Leheren

Wikipedia, Entziklopedia askea

Leheren Erromatar garaian Piriniotako jainkoa izan zen. Marte, gerlaren erromatar jainkoarekin berdindu zen. Leher osagaiaren esanahiari dagokionean, zubererazko leher eta erronkarierazko eta batuaz erabiltzen den ler hitzarekin identifikatu da, pinua, alegia. Beste proposamen batzuk izan dira: "lehertu" aditza eta "lehen", baina zuhaitzarekin lotzen duen azalpena onartuago dago gaur egun ikerlarien artean.

Antza gerla jainko bat zen. Marte jainkorekin lotuta agertzen baita hainbat inskripziotan; Arixoren kasuaren antzera.

Ardiègeko Marti Leherenn jainkoari esakinitako idazkuna

Idazkunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

20 inskripziotan agertu da jainko honen izena forma hauetan: Leheren deo, Leheren Marti, Marti Leherenn deo, Leherenni, Lerenno deo eta Leherenno Marti[1].

  • Leherenn jainkoari botoz egindako inskripzioa, Ardiège-n aurkituta (Garona Garaia) (CIL XIII, 106 = CAG-31-02, 107 or.) : Transkripzioa: Leheren[o] / Uriaxe / Ilunnosi / filia. Itzulpena: Leheren jainkoari, Uriaxe-k, Ilunnos-en alabak[2].
  • Marte Leherenneri botoz egindako inskripzioa, Ardiège-n aurkituta (Garona Garaia) ( CIL XIII, 111 = D 04533a = CAG-31-02, 105 or.): Testua: MARTI / LEHERENN / INGENV(u)S / SIRICCONIS F(ilius) / V(otum) S(oluit) L(ibens) M(erito) Itzulpena: Marte Leherenni (eskaintzen dio), Siriccoren semea den Ingenuusek, gogo onez bete du bere hitza behar bezala.

Erreferentzien zerrenda[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Gaztelaniaz) Gorrotxategi, Joakin. (1984). Onomástica indígena de Aquitania. Euskal Herriko Unibertsitatea, 342-345 or..
  2. http://klasikoak.armiarma.eus/testuak/testuakEpigrafikoak024.htm

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Jose Miguel de Barandiaran, obras completas. Egilea, Jose Miguel de Barandiaran. Argitaletxea, Editorial la gran enciclopedia vasca, Bilbao 1976.
  • José Miguel Barandiaran, Dictionnaire Illustré de Mythologie Basque, traduit et annoté par Michel Duvert, Donostia, éditions Elkar, 1994. ISBN 2-913156-36-3
  • Enciclopedia General Ilustrada del Pais Vasco, Historia General de Euskal Herria. Argitaletxea, Auñamendi, Zarautz 1978.
  • Pequeño diccionario de mitologia vasca y pirenaica. Egilea Olivier de Marliave. Argitaletxea, Alejandria, Barcelona 1995.
  • Lamia, Sorgin eta Tartaroen Erresuma ezkutua, Xabier Kaltzakorta. Argitaletxea, Labayru Ikastegia, Bilbo 1997.

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]