Kaio hankahori

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Kaio hankahori
Seagull July 2008-6.jpg
Iraute egoera

Arrisku txikia (IUCN 3.1)
Sailkapen zientifikoa
ErreinuaAnimalia
FilumaChordata
KlaseaAves
OrdenaCharadriiformes
FamiliaLaridae
GeneroaLarus
Espeziea Larus michahellis
Naumann, 1840
Datu orokorrak
Zabalera 130 cm
Kaio hankahoria uso bat jaten.

Kaio hankahoria (Larus michahellis) laridae familiako hegazti zangaluzea da[1]. Europan, Ekialde Hurbilean eta iparraldeko Afrikan bizi da. Bizkaieraz Santza edo Itxastxori izendatuta.[2]

Deskribapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

55-67 cm arteko luzera eta 130-158 cm arteko hego-zabalera ditu. Kilo eta erdiko pisua hartu dezake. Kaio hauskararen oso antzekoa da eta ezaugarri gutzi batzuek bereizten dituzte biak, nabarmenena hanka horiak dira, kaio hauskarak arroxa kolorekoak ditu. Horiak ditu mokoa eta begiko eraztuna ere. Bestela hegaztiaren lumaia grisa da bizkarraldean (beste kaioa baino ilunxeagoa) eta burua eta sabelaldea zuriak ditu. Hegoen muturrak beltzak dira, buztana aldiz zuri zuria da[3].

Kaio gaztea gainerako espezieen oso antzekoa. Buru eta sabelalde arteak, luma zuri eta marroiak tartekaturik dituztela eta bizkarraldea ere antzera, baina ilunagoa. Mokoa ere beltza du. Heltzen doan heinean gorputza zuritzen eta mokoa horitzen joaten zaio[4].

Habitata[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ingurune naturala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kostaldeko edozein eremu kolonizatzen du, padurak, gatzagak, hondartzak eta bestelako hezeguneak. Habiak ezartzeko itsaslabarrak edota kostaldeko uharteak nahiago izaten ditu[3]. Euskal Herrian negu parteko hegaztia den arren kolonia batzuk kumatzen dute bertan, Jaizkibel aldean adibidez[5].

Herrietan arazoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kostaldeko herri eta hirietan ere ugaltzen da, horrela eremu kontinentalak kolonizatzen ere hasi da[6]. Teilatuetan habiak egiten dituzte eta zirinarekin arazo handiak sortzen dituzte, teilatuak kaltetuz, antena eta gainerako egiturak ere bai, eta batzutan terrazara atera eta habiatik gertu jartzearren gizakiak ere erasotu izan dituzte[7]. Hori dela eta hainbat udaletan kaioak izutzeko sistemak erabiltzen hasi dira, ultrasoinuen bozgorailuak edota hegazti harrapariak erabiliz, belatz handia bereziki[8].

Elikadura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kaio hankahori saldo handia arrainak harrapatzen.

Ia edozer gauza jaten du, landareak, arrainak, ugaztun txikiak, krustazeoak, moluskoak eta sarraskia ere bai. Oskoldun animaliak harrapatzen dituenean arroken kontra botatzen ditu oskola hautsi eta barneko haragia eskuratzeko[9].

Zabortegietan kaio hankahori ugari ikusten dira eta baita arrantza-itsasontzien inguruan ere, arrantzaleek baztertzen dituzten arrainak harrapatu nahian[3]. Inoiz bere espezie bereko arrautzak eta txitak jaten ere ikusi izan da. Hori dela eta bikotekide bat beti gelditzen da habian, gainerako kaioetatik bere ondorengoak babesteko[9].

Elikagai barietate horri esker azken urteetan nabarmen ugaldu da kaio hankahoriaren populazioa.

Ugalketa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Martxoan edo aprilean bikotea habia egiten hasten da. Lurrean aurkitzen duen zulo bat erabiltzen du eta alga, belar eta beste hainbat landare materialekin estaltzen du. Bi edo hiru arrautza jartzen ditu, normalean oliba kolorekoak, eta emeak 25-33 egunetan zehar txitatzen ditu.

Txitak lumatxa gris-urdinez jaiotzen dira[6] eta inguruko harkaitzetan kamuflatzen direnez lasai ateratzen dira habiatik. Hurrengo 45 egunetan gurasoek zaintzen dituzte, harik eta erabat garatzen diren arte[3].

Taxonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Johann Friedrich Naumannek 1840. urtean deskribatu bazuen ere kaspiar kaioaren (L. cachinnans) edo Kaio hauskararen (L. argentatus) azpiespezietzat jo izan da duela gutxi arte[10]. Bere izen binomiala Karl Michahelles zoologoaren omenez du. Kaio hankahoriak azpiespezie bi ditu[11]:

  • Larus michahellis michahellis (Naumann, 1840);
  • Larus michahellis atlantis (Dwight, 1922).

Galeria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Malling Olsen, Klaus & Larsson, Hans. Gulls of Europe, Asia and North America, ISBN 0-7136-7087-8
  2. «Santza», Orotariko Euskal Hiztegia.
  3. a b c d «Gaviota patiamarilla», SEO/BirdLife.
  4. (Gaztelaniaz) «La gaviota patiamarilla (Larus michahellis) es una especie de ave charadriiforme de la familia Laridae» La Perdiz Roja . Noiz kontsultatua: 2019-12-19.
  5. «Txingudi badiako labarrak eta landak - Zientzia.eus» zientzia.eus . Noiz kontsultatua: 2020-01-01.
  6. a b «Larus michahellis, Gaviota patiamarilla en Waste magazine» waste.ideal.es . Noiz kontsultatua: 2019-12-19.
  7. (Gaztelaniaz) Vigo, Faro de «Una gaviota más agresiva "asedia" la ciudad» www.farodevigo.es . Noiz kontsultatua: 2019-12-19.
  8. Ferguson-Lees, J. y Christie, D. (2001) Raptors of the World Houghton Mifflin Field Guides ISBN 0618127623.
  9. a b «Gaviota Patiamarilla» www.pajaricos.es . Noiz kontsultatua: 2019-12-19.
  10. (Gaztelaniaz) «Gaviota patiamarilla - EcuRed» www.ecured.cu . Noiz kontsultatua: 2019-12-19.
  11. «Wayback Machine» web.archive.org 2009-04-29 . Noiz kontsultatua: 2019-12-19.