Klaudio Ptolomeo

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Klaudio Ptolomeo
PSM V78 D326 Ptolemy.png
Bizitza
Jaiotza Pelusio100
Herrialdea Antzinako Erroma
Talde etnikoa greziarra
Heriotza Alexandria160 (59/60 urte)
Hezkuntza
Hizkuntzak antzinako greziera
Jarduerak
Jarduerak matematikaria, geografoa, astronomoa, astrologoa, musikaren teorikoa, filosofoa, idazlea, musikologoa eta epigrammatista
Enplegatzailea(k) Alexandria
Lan nabarmenak Almagesto
Influentziak Aristoteles
Artikulu hau zientzialariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ptolomeo (argipena)».

Klaudio Ptolomeo (antzinako grezieraz: Κλαύδιος Πτολεμαῖος; latinez: Claudius Ptolemæus; Ptolemais Hermiu, Egipto, 100 inguru - Kanope, Egipto, 170 inguru[1]) Egiptoar jatorriko geografo, astronomo eta matematikari greziarra izan zen.

Lurra irudikatzeko proiekzio konikoaren aitzindaritzat jotzen da.

Bizitza eta obra[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alexandrian bizi izan zen ia bizi osoan. Jakintza-alor asko landu zituen, astronomia, matematika, optika, geografia eta musika, besteak beste.

Bere garaiko ezaguerak eta ideiak hainbat obratan bildu zituen. Harenlan nagusia Mathematike syntaxis da (Matematika-sistema), arabiarrek hura zabaldu zutenean Almagesto deitua. Liburu horretan teoria astronomiko bat asmatu zuen zeruko argizagien higidurari buruz; Ptolomeok uste zuen Lurra zela unibertsoaren erdigunea eta haren inguruan ibiltzen zirela biraka Ilargia, Eguzkia, planetak eta izarrak.

Greziarrek eta arabiarrek ontzat hartu zuten Ptolomeoren sistema eta, azken horien bidez, Europara sartu eta Erdi Aroa arte iraun zuen, harik eta XVI. mendean Kopernikok eta Keplerrek teoria heliozentrikoa frogatu zuten arte.

Horretaz gainera, Ptolomeok optikako obra bat idatzi zuen eta astrolabio bat asmatu zuen, angeluak neurtzeko.

Bere garaiko geografo handiena izan zen. Zazpi liburukitako geografia-obra mardul bat idatzi zuen Geographike hyphegesis. Lehenengoan, mapak egiteko arauak eta argibideak eman zituen, eta, besteetan, mapak egin zituen, eta hiri jakin batzuen latitudeak eta luzerak zehaztu. Mapa batzuetan, Pirinioetako eta Euskal Herriko (Baskonia) hainbat toki aipatu eta hiri batzuen kokalekuen berri eman zuen.

Halaber, kalkulu batzuk egin zituen Lurraren zirkunferentzia neurtzeko. Hark ateratako emaitza, ordea, benetakoa baino laburxeagoa geratu zen.

Erdi Aroan, idazlan hura geografiako oinarritzat hartzen zen. Obra hartan, Asia gehiegi luzatzen zen ekialdera, eta, antza denez akats horrek nahasturik, Kristobal Kolonek Asian zegoela uste izan zuen Karibeko kostaldeak ikusi zituenean.

Idazlanak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo-loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Klaudio Ptolomeo Aldatu lotura Wikidatan