Kultura nuragikoa

Kultura nuragikoa
	;
Mota	kultura arkeologiko
Honen parte	Brontze Aroa eta Burdin Aroa
Eponimoa	Nuraghe
Geografia
Jatorria	Sardinia
Hasiera	K.a. 1600
Amaiera	K.a. 400
Aurrekoa(k)	Pre-Nuragic Sardinia (en)

Kultura nuragikoa k.a. 1700 inguruan (Erdi Brontze Aroan) sortu zen Sardinian eta Korsikatik ere zabaldu zen. Brontze Arotik (k.a. 1700etik aurrera) k.a. 238. urtera bitarteko aldia hartzen du, hau da, Erromatar Errepublikak uhartea konkistatu zuen arte.^[1]

Bere izena nuragheei zor die, jatorriz Mediterraneo ekialdekoa den kupula faltsuaren printzipioa aplikatzen den dorre-gotorlekuei. Nuragheak kulturaren aztarnarik adierazgarrienak eta aurretik zegoen kultura megalitikoaren bilakaeraren emaitza izan ziren, uhartean trikuharriak eta menhirrak eraiki zituena.

Dorre nuragikoak Europan garaiera handieneko eta hobekien kontserbatutako monumentu megalitikotzat hartzen dira aho batez. Bere funtzioa zein den eztabaidagarria da, batzuek hilobi monumentalak, besteek gotorlekuak, metalak urtzeko labeak, espetxeak edo Eguzkia gurtzeko tenpluak ikusi baitituzte. Badirudi akordio moderno bat dagoela aletegiak eta siloak barne hartzen dituzten defentsa-egituratzat hartzeko.^[2]

Gerlari eta nabigatzaileen herria izanda, sardiniarrek Mediterraneoko beste herriekin merkataritzan ziharduten, eta haien kulturak konplexu nuragiko bereizgarriak ekoizteaz gain, Tiscali herrixka misteriotsua, acqua sacrazko tenplu enigmatikoak, erraldoien hilobiak eta brontze nuragikoko estatua bereziak ere sortu ditu.

Denbora luzez, bere kultura uhartetik kanpoko beste zibilizazio batzuekin bizi izan zen, hala nola feniziarekin, punikarekin eta erromatarrarekin, haiek suntsitua izan gabe.^[3]

Erreferentziak

↑ Fagan, Brian M.; Beck, Charlotte. (1996). The Oxford companion to archaeology. Oxford University Press ISBN 0195076184. OCLC .35178577.
↑ Blake, Emma. (2001eko apirila). «Constructing a Nuragic Locale: The Spatial Relationship between Tombs and Towers in Bronze Age Sardinia» American Journal of Archaeology 105 (2): 145-161..
↑ Navarro i Barba, Gustau. (2010.). La cultura nuràgica de Sardenya. Mataró: Edicions dels A. L. I. Ll. ISBN 978-84-613-9278-0..

Kanpo estekak

Datuak: Q1421436
Multimedia: Nuragic civilization / Q1421436

[1] Fagan, Brian M.; Beck, Charlotte. (1996). The Oxford companion to archaeology. Oxford University Press ISBN 0195076184. OCLC .35178577.

[2] Blake, Emma. (2001eko apirila). «Constructing a Nuragic Locale: The Spatial Relationship between Tombs and Towers in Bronze Age Sardinia» American Journal of Archaeology 105 (2): 145-161..

[3] Navarro i Barba, Gustau. (2010.). La cultura nuràgica de Sardenya. Mataró: Edicions dels A. L. I. Ll. ISBN 978-84-613-9278-0..

[1]

[2]

[3]