Leonor de Toledo
| Leonor de Toledo | |||
|---|---|---|---|
(1543) | |||
| |||
| Bizitza | |||
| Jaiotzako izen-deiturak | Leonor Álvarez de Toledo y Osorio | ||
| Jaiotza | Toledo, 1522 (egutegi gregorianoa) | ||
| Herrialdea | |||
| Heriotza | Pisa, 1562ko abenduaren 17a (egutegi gregorianoa) (39/40 urte) | ||
| Hobiratze lekua | San Lorenzo basilika | ||
| Heriotza modua | berezko heriotza: malaria | ||
| Familia | |||
| Aita | Pedro Álvarez de Toledo, Marquis of Villafranca | ||
| Ama | María Osorio Pimentel | ||
| Ezkontidea(k) | Cosimo I.a Medici (1539ko martxoaren 29a - 1562ko abenduaren 27a (egutegi gregorianoa)) | ||
| Seme-alabak | |||
| Haurrideak | |||
| Leinua | House of Alba (en) | ||
| Hezkuntza | |||
| Hizkuntzak | gaztelania | ||
| Jarduerak | |||
| Jarduerak | politikaria | ||
Leonor de Toledo, ezaguna Leonor Álvarez de Toledo edo Eleonora Álvarez de Toledo izenez ere (Alba de Tormes, Salamanca, 1522 – Pisa, 1562ko abenduaren 17a) espainiar aristokrata eta gobernatzailea izan zen,[1] Florentziako dukesa, Cosimo I.a Medicikoaren emaztea izateagatik 1539tik hil zen arte. Latinezko dibisa Cum pudore laeta foecunditas (euskaraz: Apaltasunez, gozo emankorra) zen.[2][3][4]
Bizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Leonor Salamancan jaio zen, Espainian, Pedro de Toledo edo Pedro Álvarez de Toledoren —Napoliko Erregeordearen— eta María Osorio Pimentelen —Villafranca del Bierzoko II. markesaren— alaba.
Ezkontza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Cosimo I.a Medici Florentziako dukea emazte baten bila zebilen, bere posizio politikoa indartzen lagundu ziezaiokeena, eta Karlos V.a enperadoreak aliantza bat behar zuen Medicitarrekin, Toskanako lurraldeetan tropa espainiarrak eduki ahal izateko. Hautagai perfektua izan zen Leonor, Napoliko erregeordearen alaba. Leonor ederra zen, izugarri aberatsa, eta bere aita italiar penintsulako gizonik boteretsu eta indartsuenetako bat zen, Alba etxearen leinukoa.
Cosimo eta Leonor Florentzian ezkondu ziren, 1539ko maiatzaren 14an. Hasiera batean, bikotea gaur egungo Medici Riccardi Jauregian bizi izan zen, eta handik gutxira Palazzo Vecchiora joan ziren, une hartarako hobetuta eta handituta. Ezkondu eta hamar urtera, senar-emazteak Leonorrek erosi zuen bizileku berrira joan ziren, Pitti jauregira.
Mezenas handia izan zen, Bronzino eta Pontormo bezalako artistak babestuta, Medicitarren pintura bilduma izugarri handitu zuela. Dirudienez, Leonorrek eragin handia zuen bere senarrarengan, eta bera zen duke handiaren umore aldaketa etengabeak eta izaera barnerakoia baretu zitzakeen bakarra.

Ondorengotza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Leonorrek hamaika seme-alaba izan zituen Cosimorekin, horien artean heldutasunera iritsi ziren bost seme-alaba (Francisco, Juan, García, Fernando I.a Medicikoa eta Pedro); seme-alaba horien aurretik, leinua desagertzeko arriskuan egon zen. Horrela, oinordekoak alaben ezkontzaren bidez Italiako dinastia eta familia nobleekin elkartuz, Toskanan indar eta egonkortasun aro bat inauguratzeko gai izan ziren.
| Irudia | Izena | Jaio zen | Hil zen | Heriotzaren aroa | Oharra: |
|---|---|---|---|---|---|
| 1540 | 1557 | 17 urte | Malariak jota hil zen. | ||
| 1541 | 1587 | 46 urte | Juana Habsburgo-Jagellongoren senarra eta Bianca Cappellorena bigarren ezkontzan. Pozoitu egin zuten. | ||
| 1542 | 1576 | 34 urte | Paolo Giordano Orsiniren emaztea. Ezkontideak itota hil zen. | ||
| 1543 | 1562 | 19 urte | Malariak jota hil zen. | ||
| 1545 | 1561 | 16 urte | Alfontso II.a Ekialdekoaren emaztea, Ferrarako dukea, ustez senarrak pozoitu zuen. | ||
| 1546 | 1547 | ia urtebete | |||
| 1547 | 1562 | 15 urte | Malariak jota hil zen | ||
| 1548 | 1548 | 0 | |||
| 1549 | 1609 | 60 urte | Kardinal oso gaztea, gero Cristina de Lorenarekin ezkondu zen. | ||
| 1553 | 1553 | 0 | |||
| 1554 | 1604 | 50 urte | Leonor de Toledo Colonnaren senarra, ustez adulterioarengatik hil zuena; 1593an Beatriz de Menesesekin ezkondu zen. |

Nortasuna
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Leonorren kontakizun garaikideek gezurtatu egiten dute bere erretratu askotan agertzen duen itxura formala. Bere bizitza pribatuan jolastea maite zuen, umeez eta senarra ez zegoenean gobernatzeaz arduratzen zen. Bidaiari saiatua zen, jauregiz jauregi etengabe mugitzen zena.
Urre eta zilarrezko hamar ehule erabiltzen zituen etengabe bere soinekoetan lan egiteko, eta esan ohi da bere arropa ederra bere itxura akastuna mozorrotzeko erabil zezakeela. XXI. mendeko auzitegiko medikuek haren gorpuzkiei buruz egindako ikerketek agerian utzi dute hezurretan kaltzio-eskasia izugarria dagoela (haurdunaldi ugari eta jarraituen ondorioetako bat), eta horrek osasun-arazo larriak eta hortzetako mina eragin zizkiola.
Heriotza eta hilobia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Leonor Toledokoa Pisan hil zen, 1562an. Kostaldeko giroaren bila joan zen hara, jasaten zuen biriketako gaixotasuna arindu nahian, eta, azkenean, bertan hil zen.

Gorpua Florentziako San Lorenzo Basilikako hilobi batera eraman zuten.
Hemen hobiratua dago:[5]
ELEONORA, PEDRO DE TOLEDOREN ALABA
XV. ALBAKO DUKEA, NAPOLIKO ERREGEORDEA
VIRREY, COSIMO I.A MEDECI, ETRURIAKO KONDEA, 1562KO EKAINAREN 15EAN HIL ZEN, 40 URTEREKIN, 23 URTE ELKARREKIN
Bera hil eta mende batzuetara, mito bat sortu zen, bere seme Garciak, bere anaia, Juan, hil zuela zioena, 1562an izandako liskar baten ondorioz, zeinak, era berean, bere aita Cosimo, haserre, Garcia bere ezpataz hil zuen eta Leonor, larrituta, atsekabez astebetera hil zen. Hala ere, deshobiratze modernoek ez zuten inolako indarkeria zantzurik erakutsi gorpuetan eta denak malariaz hil zirela egiaztatu zen 1562an.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ (Gaztelaniaz) La aventura del Saber - Programa educativo en RTVE Play. 2025-06-05 (kontsulta data: 2025-06-14).
- ↑ (Gaztelaniaz) enlace, Obtener; Facebook; X; Pinterest; electrónico, Correo; aplicaciones, Otras. (2011-06-27). Amada esposa, Leonor de Toledo (1522-1562). (kontsulta data: 2025-06-14).
- ↑ «LEONOR DE TOLEDO» phistoria.net (kontsulta data: 2025-06-14).
- ↑ «Leonor de Toledo y Florencia La aventura del saber - Bilatu Bideoak» www.bing.com (kontsulta data: 2025-06-14).
- ↑ A·E·E· gaztelaniazko est hic sepultus hitzaren laburdura da, eta aquí está enterrada esan nahi du.
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Aurrekoa: | Florentziako II. Dukesa ezkontidea
1539 - 1562 |
Hurrengoa:
— |