Kanmu enperadorea

Wikipedia, Entziklopedia askea
Kanmu enperadorea
Emperor Kammu large.jpg
Imperial Seal of Japan.svg
Japoniako enperadorea

781 (egutegi gregorianoa) - 806 (egutegi gregorianoa)
Kōnin enperadorea - Heizei Enperadorea
Crown Prince of Japan (en) Itzuli

773 -
Chamberlain of Japan (en) Itzuli


Daigaku-no-kami (en) Itzuli

Bizitza
JaiotzaNara, 737
Herrialdea Japonia
HeriotzaJaponia806ko otsailaren 5a (68/69 urte)
Familia
AitaKōnin enperadorea
AmaTakano no Niigasa
Ezkontidea(k)Fujiwara no Otomuro (en) Itzuli
Fujiwara no Jōshi (en) Itzuli
Q106188827 Itzuli
Q48765260 Itzuli
Q48764642 Itzuli
Q48761350 Itzuli
Q106191892 Itzuli
Q106196424 Itzuli
Q106196249 Itzuli
Q106197791 Itzuli
Q106196919 Itzuli
Q106197910 Itzuli
Kudaranokonikishi Kyōhō (en) Itzuli
Q47470300 Itzuli
Sakahito-naishinnō (en) Itzuli
Fujiwara no Yoshiko (en) Itzuli
Fujiwara no Tabiko (en) Itzuli
Q16603263 Itzuli
Tachibana no Miiko (en) Itzuli
Ki no Wakako (en) Itzuli
Sakanoue no Haruku (en) Itzuli
Q48760929 Itzuli
Kudara no Nagatsugu (en) Itzuli
Q97674197 Itzuli
Bikotekidea(k)Kudaranokonikishi Myoshin (en) Itzuli
Seme-alabak
Anai-arrebak
Familia
LeinuaJaponiako Leinu Inperiala
Hezkuntza
Hizkuntzakjaponiera
Jarduerak
Jarduerakagintaria

Kanmu enperadorea (japonieraz: 桓武天皇 Kanmu-tennō?, 737-806ko otsailaren 5a) Japoniako hamabosgarren enperadorea izan zen, oinordetza ordena tradizionalaren arabera.

Bere erregealdian, 781etik 806 arte iraun zuena, hiriburua, Narako Heijokyotik, lehenik Nagaokara, eta, ondoren, Heianera eraman zen. Honek, Japoniako historiako Heian aroaren hasiera adierazten du. Enperadore aktibo bat izan zen, gobernu antolakuntza berriak ezarri zituena eta herrialdearen iparraldeko Ezo tribuen aurka borrokatu zuen.

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Budismoari emaniko lehen laguntzak, Shōtoku printzearekin hasi zirenak (574-622), kleroaren politizazio orokor batera eraman zuten, baita azpijoko eta ustelkeriaren gehikuntza batetara ere. 784an, Kanmu Enperadoreak, hiriburua, Naratik Nagaokara eraman zuen, Narako budista boteretsuak, estatuko politikatik at uzteko eginiko mugimendua. Hiriburua tokiz aldatu zen arren, tenplu budista handiek eta hauek gobernatzen zituztenek, Naran jarraitu zuten. Gainera, apaiz budisten kopurua eta klanen tenpluen eraikuntza mugatzea asmo zuten ediktu sail luze bat aldarrikatu zuen. Baina, lekualdatzea, desastre bat izan zen, eta, honen ondoren, hondamendi natural batzuk etorri ziren, hiriaren erdia urpean geratzea kasu. 785ean, hiriburu berriko arkitekto nagusia eta enperadorearen gogokoena zena, Fujiwara no Tanetsugu, eraila izan zen.

Bitartean, Kanmuren armada, inperioaren mugak luzatzen joan zen. Honek, matxinada bat eragin zuen, eta 789an, Kanmuren tropek porrot garrantzitsu bat jasan zuten. 798an, gosetea gertatu zen, hiriburuko kaleak gaixoz bete ziren eta jendeak, armadara batua izatea eragotzi zuen, edo lan behartuetan. Arrazoi hauengatik, askok, apaiz budistak zirela sinestarazi zuten. 794an, Kanmuk, bat-batean, berriz aldatu zuen hiriburua, oraingoan Heian-Kyora, egungo Kiotora. Aldaketa hain bapatekoa izan zen, herritarrean artean, berriz ere, nahasmena sortu zela.

Politikoki, Kanmuk, bere gobernua, unibertsitateko ikasketa egitaraua aldatuz sendotu zuen. Konfuziar ideologiak, oraindik, gobernu inperialaren existitzeko arrazoia ematen zuen. 784an, Kanmuk, Udaberriko eta Udazkeneko analak deritzonetan oinarritutako ikastaro berri baten irakaskuntza baimendu zuen, bi iruzkin berrirekin: Kung-yang eta Ku-liang. Iruzkin hauek, erretorika politikoa erabiltzen zuten, enperadoreak, "zeruaren seme" bezala, bere eragina lurralde barbaroetara hedatu behar zuen estatu bat bultzatzeko. 798an, bi iruzkinak, gobernuko unibertsitatean derrigorrezko irakurgai izatera pasa ziren.

Kanmuk, Saichō eta Kūkai monjeen Txinarako bidaiak ere babestu zituen, nondik, lehenak Tiantai, eta, bigarrenak, Shingon budismoaren japoniar adarrak sortzeko itzuli ziren.

Genealogia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanmu, Kōnin Enperadorearen semea izan zen. Shoku Nihongiren (続日本紀) arabera, Kanmu Enperadorearen ama, Yamato no Niigasa, ondoren Takano no-Niigasa deitua, Paekcheko Muryeong erregearen alaba zen. Kanmu, bere aita tronura iritsi ondoren jaio zen. Gertaera honen ondoren, Kanmuren anaiordea, tronurako oinordeko bezala izendatua izan zen. Baina, bere anaiordearen ordez, Kanmu bera izango zen bere aitaren oinordeko.

Beranduago, Kanmu tronura iritsi zenean, bere anaia txikia, Sawara printzea, honen ama Takano no-Niigasa zelarik, tronurako oinordeko bezala izendatu zuen. Sawara printzea, beranduago, kanporatua izan zen eta erbestean hil zen.

Kanmuk, ezkontide eta ohaide ugari izan zituen, eta, ondorioz, baita seme-alaba ugari ere. Horien artean, hiru seme izango ziren azkenean enperadore: Heizei Enperadorea, Saga Enperadorea eta Junna Enperadorea.

Bere ondorengoetako batzuk (Kanmu Taira edo Kanmu Heishi bezala ezagutu zirenak), Tairatarren oinordekotza titulua hartu zuten, eta, ondorengo belaunaldietan, gerlari garrantzitsuak izango ziren. Adibidez, Taira no Masakado, Taira no Kiyomori eta Hojo klana. Ariwara no Narihira waka olerkaria, bere bilobetako bat izan zen.


Aurrekoa
Kōnin enperadorea
Japoniako Enperadorea
781-806
Ondorengoa
Heizei enperadorea
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Kanmu enperadorea Aldatu lotura Wikidatan