Kola-hur

Kola-hur
	fruitu lehor eta fruitu oskoldun
Historia
Honen produktua	Cola

Kola-hurra^[1] (mandingeraz: kuruwo, joruberaz: obi, dagbaniz: guli, hausaz: goro, igboeraz: ọjị, sängöz: gôro, swahiliz: mukezu) Cola generoko landare espezie batzuen hazia da, antzina Sterculiaceae kakao-familian kokatua eta gaur egun Malvaceae familian subsumitua (Sterculioideae azpifamilia bezala). Kola espezie horiek Afrikako oihan tropikaletako zuhaitzak dira. Kafeinadun haziak osagai zaporetsu gisa erabiltzen dira hainbat freskagarri karbonatatutan, eta hortik sortzen da kola izena.^[2]

Deskribapena

Bost zentimetro inguru, kola-hurra Cola generoko hosto iraunkorreko zuhaitzez osatutako intxaurra da, batez ere Cola acuminata eta Cola nitida espezieetakoa.^[3] Cola acuminata, 20 metroko garaiera duen zuhaitz iraunkorrak hosto luze eta oboideak ditu bi muturretan, larruzko ehundura batekin. Zuhaitzek lore zuri krematsuak dituzte, marra marroi garbiekin, eta izar itxurako fruituak, normalean 5 folikuluz osatuak. Folikulu bakoitzaren barruan, dozena bat hazi prismatiko hazten dira hazitarako oskol zuri batean. Intxaurrak kolore gorrixka edo zuriko haragia du barruan, eta usain gozoa eta arrosaren antzekoa.^[2]

Kola-hurrek % 2-4 kafeina eta teobromina dituzte,^[3] baita taninoak, alkaloideak, saponinak eta flabonoideak ere.

Kimika

Kola-hurreko fitokimikoen aurretiazko azterketek adierazten dute hainbat osagai daudela: kafeina ( % 2-3,5), teobromina ( % 1,0-2,5), teofilina, metilliberina, polifenolak, katekinak eta fosfatoak (kola gorria), besteak beste.^[3]

Erreferentziak

↑ Euskalterm: [Hipermerkatuetako Produktuak Hiztegia] [2009]
↑ ^a ^b Greenwood, Veronique. (2016-9-22). «The little-known nut that gave Coca-Cola its name» BBC News - Future.
↑ ^a ^b ^c Burdock, G. A.; Carabin, I. G.; Crincoli, C. M.. (2009). «Safety Assessment of Kola Nut Extract as a Food Ingredient» Food and Chemical Toxicology 47 (8): 1725–32. doi:10.1016/j.fct.2009.04.019. PMID 19394393..

Kanpo estekak

Datuak: Q912522
Multimedia: Cola nitida (fruit) / Q912522

[1] Euskalterm: [Hipermerkatuetako Produktuak Hiztegia] [2009]

[bbc-2] Greenwood, Veronique. (2016-9-22). «The little-known nut that gave Coca-Cola its name» BBC News - Future.

[Burdock-3] Burdock, G. A.; Carabin, I. G.; Crincoli, C. M.. (2009). «Safety Assessment of Kola Nut Extract as a Food Ingredient» Food and Chemical Toxicology 47 (8): 1725–32. doi:10.1016/j.fct.2009.04.019. PMID 19394393..

[1]

[2]

[3]