Larraga

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Larraga

 Nafarroa Garaia
Larragako bandera

Larragako armarria

Izen ofiziala Larraga
Estatua
Erkidegoa
Merindadea
Espainia
Nafarroako Foru Erkidegoa
Erriberriko merindadea
Alkatea Antonio Lamberto Urkixo (PSN)
Herritarra larragar
Koordenatuak 42°33′47″N 1°50′55″W / 42.56306°N 1.84861°W / 42.56306; -1.84861Koordenatuak: 42°33′47″N 1°50′55″W / 42.56306°N 1.84861°W / 42.56306; -1.84861

Navarra - Mapa municipal Larraga.svg

Eremua 77,16 km2
Garaiera 452 m
Posta kodea 31251
Biztanleria 2.152 bizt. (2012)
Dentsitatea 27,89 bizt./km²
www.larraga.es http://www.larraga.es www.larraga.es

Larraga[1] Nafarroako udalerria da. Erriberriko merindadeko herri honek 2.152 biztanle zituen 2012ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera. Nafarroako hiriburutik 48 kilometrora dago.

Inguru naturala eta kokapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herria, Nafarroa erdialde-hegoaldean kokatzen da, hara heltzeko NA-132 errepidea Lizarra-Tafalla norabidea jarraitu eta orduan, Larragara doan errepidea hartu behar da.

Larragak Mendigorriarekin egiten du muga iparraldean, Oteitzarekin mendebaldean, Artaxoa eta Tafallarekin mendebaldean, eta Berbintzana eta Lerinekin hegoaldean.

Klima eta landaredia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerriak klima mediterraneoa dauka, udak bero eta lehorrak izaten dira, eta urte osoan zehar zabaltasun termikoa nahiko handia da, hogei gradura artekoa. Neguak hotzak izaten dira eta izozte egunak ohikoak dira azarotik otsailera. Urteko batez besteko tenperatura 13 gradukoa eta prezipitazioak 500mm dira. Urteroko egun euritsuak 80 baino ez dira.

XIX. mendearen hasieran arte ugari zegoen udalerrian, batez ere Baigorri izeneko gunetik gertu. Baina nekazaritzaren eta gizakiaren eraginez, jatorrizko landaredia ibaien ertzetetan baino ez dago egun. Nafarroako herri askotan bezala, pinuak birlandatu zituzten XIX. mendearen amaieratik aurrera.

Ondarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Larragako biztanleria
1897 1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1981 1991 2001 2006
1.782 1.873 1.996 2.428 2.487 2.502 2.501 2.390 2.177 1.894 1.892 1.920 2.021

2008ko erroldaren arabera, 319 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %15,58 (Nafarroako batezbestekoaren gainetik).

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Larraga inguruko laborantza lurren ikuspegia.

Udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an Unión del Pueblo de Larraga (UPL, herrian UPNk hartu zuen izena) taldeko María Luisa Ibáñez Garcia aukeratu zuten alkate. Hauteskundeetan talderik bozkatuena izan zen, gehiengo osoa lortu gabe; beste taldeak ados jarri ez zirenez, alkatetza UPLk lortu zuen. Zuri emandako botoak 22 izan ziren (emandako boto guztien %2,22), eta balio gabeko botoak 93 (emandako botoen %8,57). Abstentzioa, berriz, %30 izan zen.

Larragako Udala- (2007)
Alderdia Botoak Zinegotziak
UPL 378 4
PSN 359 4
Independientes por Larraga 233 3

2011n aurkeztutako zerrendak eta lortu zituzten zinegotziak: Unión del Pueblo de Larraga (UPL, 5), PSN (3) eta Bildu(3). Azken honen botoen laguntzaz eta herri mailako edukien gaineko akordioan[2] oinarrituta PSNko Antonio Lamberto aukeratu zuten alkate; 2011n itun hau gertatu zen Nafarroako udalerri bakarra izan zen.

Larragako Udala (2011)
Alderdia Botoak Zinegotziak
UPL 394 5
PSN 303 3
Bildu 291 3

Udaletxea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Foruen plazan dauden eraikin guztiak bezala, udaletxea ere 1732. urtean hasi zen eraikitzen, Juan Larrea arkitektoaren diseinuaren arabera. Eraikuntza harrizkoa da, eta mugarrien gainean eutsitako erdi puntuko arkuez osatutako iraganbidea dauka. Lehen solairuan korritutako balkoia eta XVIII. mendeko armarri barrokoa daude.

XX. mendearen amaieran, eraikinaren zaharberritzea egin zen, Nafarroako gobernuak emandako dirulaguntzari esker. Lanek 56 milioi pezetako aurrekontua izan zuten. Zaharberritzea 1987an amaitu zen eta urte bereko irailaren 27an inaugurazio ekitaldi bat egin zuten agintariek.

Larragako udaletxeko idazkaria, Eslaba, Ezporogi, Zare eta Lergako idazkari ere bada.

  • HELBIDEA: Foruen Plaza, 1

Larragako alkateen zerrenda[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alkateen zerrenda
1979-1983
1983-1987
1987-1991
1991-1995
1995-1999
1999-2003
2003-2007 Jesus Mari Sueskun Molinero Independientes por Larraga
2007-2011 María Luisa Ibánez García Unión del Pueblo de Larraga
2011-2015 Antonio Lamberto Urkixo PSN

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nafarroako gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Larraga eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %1,45ek zekien euskaraz hitz egiten.

2009an Larragako, Mendigorriako eta Artaxoako guraso batzuek Biderra taldea sortu zuten, hiru herri horietako umeek irakaskuntza publikoan euskaraz -hau da, D ereduan- ikasi ahal izateko beharrezkoak diren neurriak lortu nahian.

Azpiegitura eta garraioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

La Tafallesa autobus konpainiak Lerin eta Iruñea bitarteko autobus linea ustiatzen du. Lineak lau zerbitzu ditu Iruñerako norabidean, eta bi zerbitzu Nafarroako hiriburutik Lerinerako norabidean. Ibilbidea honakoa da:

Jaiak eta ospakizunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herriko jaiak irailaren 29aren inguruan ospatzen dira San Migelen omenez.

Zerbitzuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Garesen egoitza nagusia duen "Izarbeibarko Mankomunitatea", zaborra bildu, ura hornitu eta bestelako zerbitzuez arduratzen da Larraga eta eskualdeko beste hainbat herritan.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Larraga Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Herriko Wikiatlasa