Kirol olinpiko

Kirol olinpikoak Udako and Neguko Olinpiar Jokoetan lehiatutako kirol guztiak dira. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan 33 kirol eta 50 kirol diziplina lehiatu ziren, eta 2018ko Neguko Olinpiar Jokoetan 7 kirol eta 15 diziplina.
Lehiaketerako Nazioarteko Olinpiar Batzordeak kirol eta diziplina bereizten ditu. Kirol batek diziplina bakar edo gehiagok osatuta dago eta Nazioarteko federakuntza batek antolatuta dago[1] Adibidez, ur-kirolak, maila olinpikoan Nazioarteko Igeriketa Federazioak antolatuta, Udako Olinpiar Jokoetan egiten den igeriketa, jauzia, igeriketa sinkronizatua eta water polo diziplinek osatutako kirola da[2].
Olinpiar Jokoetan ekintza bakoitzeko hiru dominak banatzen dituzte, diziplina bakoitzak ekintza bat edo gehiago izanik[1].
Udako Olinpiar Jokoak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]32 kiroletako zortzik diziplina anitzak dituzte. Hori zela eta, kolore ezberdinak erabili dira:
Borroka –
Boleibola –
Gimnastika –
Hipika –
Kanoa-kayaka –
Saskibaloia –
Txirrindularitza –
Ur-kirolak
Hona hemen Udako Olinpiar Jokoetako kirolak:
| Kirol (Diziplina) | Elkartea | 96 | 00 | 04 | 06 | 08 | 12 | 20 | 24 | 28 | 32 | 36 | 48 | 52 | 56 | 60 | 64 | 68 | 72 | 76 | 80 | 84 | 88 | 92 | 96 | 00 | 04 | 08 | 12 | 16 | 20 | 24 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Arkularitza | FITA | 6 | 6 | 3 | 10 | 2 | 2 | 2 | 2 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 5 | 5 | ||||||||||||||
| Arraunketa | FISA | 5 | 5 | 6 | 4 | 4 | 5 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | ||
| Atletismoa | IAAF | 12 | 23 | 25 | 21 | 26 | 30 | 29 | 27 | 27 | 29 | 29 | 33 | 33 | 33 | 34 | 36 | 36 | 38 | 37 | 38 | 41 | 42 | 43 | 44 | 46 | 46 | 47 | 47 | 47 | 48 | 48 | |
| Badmintona | BWF | • | • | 4 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | |||||||||||||||||||||
| Bela | ISAF | 10 | 4 | 4 | 14 | 3 | 3 | 4 | 4 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 6 | 6 | 6 | 7 | 8 | 10 | 10 | 11 | 11 | 11 | 10 | 10 | 10 | 10 | ||||
| Belar hockeya | FIH | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | |||||||
| Borroka librea | UWW | 7 | 5 | 5 | 7 | 7 | 7 | 7 | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 8 | 11 | 11 | 11 | 12 | 12 | 12 | |||||
| Grekoerromatar borroka | 1 | 4 | 4 | 5 | 5 | 6 | 6 | 7 | 7 | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 8 | 7 | 7 | 7 | 6 | 6 | 6 | ||||
| Areto boleibola | FIVB | • | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | |||||||||||||||
| Hondartza boleibola | • | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | ||||||||||||||||||||||||
| Boxeoa | AIBA | 7 | 5 | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 | 10 | 10 | 10 | 10 | 11 | 11 | 11 | 11 | 12 | 12 | 12 | 12 | 12 | 11 | 11 | 13 | 13 | 13 | 13 | |||||
| Breakdancinga | WDSF | 2 | |||||||||||||||||||||||||||||||
| Eskrima | FIE | 3 | 7 | 5 | 8 | 4 | 5 | 6 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 12 | 12 | |
| Eskubaloia | IHF | 1 | • | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | ||||||||||||||||
| Futbola | FIFA | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | |||
| Gimnastika artistikoa | FIG | 8 | 1 | 11 | 4 | 2 | 4 | 4 | 9 | 8 | 11 | 9 | 9 | 15 | 15 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | |
| Gimnastika erritmikoa | 1 | 1 | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | ||||||||||||||||||||||
| Tranpolina | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | ||||||||||||||||||||||||||
| Golfa | IGF | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | |||||||||||||||||||||||||||
| Halterofilia | IWF | 2 | 2 | 2 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 | 6 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 9 | 9 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 15 | 15 | 15 | 15 | 15 | 14 | 10 | ||||
| Hipika (doma) | FEI | 1 | 1 | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | ||||||
| Hipika (osoa) | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | |||||||
| Hipika (jauziak) | 5 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | ||||||
| Judoa | IJF | 4 | 6 | 6 | 8 | 8 | 7 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 14 | 15 | 15 | |||||||||||||||||
| Kanoa-kayaka (sprinta) | ICF | • | 9 | 9 | 9 | 9 | 7 | 7 | 7 | 7 | 11 | 11 | 12 | 12 | 12 | 12 | 12 | 12 | 12 | 12 | 12 | 12 | 10 | ||||||||||
| Kanoa-kayaka (slaloma) | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 6 | |||||||||||||||||||||||
| Kirol eskalada | IFSC | 2 | 4 | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Mahai-tenisa | ITTF | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 5 | 5 | ||||||||||||||||||||||
| Pentatloi garaikidea | UIPM | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | ||||||
| 3x3 saskibaloia | FIBA | 2 | 2 | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Saskibaloia | • | • | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | ||||||||||
| Skateboardinga | WS | 4 | 4 | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Surfa | ISA | 2 | 2 | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Taekwondoa | WTF | • | • | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 | |||||||||||||||||||||||
| Tenisa | ITF | 2 | 4 | 2 | 4 | 6 | 8 | 5 | 5 | • | • | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 5 | 5 | 5 | 5 | ||||||||||||
| Tiroa | ISSF | 5 | 9 | 16 | 15 | 18 | 21 | 10 | 2 | 3 | 4 | 7 | 7 | 6 | 6 | 7 | 8 | 7 | 7 | 11 | 13 | 13 | 15 | 17 | 17 | 15 | 15 | 15 | 15 | 15 | |||
| Triatloia | ITU | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 3 | 3 | |||||||||||||||||||||||||
| BMX estilo librea | UCI | 2 | 2 | ||||||||||||||||||||||||||||||
| BMX lasterketa | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | ||||||||||||||||||||||||||||
| Mendiko bizikleta | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | |||||||||||||||||||||||||
| Errepideko txirrindularitza | 1 | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | |||||
| Pistako txirrindularitza | 5 | 2 | 7 | 5 | 6 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 5 | 5 | 5 | 4 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 12 | 12 | 10 | 10 | 10 | 12 | 12 | |||
| Igeriketa | FINA | 4 | 7 | 9 | 4 | 6 | 9 | 10 | 11 | 11 | 11 | 11 | 11 | 11 | 13 | 15 | 18 | 29 | 29 | 26 | 26 | 29 | 31 | 31 | 32 | 32 | 32 | 32 | 32 | 32 | 35 | 35 | |
| Igeriketa sinkronizatua | 2 | 2 | 2 | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | ||||||||||||||||||||||
| Igeriketa ur irekietan | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | ||||||||||||||||||||||||||||
| Jauziak | 2 | 1 | 2 | 4 | 5 | 5 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 | ||||
| Water poloa | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | ||||
| Zazpiko errugbia | WR | 2 | 2 | 2 | |||||||||||||||||||||||||||||
| Guztira | 43 | 89 | 96 | 78 | 110 | 102 | 156 | 126 | 109 | 116 | 129 | 136 | 149 | 151 | 150 | 163 | 172 | 195 | 198 | 203 | 221 | 237 | 257 | 271 | 300 | 301 | 302 | 302 | 306 | 339 | 329 | ||
Badaude kirol batzuk olinpikoak izan zirenak eta jadanik ez direnak, hona hemen zerrenda:
| Kirola | 96 | 00 | 04 | 06 | 08 | 12 | 20 | 24 | 28 | 32 | 36 | 48 | 52 | 56 | 60 | 64 | 68 | 72 | 76 | 80 | 84 | 88 | 92 | 96 | 00 | 04 | 08 | 12 | 16 | 20 | 24 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Belar eskubaloia | 1 | • | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Hamabosteko errugbia | 1 | 1 | 1 | 1 | ||||||||||||||||||||||||||||
| Hipika (Iraulketa) | 2 | |||||||||||||||||||||||||||||||
| Beisbola | • | • | • | • | • | • | • | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | |||||||||||||||||||
| Sofbola | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | |||||||||||||||||||||||||||
| Croqueta | 3 | |||||||||||||||||||||||||||||||
| Jeu de paume | • | 1 | • | |||||||||||||||||||||||||||||
| Karatea | 8 | |||||||||||||||||||||||||||||||
| Kriketa | 1 | |||||||||||||||||||||||||||||||
| Lacrosse | 1 | 1 | • | • | • | |||||||||||||||||||||||||||
| Pilota | 1 | • | • | • | ||||||||||||||||||||||||||||
| Poloa | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | |||||||||||||||||||||||||||
| Powerboatinga | • | 3 | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Raketak | 2 | |||||||||||||||||||||||||||||||
| Roque | 1 | |||||||||||||||||||||||||||||||
| Sokatira | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | ||||||||||||||||||||||||||
| Patinaje artistikoa | 4 | 3 | Neguko Jokoetan egina | |||||||||||||||||||||||||||||
| Izotz hockeya | 1 | |||||||||||||||||||||||||||||||
Beste kirol batzuk kirol erakusgarri gisa agertu ziren Olinpiar Jokoetan, lehiaketa ofizialetatik at zeudenak:
- Bola jokoa (1988)
- Borroka makila (1924)
- Budō (1964)
- Eskuko pisua (1904)
- Frisiar esku pilota (1928)
- Futbol amerikarra (1932)
- Futbol australiarra (1956)
- Futbol gaelikoa (1904)
- Glima (1912)
- Hurlinga (1904)
- Korfbola (1920 eta 1928)
- Motor gabeko hegaldia (1936)
- Patin-hockeya (1992)
- Pesäpallo (1952)
- Savate (1924)
- Suediar (Ling) gimnastika (1948)
- Uretako eskia (1972)
1900eko Udako Olinpiar Jokoetan ofizialtzat ematen diren ekitaldiez aparte, 1900eko Nazioarteko erakusketan beste kirol-ekitaldi batzuk burutu ziren:
- Globo aerostatikoa
- Boules
- Kanaberazko arrantza
- Kanoi tiroa
- Kometa hegaketa
- Longue paume
- Motordun txalupa lasterketa
- Motor-kirola
- Motoziklismoa
- Salbamendu-oholdun surfa
- Suhiltzaile lehiaketa
- Uso lasterketa
Neguko Olinpiar Jokoak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Zazpi kiroletako hiruk diziplina anitzak dituzte. Hori zela eta, kolore ezberdinak erabili dira:
Patinajea – Eskia – Bobsleigha
| Kirol (Diziplina) | Elkartea | 08 | 20 | 24 | 28 | 32 | 36 | 48 | 52 | 56 | 60 | 64 | 68 | 72 | 76 | 80 | 84 | 88 | 92 | 94 | 98 | 02 | 06 | 10 | 14 | 18 | 22 | 26 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Alpetar eskia | FIS | 2 | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 11 | 11 | 10 | ||||||
| Eski akrobatikoa | • | 2 | 4 | 4 | 4 | 4 | 6 | 10 | 10 | 13 | 15 | ||||||||||||||||||
| Eski jauziak | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 4 | 4 | 5 | 6 | ||||
| Iraupen-eskia | 2 | 2 | 2 | 3 | 3 | 4 | 6 | 6 | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 | 8 | 8 | 10 | 10 | 10 | 12 | 12 | 12 | 12 | 12 | 12 | 12 | ||||
| Konbinatu nordikoa | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | ||||
| Snowboardinga | 4 | 4 | 6 | 6 | 10 | 10 | 11 | 11 | |||||||||||||||||||||
| Biatloia | IBU | 1 | • | • | • | 1 | 1 | 2 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 6 | 6 | 6 | 8 | 10 | 10 | 11 | 11 | 11 | 11 | ||||||
| Patinaje artistikoa | ISU | 4 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 5 | 5 | 5 | 5 | |
| Abiadurazko patinajea | 5 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 8 | 8 | 8 | 8 | 9 | 9 | 9 | 10 | 10 | 10 | 10 | 10 | 12 | 12 | 12 | 14 | 14 | 14 | ||||
| Pista motzeko abiadurazko patinajea | • | 4 | 6 | 6 | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 | 9 | 9 | ||||||||||||||||||
| Curlinga | WCF | 1 | • | • | • | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | ||||||||||||||||
| Izotz hockeya | IIHF | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | ||
| Bobsleigha | FIBT | 1 | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 4 | 4 | ||||
| Skeletona | 1 | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | 3 | ||||||||||||||||||||
| Lugea | FIL | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 4 | 4 | 4 | 5 | |||||||||||
| Mendiko eskia | ISMF | 3 | |||||||||||||||||||||||||||
| Guztira | 16 | 14 | 14 | 17 | 22 | 22 | 24 | 27 | 34 | 35 | 35 | 37 | 38 | 39 | 46 | 57 | 61 | 68 | 78 | 84 | 86 | 98 | 102 | 109 | 116 | ||||
Kirol bat olinpikoa izan zen eta jadanik ez da, hona hemen zerrenda:
| Kirol (Diziplina) | 08 | 20 | 24 | 28 | 32 | 36 | 48 | 52 | 56 | 60 | 64 | 68 | 72 | 76 | 80 | 84 | 88 | 92 | 94 | 98 | 02 | 06 | 10 | 14 | 18 | 22 | 26 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Biatloia/Patruila militarra | 1 | • | • | • | ||||||||||||||||||||||||
Beste kirol batzuk kirol erakusgarri gisa agertu ziren Olinpiar Jokoetan, lehiaketa ofizialetatik at zeudenak:
- Abiadurazko eskia (1992)
- Akroskia (1988 eta 1992)
- Alpetar eski paralinpikoa (1984 eta 1988)
- Bandy (1952)
- Eisstock (1936 eta 1964)
- Iraupen-eski paralinpikoa (1988)
- Lera-txakur lasterketa (1932)
- Neguko pentatloia (1948)
- Skijøring (1928)
Kirol onartuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Badaude programa olinpikoan agertzen ez diren, baina Nazioarteko Olinpiar Batzordeak onartutako kirol batzuk[3] Hona hemen kirol hauen zerrenda[3]:
- Automobilismo
- Bandy
- Billar
- Boules
- Bowling
- Bridge
- Cheerleading
- Disko hegalaria
- Floorball
- Futbol amerikarra
- Gurpil gaineko patinajea
- Ice stock sport
- Kickboxinga
- Kirol aeronautikoak
- Kirol dantza
- Kriketa
- Korfbola
- Lacrosse
- Mendiko eskia
- Mendizaletasuna
- Motoziklismoa
- Muay Thai
- Netball
- Orientazioa
- Pilota
- Polo
- Powerboatinga
- Racquetball
- Salbamendu eta sorospena
- Sambo
- Sokatira
- Squash
- Sumo
- Uretako eskia
- Urpekaritza
- Wakeboarding
- Wushu
- Xakea
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ a b Olympic Sports, Disciplines & Events. HickokSports.com 2005-02-04 (kontsulta data: 2007-03-18).
- ↑ «Aquatics» Sports (International Olympic Committee) (kontsulta data: 2007-04-06).
- ↑ a b «Recognised Sports» Sports (International Olympic Committee) (kontsulta data: 2007-03-18).
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Ingelesez) Nazioarteko Olinpiar Batzordea - Kirolak
- (Ingelesez) Nazioarteko Kirol Federazioak