Kalifornia

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Artikulu hau Ameriketako Estatu Batuetako estatuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Kalifornia (argipena)».
Kalifornia
State of California
 Ameriketako Estatu Batuak
Flag of California.svg Seal of California.svg
Administrazioa
Herrialdea Ameriketako Estatu Batuak
ISO 3166-2 US-CA
Hiriburua Sacramento
Kaliforniako gobernadorea Jerry Brown
Zatiketa
Geografia
Koordenatuak 37° N, 120° W / 37°N,120°W / 37; -120Koordenatuak: 37° N, 120° W / 37°N,120°W / 37; -120
California in United States.svg
Azalera 423.970 km²
Mugakideak Oregon, Arizona, Nevada eta Kalifornia Beherea
Punturik altuena Mount Whitney
Demografia
Biztanleria 39.144.818 bizt. (2015)
Dentsitatea 92,33 bizt/km²
Hizkuntza ofiziala ingeles
Ordu eremua UTC−08:00, Pacific Time Zone, America/Los_Angeles eta UTC−07:00
http://www.ca.gov/

Kalifornia[1] (ingelesez: California, ˌkæləˈfɔrnjə ahoskatua) Ameriketako Estatu Batuetako estatu bat da, Estatu Batuetako mendebaldean dagoena. Hiriburua Sacramento du baina hiri garrantzitsuena Los Angeles da.

Guztira 36 milioi biztanle inguru ditu: Ameriketako Estatu Batuetako biztanle gehien dituen estatua da.

Hiri nagusiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honakoak dira Kaliforniako hiri nagusienak:

  1. Los Angeles: 3.976.071 biztanle.
  2. San Diego: 1.305.736 biztanle.
  3. San Jose: 945.000 biztanle.
  4. San Francisco: 799.263 biztanle.
  5. Long Beach: 491.564 biztanle.
  6. Fresno: 464.727 biztanle.
  7. Sacramento: 412.318 biztanle.
  8. Oakland: 452.959 biztanle.

Orografia eta klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiru lurralde handi bereizten dira Kalifornian: Erdialdeko Harana, jalkinez eta alubioiez betetako sakonunea; ekialdean Sierra Nevadako mendiak (Whitney, 4.418 m); mendebalean Itsasertzeko mendikatea, 1.600-2.000 metroko mendi paraleloekin. San Andresko failak gurutzatzen du lurraldea ipar-ekialdetik hego-ekialdera; horren ondorioz, lurrikara handiak izateko arrisku biziena duen lurraldea da Kalifornia; nolanahi ere, ez dirudi arrisku horrek oraingoz hirien eta ekonomiaren hazkundea mugatu duenik. Klima mediterraneokoa da, gozoa eta epela.

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Klimaren gozoa du, ibarreko lurrak emankorrak dira eta ur hornidura sistema modernoa garatu dute: horri guztiari esker, Kalifornia munduko fruitu ekoizle nagusietako bat da. Mahastiek, kotoiak eta lekariek ere garrantzi handia dute. Urre ekoizpenak behera egin du, hobiak ahitu baitira, baina petrolioaren eta gas naturalaren aurkikuntzak industriaren garapena bideratu dute, baita hiri handien inguruetako lantegiak (elektronika, kimika eta hegazkin industria) ere. Kaliforniako zinema industria munduko handiena eta sendoena da (Hollywood). Industriaren garapenaren ondorioz, zientzia eta teknika ikerketagune ugari sortu dira, bai kapital pribatukoak, bai publikokoak.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mexikok Guadalupe Higaldo itunaren bidez (1848) Kalifornia Garaia Estatu Batuei eman zien. 1850etik aurrera Estatu Batuetako parte bihurtu zen, estatu moduan. Itun hori izenpetu baino astebete lehenago urrea aurkitu zen, eta abenturazale asko erakarri zuen aurkikuntza hark. Kalifornia munduko bigarren urrearen ekoizle izan, 100 tona urteko ematen baitzuen. Burdinbideak bigarren emigrante oldea ekarri zuen, txinatarrak eta japoniarrak batez ere. Urre meatzeak agortu zirenean, Lehen Mundu Gerraren bukaera aldean, hasi zen nekazaritza eta industria iraultza.

Pertsonaia ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Parke Nazionalak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Konderriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Kaliforniako konderriak»

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Kalifornia Aldatu lotura Wikidatan