Kikuyu (hizkuntza)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Kikuyu (hizkuntza)
Gĩkũyũ — Gĩgĩkũyũ
Datu orokorrak
Hiztunak6.623.000
Hizkuntza sailkapena
giza hizkuntza
Niger-Kongo hizkuntzak
Atlantic–Congo (en) Itzuli
Volta–Congo (en) Itzuli
Benue–Congo (en) Itzuli
Bantoid (en) Itzuli
Southern Bantoid languages (en) Itzuli
Bantu hizkuntzak
Informazio filologikoa
Hizkuntza-tipologiasubjektua aditza objektua
Alfabetoalatindar alfabetoa eta latinaren alfabetoa
Hizkuntza kodeak
ISO 639-1ki
ISO 639-2kik
ISO 639-3kik
Ethnologuekik
Glottologkiku1240
Wikipediaki
ASCL9224
IETFki

Kikuyua edo gikuyua (Gikuyuz: Gĩkũyũ [ɣēkōjó]), bantu familiako hizkuntza bat da, batez ere Kikuyu etniak mintzatzen duena. 6,6 milioi inguru hiztunek kikuyua dute ama-hizkuntza. Hiztun gehienak Kenyarrak dira, baina Tanzania eta Ugandan ere mintzatzen da. Kenyako biztanleen %22 kikuyu etniako kideak izan arren, hizkuntza ez da ofiziala herrialde horretan.

Idazkera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Latindar alfabetoa erabiltzen da idazteko, honako hizkiak erabiliz:

a b c d e g h i ĩ j k m n o r t u ũ w y

Zenbait soinu digrafoak erabiliz adierazten dira.

Ezaugarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Fonetikoki, kikuyuak 7 bokal eta 18 kontsonante ditu. Hizkuntza tonala da eta bi tonu ezberdin erabiltzen ditu.

Gramatikalki, SVO motako hizkuntza da, subjektu-aditz-objektu ordena jarraitzen duena, alegia. Aurrizkiak erabiltzeko joera du, atzizkien ordez. Adjektiboak izenen atzetik ezartzen dira beti.

Lau dialekto nagusi ditu, Kîrînyaga, Mûrang'a, Nyeri eta Kiambu hizkerak.

Literatura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bada hizkuntza honetan idatziriko literatura nabarmenik, tartean Ngũgĩ wa Thiong'o idazlearen Mũrogi wa Kagogo (idazleak berak ingelesera itzulia Wizard of the Crow izenburupean).

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hizkuntza honek bere Wikipedia du: Bisita ezazu.
Hizkuntza Artikulu hau hizkuntzei buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.