuko kide hautatu zuten eta alderdi erradikaleko buru bihurtu zen. 1867an Austria-Hungariako Konpromisoa onartzeko negoziazioetan parte hartu zuen eta 1875ean Alderdi Liberala sortu eta Hungariako lehen ministro aukeratu zuten.

Hamabost urtez egon zen boterean, gobernuaren boterea sendotu zuen burokraziaren aurrean eta erreforma ekonomikoak egin zituen, herrialdearen porrota saihestuz eta zergen bidez estatuaren diru-sarrerak handituz. 1878an Bosnia eta Herzegovinaren okupazioa gertatu zen eta 1879an Alemaniarekin aliantza sinatu zen.

Nazionalitate hungariarrari buruzko lege bat onartu zuen, atzerrian hamar urte baino gehiago eman zituztenei hungariar nazionalitatea kentzeko. Kaltetuetako bat Lajos Kossuth zen, Turinen bizi zena. Legearen aurkako protestek Tiszaren dimisioa eragin zuten 1890. urtean. Tiszak 1901era arte jarraitu zuen parlamentuan.

• Datuak: Q254737
• Multimedia: Kálmán Tisza / Q254737