Larraga

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Larraga

 Nafarroa Garaia
Larragako bandera

Larragako armarria

Izen ofiziala Larraga
Estatua
Erkidegoa
Merindadea
Espainia
Nafarroako Foru Erkidegoa
Erriberriko merindadea
Alkatea Antonio Lamberto Urkixo (PSN)
Herritarra larragar
Koordenatuak 42°33′47″N 1°50′55″W / 42.56306°N 1.84861°W / 42.56306; -1.84861Koordenatuak: 42°33′47″N 1°50′55″W / 42.56306°N 1.84861°W / 42.56306; -1.84861

Navarra - Mapa municipal Larraga.svg

Eremua 77,16 km2
Garaiera 452 m
Posta kodea 31251
Biztanleria 2.093 bizt. (2014)
Dentsitatea 27,13 bizt./km²
http://www.larraga.es

Larraga[1] Nafarroa Garaiko erdialde-hegoaldeko udalerri bat da, Erriberriko merindadekoa. 2014. urtean 2.093 biztanle zituen.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiriburu Iruñetik 48 kilometro hego-mendebaldera dago.

Ingurune naturala eta klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XIX. mendearen hasieran arteak ugari ziren udalerrian, batez ere Baigorri izeneko gunetik gertu. Hala ere nekazaritzaren eta gizakiaren eraginez, jatorrizko landarediak ibaien ertzetan baino dirau gaur egun. Nafarroa Garaiko beste herri askotan bezala, pinuak landatu zituzten XIX. mendearen amaieratik aurrera.

Udalerriak klima mediterraneoa dauka, udak bero eta lehorrak izaten dira, eta urte osoan zehar zabaltasun termikoa nahiko handia da, hogei gradura artekoa. Neguak hotzak izaten dira eta izozte egunak ohikoak dira azarotik otsailera. Urteko batez besteko tenperatura 13 gradukoa eta prezipitazioak 500mm dira. Urteroko egun euritsuak 80 baino ez dira.

Udalerri mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Larragak Mendigorriarekin egiten du muga iparraldean, Oteitzarekin mendebaldean, Artaxoa eta Tafallarekin mendebaldean, eta Berbintzana eta Lerinekin hegoaldean.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XX. mendearen lehen erdialdean Larragako populazioa 2.500 biztanle ingururaino hazi zen. Mendearen bigarren erdialdean, berriz, beheranzko joera hartu zuen eta 1991rako 1.892 lagun bizi ziren udalerrian. Ordutik berriro gorantz egin zuen populazioak eta XXI. mendearen lehen hamarkadan 2.100 lagun inguru izatera iritsi zen.

Larragako biztanleria

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko 319 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren % 15,58 (Nafarroako Foru Erkidegoko batezbestekoaren gainetik).

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Larraga inguruko laborantza lurren ikuspegia.

Udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an Unión del Pueblo de Larraga (UPL, herrian UPNk hartu zuen izena) taldeko María Luisa Ibáñez Garcia aukeratu zuten alkate. Hauteskundeetan talderik bozkatuena izan zen, gehiengo osoa lortu gabe; beste taldeak ados jarri ez zirenez, alkatetza UPLk lortu zuen. Zuri emandako botoak 22 izan ziren (emandako boto guztien %2,22), eta balio gabeko botoak 93 (emandako botoen %8,57). Abstentzioa, berriz, %30 izan zen.

Larragako Udala (2007)
Alderdia Botoak Zinegotziak
UPL 378 4
PSN 359 4
Independientes por Larraga 233 3

2011n aurkeztutako zerrendak eta lortu zituzten zinegotziak: Unión del Pueblo de Larraga (UPL, 5), PSN (3) eta Bildu(3). Azken horren botoen laguntzaz eta herri mailako edukien gaineko akordioan[2] oinarrituta, PSNko Antonio Lamberto aukeratu zuten alkate; 2011n, halako ituna izan zuen Nafarroa Garaiko udalerri bakarra izan zen.

Larragako Udala (2011)
Alderdia Botoak Zinegotziak
UPL 394 5
PSN 303 3
Bildu 291 3

Udaletxea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Foruen plazan dauden eraikin guztiak bezala, udaletxea ere 1732. urtean hasi zen eraikitzen, Juan Larrea arkitektoaren diseinuaren arabera. Eraikuntza harrizkoa da, eta mugarrien gainean eutsitako erdi puntuko arkuez osatutako iraganbidea dauka. Lehen solairuan korritutako balkoia eta XVIII. mendeko armarri barrokoa daude.

XX. mendearen amaieran, eraikinaren zaharberritzea egin zen, Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuak emandako diru laguntzari esker. Lanek 56 milioi pezetako aurrekontua izan zuten. Zaharberritzea 1987an amaitu zen eta urte bereko irailaren 27an inaugurazio ekitaldi bat egin zuten agintariek.

Larragako udaletxeko idazkaria, Eslaba, Ezporogi, Zare eta Lergako idazkari ere bada.

  • HELBIDEA: Foruen Plaza, 1

Alkateen zerrenda[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2003-2007 Jesus Mari Sueskun Molinero Independientes por Larraga
2007-2011 María Luisa Ibánez García Unión del Pueblo de Larraga
2011-2015 Antonio Lamberto Urkixo PSN

Azpiegitura eta garraioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

La Tafallesa autobus konpainiak Lerin eta Iruñea bitarteko autobus linea ustiatzen du. Lineak lau zerbitzu ditu Iruñerako norabidean, eta bi zerbitzu Iruñetik Lerinerako norabidean. Ibilbide hau du:

Zerbitzuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Larragan eta eskualdeko beste hainbat herritan Izarbeibarko Mankomunitatea arduratzen da, zaborra biltzeaz, ur horniduraz eta bestelako zerbitzuez. Mankomunitateak Garesen du egoitza nagusia.

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legeari jarraituz, Larraga eremu ez-euskalduneko udalerria da. Horregatik, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldan, herritarren % 1,45ek zekien euskaraz hitz egiten.

2009an Larragako, Mendigorriako eta Artaxoako guraso batzuek Biderra taldea sortu zuten, hiru herri horietako umeek irakaskuntza publikoan euskaraz -hau da, D ereduan- ikasi ahal izateko beharrezkoak diren neurriak lortu nahian.

Jaiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herriko jaiak irailaren 29aren inguruan ospatzen dira San Migelen omenez.

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Larraga Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Nafarroa