Khrystyna Altxevska

Khrystyna Altxevska
	; Irudi gehiago
Bizitza
Jaiotzako izen-deiturak	Христина Данилівна Журавльова
Jaiotza	Borzna, 1841eko apirilaren 4a (juliotar egutegia)
Herrialdea	Errusiar Inperioa ; Ukrainako Herri Errepublika ; Ukrainako Sobietar Errepublika Sozialista
Lehen hizkuntza	ukrainera
Heriotza	Kharkiv, 1920ko abuztuaren 15a (79 urte)
Hobiratze lekua	St. John Useknovensky cemetery (en) ; Thirteenth City Cemetery, Kharkiv (en)
Familia
Ezkontidea(k)	Oleksiy Alchevsky (en)
Seme-alabak	ikusi Hryhory Alchevsky (en) ; Jean Altchevsky (en) ; Khrystyna Alchevska (en) ; Hanna Alchevska (en) ; Q113411957 ; Q129903371 ;
Familia	ikusi Nikolay Vuich (en) (aitona);
Hezkuntza
Hizkuntzak	ukrainera; errusiera
Jarduerak
Jarduerak	hezitzailea, pedagogoa, maisu/maistra eta idazlea

Khrystyna Danylivna Altxevska^[1] (jaiotzez Zhuravliova; ukraineraz: Христина Данилівна Алчевська (Журавльова); Borzna, 1841eko apirilaren 16a^greg./apirilaren 4a^jul. – Kharkiv, 1920ko abuztuaren 15a) ukrainar irakaslea, hezkuntza publikoaren antolatzailea, filantropoa eta idazlea izan zen. Kharkiveko Emakumeen Igande Eskola sortu zuen, Errusiar Inperioan helduen hezkuntzarako eredu izan zena eta Mendebaldean goraipatua izan zena. 1889an, Parisko Nazioarteko Hezkuntza Ligako presidenteorde hautatu zuten.

Bizitza

Khrystyna Zhuravliova 1841eko apirilaren 16an jaio zen Borznan, Txernihiveko gobernazioan, Errusiar Inperioan.^[2] Danylo Zhuravliov (1809-?) irakaslearen eta Annette Vuić (1809-1857) serbiar jatorriko noblearen alaba zen.^[3]

Oleksii Altxevsky ukrainar negozio-gizonarekin ezkondu zen.Geroago, bere senarra meategi eta altzairu planta handi baten jabea eta Kharkiveko Hromadaren sortzaileetako bat bihurtu zen. Haien seme-alaben artean artista talentudun eta ospetsuak zeuden. Haien seme Ivan opera abeslari ospetsua izan zen, beste seme bat, Hryhori, musikagilea, eta alaba Khrystyna, berriz, poeta.^[4]

1862an hasita, Kharkiveko Emakumeen Igande Eskola sortu zuen, ofizialki 1870ean akreditatua. Eskola horretan, 100 irakasle baino gehiagok zuzenbidea, geografia, Ukrainako historia, idazketa, matematika, fisika eta kimika irakasten zituzten doan. Lehenengo urteetan, eskolak 50 ikasle inguru zituen. 1892-1893an, ikasle kopurua 600-700era igo zen. Irakasle kopurua ere hazi egin zen, eta bost ikasleko irakasle bana zegoen. Ikasleak hiru taldetan banatu ziren: batere idazten ez zekitenak, irakurtzen baina idazten ez zekitenak eta trebetasunak hobetu behar zituztenak. Talde bakoitzak gainbegirale bat edo bi zituen, eskolaz kanpoko jardueretan ere parte hartzen zutenak: ikasleak txango, antzoki eta emanaldietara joaten ziren eta literatura irakurketetan parte hartzen zuten.^[5]

1879an, beste eskola bat ireki zuen Oleksiivka herrian (gaur egun Luhanskeko oblasteko Perevalsky barrutiaren parte), non eskolak ukraineraz ematen ziren. Borys Hrintxenko izan zen eskola horretako irakasle.^[6]

1889an, Parisko Erakusketan parte hartu zuen Errusiar Inperioko helduen irakasleen ordezkari gisa. Ukrainieraz irakatsi zuen, gobernuak errusierara pasatzera behartu zuen arte.^[7]

Altxevskak 1906an saritutako gida metodologiko eta bibliografiko bat idatzi zuen, Txto txitat narodu. Lan horrek Parisko Nazioarteko Erakusketan sari nagusia irabazi zuen. 1900ean Kniga vzroslykh irakaskuntza-eskuliburua argitaratu zuen, eta 1912an Peredumannoie i perezhitoie oroitzapen-liburua. Helduen hezkuntzari buruzko hainbat artikulu metodologiko ere argitaratu zituen 1860ko hamarkadan, Aleksandr Herzenen Kolokol aldizkarian, Ukrainka izengoitipean. Neskak eta emakumeak animatu zituen komunitateko jaialdietan eskualdeko jantzi tradizionalak janztera eta herri-kantak abestera. Nekazari jantzia janzten zuen irakasten zituen herriarekiko zuen dedikazioaren ikur gisa. Ukrainerari, herri-kantei eta Taras Xevtxenkoren lanei buruz ezagutarazi zituen.^[8] 1900ean, Xevtxenkoren lehen monumentua eraiki zuen Kharkiven.^[9] Ukrainako kultura eta arte herrikoiaren egin zituen egokitzapenak nekazariei hiriko bizitzan moldatzen lagundu zien.^[10]

Iruditegia

Khrystyna Altxevska gaztetan.
Altxevskaren eskola 1900ean.
Altxevska Oleksiivka herriko nekazariekin.
Khrystyna Altxevska (zutik) eta Oleksi Altxevsky (ezkerrean eserita) ukrainar arropa tradizionalak jantzita (1860ko hamarkada).

Erreferentziak

↑ 156. Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema. Gasteiz: Euskaltzaindia (argitaratze data: 2009-02-27) (kontsulta data: 2026-04-01).
↑ (Ingelesez) «Alchevska, Khrystyna» Encyclopedia of Ukraine (kontsulta data: 2026-04-01).
↑ (Ukraineraz) Смольницька, Ольга. «Христина Алчевська (старша) – українка, просвітниця, лідер» Український інтерес 2025-04-16 (kontsulta data: 2026-04-01).
↑ (Ingelesez) Žukovs'kyj, Arkadij. (1984). Kubijovyč, Volodymyr; Husar Struk, Danylo. eds. Encyclopedia of Ukraine. 1: A-F University of Toronto Press ISBN 9780802033628. (kontsulta data: 2026-04-01).
↑ (Ukraineraz) Русіна, Ольга. «Освіта для жінок у XIX столітті на Донбасі: родина Алчевських та їхні школи» Громадське радіо 2020-01-09 (kontsulta data: 2026-04-01).
↑ (Ukraineraz) Стрижова, Ольга. «Історія багатійки Алчевської та її українського Донбасу в Російській імперії» Радіо Свобода 2018-03-10 (kontsulta data: 2026-04-01).
↑ (Ingelesez) Potichnyj, Peter J.; Raeff, Marc; Pelenski, Jaroslaw; Zekulin, Gleb N. (1992). Ukraine and Russia in Their Historical Encounter. Edmonton, Alberta: Canadian Institute of Ukrainian Studies Press University of Alberta, 118 or. ISBN 9780920862841. (kontsulta data: 2026-04-01).
↑ (Ukraineraz) Маланій, Олена. (2014). «Шевченко та родина Алчевських» Волинь філологічна: текст і контекст 18: 127-138. (kontsulta data: 2026-04-01).
↑ (Ukraineraz) Пукiвський, Юрiй. «Перший пам’ятник Шевченкові в Україні» Локальна iсторiя (kontsulta data: 2026-04-01).
↑ (Ingelesez) Bohachevsky-Chomiak, Martha. (1988). Feminists despite themselves : women in Ukrainian community life, 1884-1939. Edmonton, Alberta: Canadian Institute of Ukrainian Studies, University of Alberta, 19 or. ISBN 9780920862575. (kontsulta data: 2026-04-01).

Kanpo estekak

Datuak: Q4063217
Multimedia: Khrystyna Alchevśka / Q4063217

[1] 156. Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema. Gasteiz: Euskaltzaindia (argitaratze data: 2009-02-27) (kontsulta data: 2026-04-01).

[2] (Ingelesez) «Alchevska, Khrystyna» Encyclopedia of Ukraine (kontsulta data: 2026-04-01).

[3] (Ukraineraz) Смольницька, Ольга. «Христина Алчевська (старша) – українка, просвітниця, лідер» Український інтерес 2025-04-16 (kontsulta data: 2026-04-01).

[4] (Ingelesez) Žukovs'kyj, Arkadij. (1984). Kubijovyč, Volodymyr; Husar Struk, Danylo. eds. Encyclopedia of Ukraine. 1: A-F University of Toronto Press ISBN 9780802033628. (kontsulta data: 2026-04-01).

[5] (Ukraineraz) Русіна, Ольга. «Освіта для жінок у XIX столітті на Донбасі: родина Алчевських та їхні школи» Громадське радіо 2020-01-09 (kontsulta data: 2026-04-01).

[6] (Ukraineraz) Стрижова, Ольга. «Історія багатійки Алчевської та її українського Донбасу в Російській імперії» Радіо Свобода 2018-03-10 (kontsulta data: 2026-04-01).

[7] (Ingelesez) Potichnyj, Peter J.; Raeff, Marc; Pelenski, Jaroslaw; Zekulin, Gleb N. (1992). Ukraine and Russia in Their Historical Encounter. Edmonton, Alberta: Canadian Institute of Ukrainian Studies Press University of Alberta, 118 or. ISBN 9780920862841. (kontsulta data: 2026-04-01).

[8] (Ukraineraz) Маланій, Олена. (2014). «Шевченко та родина Алчевських» Волинь філологічна: текст і контекст 18: 127-138. (kontsulta data: 2026-04-01).

[9] (Ukraineraz) Пукiвський, Юрiй. «Перший пам’ятник Шевченкові в Україні» Локальна iсторiя (kontsulta data: 2026-04-01).

[10] (Ingelesez) Bohachevsky-Chomiak, Martha. (1988). Feminists despite themselves : women in Ukrainian community life, 1884-1939. Edmonton, Alberta: Canadian Institute of Ukrainian Studies, University of Alberta, 19 or. ISBN 9780920862575. (kontsulta data: 2026-04-01).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]