Edukira joan

La Chaise-Dieu

Wikipedia, Entziklopedia askea
La Chaise-Dieu
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
DepartamenduaLoira Garaia
BarrutiBrioudeko barrutia
Kantonamenducanton of La Chaise-Dieu
Izen ofizialaLa Chaise-Dieu
Posta kodea43160
Geografia
Koordenatuak45°19′17″N 3°41′48″E / 45.3214°N 3.6967°E / 45.3214; 3.6967
Mapa
Azalera13,58 km²
Altitudea1.082 m, 916 m, 1.120 m eta 1.029 m
MugakideakBonneval, La Chapelle-Geneste, Connangles, Malvières eta Sembadel
Demografia
Biztanleria594 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 300 (%49,8) (%50,2) 302 alt_right
Dentsitatea44 bizt/km²
lachaisedieu.fr

La Chaise-Dieu (frantsesez eta ofizialki: La Chaise-Dieu) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Loira Garaia departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 594 biztanle zituen 13,6 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Bonneval, La Chapelle-Geneste, Connangles, Malvières eta Sembadel.

Mapa
La Chaise-Dieu eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
La Chaise-DieuLa Chaise-Dieu
Població amb 132 habitants (2000)Malvières (3,2 km)
Població amb 95 habitants (2000)Bonneval (3,5 km)
Població amb 135 habitants (2000)Connangles (4,7 km)
Població amb 250 habitants (2000)Sembadel (5,3 km)
Població amb 140 habitants (2000)Cistrières (6,0 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko ipar-ekialdeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 800-1200 mm artekoa, urte osoan ondo banatuta)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 7,8 °C-koa da, 15,7 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 901 mm-koa da, urtarrilean 1 euri-egun eta uztailean 7,8 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Félines_(Loira_Garaia) udalerrian dago, 7,2 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 7,5 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 930,5 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 36,3 °C-koa da, 2019ko ekainaren 27an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -28,4 °C-koa da, 1987ko urtarrilaren 12an lortua[oh 1][5].

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]

BiztanleriaUrtea30060090012001500180021001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 302 gizon, 300 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
1.66
 
95+
 
1.67
3.31
 
90-94
 
6.67
8.28
 
85-89
 
6.67
1.66
 
80-84
 
1.67
4.97
 
75-79
 
1.67
7.95
 
70-74
 
8.00
4.97
 
65-69
 
11.33
11.26
 
60-64
 
6.33
9.60
 
55-59
 
10.00
4.64
 
50-54
 
4.67
6.29
 
45-49
 
7.67
4.64
 
40-44
 
7.67
2.98
 
35-39
 
1.33
7.95
 
30-34
 
4.33
0.00
 
25-29
 
3.33
4.64
 
20-24
 
3.00
5.96
 
15-19
 
7.33
1.66
 
10-14
 
2.67
4.64
 
5-9
 
2.67
2.98
 
0-4
 
1.33
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, La Chaise-Dieu udalerrian 513 biztanle zeuden eta 285 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 1,80 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 45,6), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[9]

513biztanle
285elkarbizitza-unitate
1,80lagun elkarbizitza-unitateko
155familia
Udalerria
% 16
% 31
% 46
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 155 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (89). Guraso bakarreko 20 familietatik 5etan ama zen guraso bakarra. 89 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 45k seme-alaba bakarra zuten etxean, 16k bi, eta 5k hiru edo gehiago.[9]

89
46
20
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean89
Seme-alaba bat45
Bi seme-alaba16
Hiru seme-alaba5
Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 534 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 18,8 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 24,4. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 69,7). 80 urte edo gehiagoko 90 biztanleetatik 41 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 49 kolektibitateren batean.[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 19
25-39% 20
40-54% 18
55-64% 29
65-79% 28
80 +% 24
Bikotean bizi da
15-24% 4
25-39% 58
40-54% 70
55-64% 69
65-79% 62
80 +% 30

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 42,5 ezkonduta zegoen, eta beste % 11,8 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 8,1 izatezko bikotean eta % 3,7 PACS bidez lotuta). % 25,5 ezkongabeak ziren, % 13,1 alargunak eta % 6,9 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 42,5
Ezkongabea% 25,5
Alarguna% 13,1
Izatezko bikotean% 8,1
Dibortziatuta% 6,9
PACS bidez lotuta% 3,7

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 46,3), eskulangileak (% 19,3), enplegatuak (% 10,5), artisau, merkatari eta enpresa-buruak (% 10,5). Talde nagusia (erretiratuak, % 46,3) Loira Garaia departamenduko batez bestekoaren (% 37,0) gainetik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 1,8).[9]

Udalerria
% 10
% 10
% 19
% 46
Loira Garaia
% 14
% 14
% 16
% 37
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 554 etxebizitza zeuden. Horietatik 281 egoitza nagusi ziren, 166 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 107 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (472), eta apartamentuak gutxi ziren (76). Egoitza nagusietatik 202 beren jabearen bizilekuak ziren, 62 alokairuan zeuden, 12 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 16 doan lagata.[10]

554etxebizitza
281egoitza nagusi
472etxe
76apartamentu

Etxebizitza multzoa

281
166
107
Egoitza nagusia (281)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (166)Hutsik (107)

Etxe mota

472
76
Etxea (472)Apartamentua (76)

Jabetza egoera

202
62
Jabeak (202)Alokairuan (62)HLM (12)Doan lagata (16)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (75).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik59
1919-194525
1946-197066
1971-199075
1991-200532
2006-202020

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (148). 142 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 190 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 145 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 106tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela2
2 gela15
3 gela45
4 gela71
5 gela edo gehiago148

Berogailu mota

68
62
142
Gas sarea (3)Fuel-olioa (68)Elektrizitatea (62)Gas botila (7)Bestelakoak (142)

Aparkalekua eta ibilgailuak

190aparkalekua
145ibilgailu 1
106ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 286 biztanleetatik 218 aktibo ziren (% 76,2), horietako 200 lanean (% 69,9) eta 18 langabezian (aktiboen % 8,3).

28615-64 urteko biztanle
% 76,2aktibo
% 69,9lanean
% 8,3langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 41,7
25-54 urte% 95,6
55-64 urte% 58,8
Gizonak% 79,5
Emakumeak% 73,4

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 10,0
BEPC, brebeta% 14,3
CAP-BEP% 13,2
Batxilergoa% 6,7
Goi-mailako +2% 4,8
Goi-mailako +3/4% 5,6
Goi-mailako +5% 5,3

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 8,3). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

67 ez-aktibotik 25 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 37,3), 24 erretiraturik zeuden (% 35,8) eta 18 bestelako ez-aktibo ziren (% 26,9).

Ez-aktiboak

% 37
% 36
% 27
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 14
% 11
% 14
% 28
% 28
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 433 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 200 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

433enplegu udalerrian
% 79,9soldatapeko
% 20,1ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.400 eurokoa zen.

23.400 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 25.140 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 86 komertzioetatik, 4 janari enpresak ziren, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 28 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 14 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 11 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 24 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 igeltseroak, 2 margolariak, 2 zurginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia, 8 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.[12]

2009an zeuden 10 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen eta 1 lore-denda zen.[13]

2000. urtean La Chaise-Dieu udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 522 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.

2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. La Chaise-Dieu udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 78 ikaslekin.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1987ko urtarrilaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Félines_sapc », fiche climatologique. .
  6. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  12. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  13. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  14. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=La_Chaise-Dieu&oldid=11341990"(e)tik eskuratuta