Edukira joan

Launangoa

Gehitu loturak
Wikipedia, Entziklopedia askea
Launangoa
Jatorria
Jatorrizko herrialdeaDurangaldea
Ezaugarriak
Deskribapena
Honen parte daDantzari-dantza

Launangoa Durangaldeko dantza da, txistu eta danbolinaren doinuak jarraituz egiten da. Herriko eta auzo edo kofradietako jaietan zortzi lagunek egiten dituzte dantzok, txistulariak lagunduta.[1][2] Lehen Launakoa izena ere erabiltzen zen, baina orain Launangoa erabiltzea lehenesten da.[3]

Dantzari-dantza dantza sortako seigarrena da. Banangoan (hirugarrena), Binangoan (laugarrena), Launangoan (seigarrena) eta Zortzinangoan (lehenengoan), dantzariek ez dute tresnarik (makila edo espata) eta dantzari kopuruen arabera txandaka egiten dute, bakoitzak bere trebezia erakutsirik.[1] Launangoan dantzariek launan-launan egiten dute txandaka.[4]

Dantzak Zortzinangoaren oinarrizko egiturari jarraitzen dio pausoei eta posizio aldaketa orokorrei dagokienez, baina berezitasun batekin: Banangoaren eta Binangoaren kasuetan bezalaxe, erdialdeko zatia beti launaka egindako posizio aldaketek eta pausoetako trebetasun erakusketek osatuko dute, nahiz eta badiren aldaerak eta talde guztiak dantza burutzeko moduari buruz beti ados ez egon. Azken zatia Zortzinangoarena da.[4]

Dantzarien mugimenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bi zati bereiz ditzakegu: lehen zatian, dantzariak launako azpimultzotan egiten dute, gainerakoak zain geratzen direla. Lehenengo aurreko lauek eta atzeko lauek gero. Lehen eta hirugarren errenkadetako bikoteek hasieran eta bigarren eta laugarren errenkadetakoek gero. Eskuineko lauek hasieran eta ezkerreko lauek gero. Eskuineko aurreko biek lehenengo konpasean, bigarrenean sartzen dira eskuineko atzeko beste biak; hurrengo konpasean atzeko laurak aritzen dira dira, eta azken konpasean ezker lerroko lauek bukatzen dute. [4] Batzuetan ixa moduko irudia ere egiten da: eskuineko lehengo biek eta ezkerreko atzeko biek hasieran eta ezkerreko lehengo biek eta eskuineko atzeko biek gero.

1. laukotea 2. laukotea 3. laukotea 4. laukotea 5. laukotea 6. laukotea
1a 1b 1a 1b 1a 1b 1a 1b 1a 1b 1a 1b
2a 2b 2a 2b 2a 2b 2a 2b 2a 2b 2a 2b
3a 3b 3a 3b 3a 3b 3a 3b 3a 3b 3a 3b
4a 4b 4a 4b 4a 4b 4a 4b 4a 4b 4a 4b
7. laukotea 8. laukotea 9. laukotea 10. laukotea
1a 1b 1a 1b 1a 1b 1a 1b
2a 2b 2a 2b 2a 2b 2a 2b
3a 3b 3a 3b 3a 3b 3a 3b
4a 4b 4a 4b 4a 4b 4a 4b

Azkenik, dantzaren bigarren zatian talde osoak jarduten du, eta Zortzinangoarena egiten dute.[4][3]

Dantzari-dantzako 6. dantza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Txelu Etxebarria: dantzari, txistulari eta idazle.

Guztira dantzari-dantzak zortzi atal hauek ditu hasierako Agintariena (edo Ikurrin dantza) sarreraren ondoren:

  1. Zortzinangoa
  2. Ezpata joko txikia
  3. Banangoa
  4. Binangoa
  5. Ezpata joko handia
  6. Launangoa
  7. Makil jokoa (edo Makil dantza)
  8. Txotxongiloa (edo Txakarrenkoa).
  • Bizkaiko dantzak (1969)
    Bizkaiko dantzak (1969)
  • Bizkaiko dantzak (1969)
    Bizkaiko dantzak (1969)
  • Bizkaiko dantzak (1984)
    Bizkaiko dantzak (1984)
  • Bizkaiko dantzak (1984)
    Bizkaiko dantzak (1984)

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Dantza honen sorrerari ezin zaio data zehatz bat ezarri.[5] Durangaldeko tradizioan sortutako dantza-sorta da. Humdboldt alemaniarrak 1881ean deskribatu zuen. Txelu Etxebarria begoñatarrak, 28 urtez dantzari aritu ondoren, liburuak argitaratu zituen 1969an eta [6][7][8] 1990an.[9] Etxebarriak kontatzen zuenez, 1960ko abuztuaren 10ean, launaka ere egitea proposatu zuen, hori hobeto egokitzen baitzitzaion dantzaren egiturari. Honetan ere, Banangoan eta Binangoan bezala, esku hutsik dantzatzen da.

Gaur egun, Dantzari Dantzako gainerako dantzak bezala, Abadiño, Berriz, Garai, Iurreta, Izurtza eta Mañarian ikus dezakegu, baina iraganean merindade osoan zabaldu zela uste da.[4][3]

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ a b DANTZARI-DANTZA - Urte sasoiak. Labayru eta Ikastolen elkartea (kontsulta data: 2022-01-30).
  2. ↑ Larrinaga, Josu. «Dantzari-dantza - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (kontsulta data: 2022-01-30).
  3. ↑ a b c «Euskal Herriko Dantzak | Binango» www.dantzak.eus (kontsulta data: 2024-10-07).
  4. ↑ a b c d e «Euskal Herriko Dantzak | Launango» www.dantzak.eus (kontsulta data: 2024-10-25).
  5. ↑ «Mutilen dantzak» garaltxu 2010-12-18 (kontsulta data: 2022-01-30).
  6. ↑ Etxebarria Goiri, Txelu. «Bizkaiko Dantzak = Danzas de Bizkaia» www.katalogoak.euskadi.eus (kontsulta data: 2022-01-30).
  7. ↑ «j.l. de etxebarria y goiri -bizkai'ko dantzak / - Comprar Libros de Biografías en todocoleccion - 16391570» www.todocoleccion.net (kontsulta data: 2022-01-30).
  8. ↑ Etxebarria y Goiri, J. L. de. (1984). Bizkai'ko dantzak danzas de Vizcaya. Caja de Ahorros Vizcai��na PMC 434432027. (kontsulta data: 2022-01-30).
  9. ↑ «Zuzendari ohiak» Coro Garaizarko Matsorriak (kontsulta data: 2022-01-29).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Launangoa&oldid=9957811"(e)tik eskuratuta