Lekunberri (Nafarroa Garaia)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Lekunberri
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Lekunberriko plaza.jpg
Lekunberriko plaza.
Lekunberriko bandera

Lekunberriko armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroako Foru Erkidegoa
Merindadea Iruñeko merindadea
Izen ofiziala Escudo de Lekunberri.svg Lekunberri
Alkatea Mikel Mikeo (Lekunberriko Taldea)
Posta kodea 31870
INE kodea 31908
Herritarra lekunberriar
Kokapena
Koordenatuak 43° 00′ 12″ N, 1° 53′ 38″ W / 43.003333333333°N,1.8938888888889°W / 43.003333333333; -1.8938888888889Koordenatuak: 43° 00′ 12″ N, 1° 53′ 38″ W / 43.003333333333°N,1.8938888888889°W / 43.003333333333; -1.8938888888889
Lekunberri (Nafarroa Garaia) hemen kokatua: Nafarroa Garaia
Lekunberri (Nafarroa Garaia)
Lekunberri (Nafarroa Garaia)
Lekunberri (Nafarroa Garaia) (Nafarroa Garaia)
Openstreetmap logo.svg Ikusi OpenStreetMapen
Azalera 6,61 km2
Garaiera 569 metro
Distantzia 33 km Iruñera
Demografia
Biztanleria 1.469 biztanle
% 49,43 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 50,57
Dentsitatea 222,24 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Green Arrow Up.svg% 73,6
Zahartze tasa[1] % 18,94
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 59,46
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 83,15 (2011)
Genero desoreka[1] % 0 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 8,66 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 59,14 (2010)
Euskararen erabilera % 26,9 (2011)
Datu gehigarriak
Webgunea http://www.lekunberri.net


Lekunberri[2] Nafarroa Garaiko ipar-mendebaldeko udalerri bat da. Iruñearen eta Donostiaren artean kokatua dagoenez, beti izan da mendi arteko igarobidea. Larraun udalerriko lurrez inguratutako barrendegi bat da.

Larraun eskualdearen erdialden dago, Aralarreko mendilerroaren magalean. Udalerriak 1.469 biztanle zituen 2014. urtean.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Inguru naturala eta kokapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Larraun udalerria osatzen duten herriek Lekunberri osorik inguratzen dute: iparraldetik Uitzirekin egiten du muga; ekialdetik Etxarri eta Mugirorekin; hegoaldetik Iribas eta Allirekin; eta ipar-ekialdetik Baraibar, Albiasu eta Azpirotzekin.

Herri honetatik Aralarreko mendilerroarako bidea hartzen da, bertan inguru natural ederra topatzeko aukera dago.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Plazaolako trenbide zaharraren geltokia, gaur egun Plazaolako bide berdearen harrera-gunea.

Mugako herri honetan jauregi bat eta babes-dorre bat izan ziren. Bere historia osoan etengabeko erasoak jasan ditu, bai gaztelauen partetik eta bai gipuzkoar eta frantziarren partetik ere.

Antza denez, gerrako gertaera historiko batetik datorkio izena, Lekunberri (Leku berri) hainbat aldiz suntsitua eta berreraikia izan da. Herria kiskalita utzi zuen lehen sutea 1430. urtean gertatu zen, eta ordurako, bertan gotorleku bat zela aipatzen da. Gauza jakina da antzina-antzinatik aduana-eginkizunak (bide-saria) bete izan dituela, XIII. mendetik gutxienez, eta hori zela eta, inguruko lurraldeetako merkatariek zenbait zerga ordaindu behar izaten zizkioten Nafarroako Erresumari. Bazuen, halaber, Errege Bide bat ere, Iruñetik Gipuzkoara zihoana, eta bertan, Kate bat jarria zuten XVIII. mendean, eta Tolosako eta Iruñeko posta-ekarleek bertan uzten zuten posta. 1792. urteko txosten baten arabera, Aldundiak Iruñetik Gipuzkoaraino zihoan zortzi legoa baino gehiagoko bide hori proiektatzea erabaki zuen, zoladura irmoko 24 oin gaztelauko zabalera batez, eta oin bat eta laurdeneko lodiera zuen harlanduzko ohantze batek osatua, galtzada lakarra modukoa eratuz, hori guztia harri-koskor sendo eta txikiz estalia, mugarriz eta izkinarriz hornitua.

XIX. mendean baziren bertan bi denda, bi ostatu, taberna, mutikoentzako eskola eta neskentzakoa, eta herritarrek hornitzen zuten parrokia-elizako abadea. Bazen, baita ere, bi errotarri zituen errota bat. 20ko hamarkadan, irin-fabrika bat, txokolate-fabrika, gatz-fabrika, zerrategia eta komentua ere bazeuden.

1990eko hamarkadaren hasieran, Lekunberri Larraunetik banatu eta udalerri independentea osatu zuen.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lekunberriko biztanleria

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko 131 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %11,12 (Nafarroako batezbestekoaren gainetik).

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerria denetik Lekunberriko alkatea José María Aierdi Fernández de Barrena izan da[3]. 2007an hauteskundeetara bi talde aurkeztu ziren eta Aierdiren Lekunberriko Taldeak udaleko bederatzi zinegotzietatik zazpi lortu zituen, gehiengo osoa. Zuri emandako botoak 46 izan ziren (emandako boto guztien %6,80). Eta baliogabeko botoak hamalau izan ziren (emandako botoen %2,03). Abstentzioa %22,91koa izan zen.

Lekunberriko Udala (2007)
Alderdia Botoak Zinegotziak
Lekunberriko Taldea 443 7
Laia Elkarlanean 187 2

2011n aurkeztu ziren hiru zerrenda eta lortutako hautetsiak: Lekunberriko Taldea (6), Bildu (3) eta PP (0). Alkate kargua berretsi zuen Aierdi EAko kidea zen, baina ezker abertzalearekiko hurbilketarekin ados egon ez, eta egun Hamaikabateko Nafarroako burua da.

Lekunberriko Udala (2011)
Alderdia Botoak Zinegotziak
Lekunberriko Taldea 415 6
Bildu 232 3
PP 54 0

Udaletxea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • HELBIDEA: Alde Zaharra, 41

Alkateak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1995-1999 José Mari Aierdi Fernández de Barrena
1999-2003 José Mari Aierdi Fernández de Barrena
2003-2007 José Mari Aierdi Fernández de Barrena
2007-2011 José Mari Aierdi Fernández de Barrena Lekunberriko Taldea
2011-2015 José Mari Aierdi Fernández de Barrena Lekunberriko Taldea
2015-2019 Mikel Mikeo Lekunberriko Taldea

Azpiegitura eta garraioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lekunberri udalerriko kale baten ikuspegia.

AP-15 edo Leitzarango autobidea, Iruñea eta Donostia lotzen dituena, herritik gertu igarotzen da.

Garraio publikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

La Muguiroarra autobus konpainiak Lekunberri Iruñearekin lotzen du. Autobus lineak honako ibilbidea egiten du:

Leizaran Mariezcurrena autobus konpainiaren Doneztebe eta Iruñea bitarteko lineak geltokia dauka herrian. Autobus lineak honako ibilbidea egiten du:

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lekunberrin kultur adierazpide asko dago. Gaur egun, bertan euskaldunak eta atzerritarrak elkarrekin bizi dira. Kaleetan hizkuntza asko entzuten da.

Mikel goiaingeruaren santutegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aralar inguruan, altxor artistiko eta kultural paregabea gozatzeko aukera dago: Fondo megalitiko handia, eta lehenengo erromanikokoa den Done Mikel Aralarkoaren santutegia.

Musika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

"Berri Txarrak" taldea herrian sortu zuten 1994an. Ordutik, Euskal Herriko rock banda erreferentziakoa bihurtu da.

Hedabideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lekunberriar ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Lekunberri (Nafarroa Garaia) Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Nafarroa