Lazareto

Wikipedia, Entziklopedia askea
Milango lazzarettoa, XIX. mendean, oraindik osorik.

Lazareto bat gaixotasun infekziosoak tratatzen dituen ospitale edo antzeko eraikin bat da, gutxi gorabehera isolatua. Historikoki gaixotasun kutsakorretarako erabili izan dira, legenarra edo tuberkulosia kasu, eta instalazio horietako batzuk giltzapekoak ziren, inolako zainketa medikorik eta osasungarritasunik gabe.

Etimologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mendebaldeko gurutzatuek, XII. mendearen hasieran, musulmanen menpe zeuden Palestinako Leku Santuak askatzera joan zirenek, "San Lazaro" izeneko ordena erlijioso-militar bat sortu zuten legenardunen zaintzarako. Lur Santutik itzultzean, Luis VII.ak hartu zituen, Paristik gertu etxe bat eman zien, eta lazareto bihurtu zuten, hau da, legendunak zaintzeko ospitale bat. Santu honen izena eman zitzaien, kristauek legenarra San Lazaroren gaitza izenarekin izendatu zutelako. Izan ere, Lukas 16:19-31 ebanjelioaren parabolako "Lazaro gaixoarekin" lotu zen legenardun gaixo batekin, ebanjelioko pasarte horrek deskribatzen duen gorputzean zauriak zituelako[1][2]. Hortik sortu zen "lazareto" hitza, oro har gaixotasun infekziosoak eta bereziki legenarrak zituzten gaixoak giltzapetuak ziren ospitale edo etxe hura adierazteko.

Horrela, Lukasen Ebanjelioaren parabolatik eratorriz, Lazaro eskaleen, legenardunen eta ultzerak edo larruazaleko gaixotasunak dituzten guztien patroitzat hartzen da[3]. Gainera, parabolako pertsonaiak Lazaro Betaniakoaren izen bera duenez, Maria eta Martaren anaia eta Jesus Nazaretekoaren laguna zena, biak nahastu ziren. Hala, Lazaro Betaniakoa ospitale, legenardun, erizain eta ehorzleen babesle bihurtu zen[4].

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Historikoki, kostaldeko hirietako portu batzuetan zeuden lazaretoak, berrogeialdian eta behaketan edukitzeko beste herrialde kutsatu batzuetatik zetozen ontziak eta pertsonak. Gune hesitu handi samarra izan ohi zen, itsasotik hurbil, eta berariaz eraikia salgaiak eta gaixoak jasotzeko, baita ontzietako ekipajeak jasotzeko ere, ezartzen zitzaien berrogeialdian.

Prebentzio lazaretoen funtzionamendu egokirako osasun erregulazio bat izan zuen lehen estatua Veneziako Errepublika izan zen XV. mendean, 1403an mota honetako lehen lazaretoa sortuz hiritik oso gertu zegoen uharte txiki batean[5].

Lekuak aireztatuak ziren, non, ostatu eta biltegietarako eraikinez gain, ospitale bat eta espazio eta lorategi handiak zeuden.

Establezimendu horiek merkataritza-efektuak aurkitu, aireztatu eta purifikatzeko behar besteko gaitasuna eskaini behar zuten, batez ere, artileak, kotoiak eta mota guztietako ehunak mintzatoki batekin, berrogeialdian zeudenak kanpotik bisitan zetozenekin komunikatu ahal izan zitezen; baina behar bezalako banaketarekin, urruntze soziala mantendu ahal izateko.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Lk 16:19-31
  2. Rodriguez Toro, Gerzain.. (2007). La lepra : imagenes y conceptos.. Editorial Universidad de Antioquia ISBN 978-958-655-998-0. PMC 777690547. Noiz kontsultatua: 2020-12-02.
  3. Valle-Inclán, Ramón del, 1866-1936.. (2001-2002). Obra completa. Espasa-Calpe ISBN 84-239-4398-4. PMC 49653275. Noiz kontsultatua: 2020-12-02.
  4. Goosen, Louis.. (D.L. 2008). De Andrés a Zaqueo : temas del Nuevo Testamento y la literatura apócrifa en la religión y las artes. Akal ISBN 978-84-460-1050-0. PMC 630772062. Noiz kontsultatua: 2020-12-02.
  5. «Documento sin título» www.semm.org Noiz kontsultatua: 2020-12-02.

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]