Kikuyu (hizkuntza)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Kikuyu (hizkuntza)
Gĩkũyũ — Gĩgĩkũyũ
Datu orokorrak
Hiztunak 6.623.000
Hizkuntza familia
entitate
objektu
objektu abstraktu
Languoid
hizkuntza
giza hizkuntza
Niger-Kongo hizkuntzak
Atlantic–Congo languages Itzuli
Volta–Congo languages Itzuli
Benue–Congo languages Itzuli
Bantoid languages Itzuli
Southern Bantoid languages Itzuli
Bantu hizkuntzak
Informazio filologikoa
Hizkuntza-tipologia subjektua aditza objektua
Alfabetoa latindar alfabetoa
Hizkuntza kodeak
ISO 639-1 ki
ISO 639-2 kik
ISO 639-3 kik
Ethnologue kik
Glottolog kiku1240
Wikipedia ki

Kikuyua edo gikuyua (Gikuyuz: Gĩkũyũ [ɣēkōjó]), bantu familiako hizkuntza bat da, batez ere Kikuyu etniak mintzatzen duena. 6,6 milioi inguru hiztunek kikuyua dute ama-hizkuntza. Hiztun gehienak Kenyarrak dira, baina Tanzania eta Ugandan ere mintzatzen da. Kenyako biztanleen %22 kikuyu etniako kideak izan arren, hizkuntza ez da ofiziala herrialde horretan.

Idazkera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Latindar alfabetoa erabiltzen da idazteko, honako hizkiak erabiliz:

a b c d e g h i ĩ j k m n o r t u ũ w y

Zenbait soinu digrafoak erabiliz adierazten dira.

Ezaugarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Fonetikoki, kikuyuak 7 bokal eta 18 kontsonante ditu. Hizkuntza tonala da eta bi tonu ezberdin erabiltzen ditu.

Gramatikalki, SVO motako hizkuntza da, subjektu-aditz-objektu ordena jarraitzen duena, alegia. Aurrizkiak erabiltzeko joera du, atzizkien ordez. Adjektiboak izenen atzetik ezartzen dira beti.

Lau dialekto nagusi ditu, Kîrînyaga, Mûrang'a, Nyeri eta Kiambu hizkerak.

Literatura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bada hizkuntza honetan idatziriko literatura nabarmenik, tartean Ngũgĩ wa Thiong'o idazlearen Mũrogi wa Kagogo (idazleak berak ingelesera itzulia Wizard of the Crow izenburupean).

Hizkuntza honek bere Wikipedia du: Bisita ezazu.
Hizkuntza Artikulu hau hizkuntzei buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.