Katekol
| Katekol | |
|---|---|
 | |
| Formula kimikoa | C6H6O2 |
| SMILES kanonikoa | 2D eredua |
| MolView | 3D eredua |
| Konposizioa | karbono, oxigeno eta hidrogeno |
| Mota | vicinal diol (en)  , catechol (en) eta Dihidroxibentzeno |
| Ezaugarriak | |
| Dentsitatea | 1,34 g/cm³ (20 ℃) |
| Disolbagarritasuna | 44 g/100 g (ur, 20 ℃) |
| Fusio-puntua | 105 ℃ 106 ℃ |
| Irakite-puntua | 246 ℃ (760 Torr) |
| Lurrun-presioa | 10 mmHg (118 ℃) |
| Masa molekularra | 110,037 Da |
| Erabilera | |
| Elkarrekintza | taste receptor type 2 (en) |
| Rola | kantzerigeno |
| Arriskuak | |
| NFPA 704 |  1
3
0
|
| Lehergarritasunaren beheko muga | 1,4 % (V/V) |
| Denboran ponderatutako esposizio muga | 20 mg/m³ (10 h, baliorik ez) |
| Flash-puntua | 127 ℃ |
| Eragin dezake | catechol exposure (en) |
| Identifikatzaileak | |
| InChlKey | YCIMNLLNPGFGHC-UHFFFAOYSA-N |
| CAS zenbakia | 120-80-9 |
| ChemSpider | 13837760 |
| PubChem | 289 |
| Reaxys | 471401 |
| Gmelin | 18135 |
| ChEBI | 2936 |
| ChEMBL | CHEMBL280998 |
| RTECS zenbakia | UX1050000 |
| ZVG | 10700 |
| DSSTox zenbakia | UX1050000 |
| EC zenbakia | 204-427-5 |
| ECHA | 100.004.025 |
| Human Metabolome Database | HMDB0000957 |
| KNApSAcK | C00002644 |
| UNII | LF3AJ089DQ |
| NDF-RT | N0000181683 |
| KEGG | C00090 |
| PDB Ligand | CAQ |
Katekola edo 1,2-dihidroxibentzenoa konposatu organiko aromatikoa da, C6H6O2 formula duena dihidroxibentzenoen taldekoa eta fenolen klasekoa. Bi egitura-isomero ditu erresortzinola eta hidrokinona. Solido kristalino kolorge da. Uretan, dietil eterretan, azetonatan eta etanoletan disolbagarria da. Kartzinogenoa da[1][2].
Produktu naturala da eta landare-metabolito gisa agertzen da[3]. Tabakoaren kean ere egoten da[4].
Sintesia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Industrian katekola hidrokinonarekin batera ekoizten da fenola zuzenean hidroxilatuz peroxidoak usatuta. Katekola eta hidrokinona destilazioz separatzen dira[5].
![{\displaystyle {\mathrm {C} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{6}}\mathrm {H} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{5}}\mathrm {OH} {}+{}\mathrm {H} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{2}}\mathrm {O} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{2}}{}\mathrel {\longrightarrow } {}\mathrm {C} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{6}}\mathrm {H} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{4}}(\mathrm {OH} ){\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{2}}{}+{}\mathrm {H} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{2}}\mathrm {O} }}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/a477412e6eca2e3dd5db4c920090ba59e5f169d2)
Klorofenola sodio hidroxidoz tratatuz sintetiza daiteke katekola[6].
Erabilera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Katekolaren erabileren artean, argazkilaritzan errebelatzaile gisa ageri da da. Antioxidatzaile eta desinfektatzaile moduan ere baliatzen da. Sintesi organikoan, koloratzaileak, pestizidak, lurrinak eta botikak prestatzeko usatzen da. Halaber, karboniloen talde babesle gisa ere erabiltzen da[5].
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ oehha.ca.gov (kontsulta data: 2025-10-27).
- ↑ (Ingelesez) PubChem. «Catechol» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2025-10-27).
- ↑ «-» www.ebi.ac.uk (kontsulta data: 2025-10-27).
- ↑ Ana, Galarraga Aiestaran. (2002-04-07). «Zigarro transgenikoak: kalterik gabeko tabakoa» Elhuyar Zientzia (kontsulta data: 2025-10-27).
- ↑ a b (Ingelesez) Fiege, Helmut; Voges, Heinz-Werner; Hamamoto, Toshikazu; Umemura, Sumio; Iwata, Tadao; Miki, Hisaya; Fujita, Yasuhiro; Buysch, Hans-Josef et al.. (2000). «Phenol Derivatives» Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry (John Wiley & Sons, Ltd) doi:. ISBN 978-3-527-30673-2. (kontsulta data: 2025-10-27).
- ↑ Bingham, E.; Cohrssen, B.& Powell, C.H. (2001). .; Patty's Toxicology Volumes 1-9 5th ed.. ohn Wiley & Sons., 4:399 or..
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Autoritate kontrola |
|
|---|
Datuak: Q282440
Multimedia: Pyrocatechol / Q282440