Kairos

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Kairos jainkoaren erliebera, Trogirren (Kroazian) aurkitutakoa. I. mendekoa da.

Kairos ("καιρός" hitz grezieratik ) denborarekin lotutako kontzeptua da baina ez hau kalkulatzeko, horretarako kρόνος (krónos) baitzegoen, haren kualitatea neurtzeko baizik. Literalki "une egokiena" adierazi nahi du. Greziako filosofian eta kristau teologian Jainkoaren denborarekin lotzen zen. Modu orokorrean, zerbait garrantzitsua gertatzen den denbora une bat definitzen du. Kairos jainko hegodun bezala errepresentatzen zen, pasako dela adierazteko. Jainko bezala Kairos ia ezezaguna zen; Kronos aldiz Antzinako Greziaren jainko garrantzitsua zen.[1]

Kairos Greziako mitologian[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Antzinako Greziako mitologian klimaren eta urtaroen jainkoa zen. Orokorrean Zeus eta Tycheren seme txikiena bezala ezagutzen zaio. Horren arabera Kronosen biloba zen eta azken hau boterean ez zegoenean bizi izan zen.

Errepresentazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kairos jainkoa burusoila baina buruan ile mataza daraman gazte bat bezala errepresentatu da; bi hegalak ditu eta ezkerreko eskuan desorekatuta dagoen balantza.

Gure aldetik igarotzen denean hiru aukera daude:

  1. ez zaio ikusten
  2. ikusten zaio baina ez da ezer egiten
  3. ondotik igarotzen den unean hile matazatik heltzen zaion eta horrela aukera bat dugu.

Kairos latinez opportunitas hitza eman du (aukera, egoeraz baliatzea).

Kairos Francesco Salviati margolariaren arabera (1552).

Kairos beste kulturetan[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herri txinitarrak badu Kairos antzeko beste kontzeptu bat: Tse

Gaur egungo kontzeptua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaur egun kontzeptua oso modu desberdinetan erabiltzen da, batzutan denbora une batez lotuta, bestetan denbora eta leku zehatzekin lotuta. Hona hemen adibide batzuk:

  • Eric Charles White pentsalari estatubatuarra: "lipar iheskor bat non, metaforikoki, proposatutako helburua lortzeko nahitaez zeharkatu behar den zirrikitu bat, hau da, leku zehatz bat irekitzen den."
  • Gilles Deleuze filosofo frantziarrentzat "une-leku bakarra eta errepika ezina zein orainaldian ez dena, beti heltzekotan dagoena eta beti igaro dena".[2]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. White, Eric Charles (1987). Kaironomia: On the Will-To-Invent. Ithaca, Nueva York: Cornell University Press. 13.or. ISBN 08-014-1993-X. OCLC 14411543. «a passing instant when an opening appears which must be driven through with force if success is to be achieved.»
  2. White, Eric Charles (1987). Kaironomia: On the Will-To-Invent. Ithaca, Nueva York: Cornell University Press. 13.or. ISBN 08-014-1993-X. OCLC 14411543. «a passing instant when an opening appears which must be driven through with force if success is to be achieved.»

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]