Loti Ederra

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Loti Ederra eta Printzea.

Loti Ederra Europako herri ipuina da. Bertsio ezagunenak Charles Perrault idazle frantsesak 1697. urtean bere Les Contes de ma mère l'Oye (euskaraz, Nire Antzara Amaren Ipuinak) ipuin bilduman jasotakoa (La belle au bois dormant izenburupean, euskaraz, Basoko loti ederra) eta Grimm anaiek idatzirikoa (Dornröschen izenburupean, 1812) dira.

Loti ederra - Egilea Edward Frederick Brewtnall (1846–1902)

Aldaerak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Protagonistaren izena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Basile-ren bertsioan protagonistak Talía izena du (grekeratik datorren hitza da, Thaleia, "loraldi" esan nahi du). Perrault-en bertsioan ez zaio izen propiorik jartzen eta Grimm anaiek egindako bertsioan berriz, Dornröschen ( "arantzadun larrosatxo" alemanieraz).

Perrault-en bertsioan Aurora izena hartzen du protagonistaren alabak, baina Chaikovsky-ren balletarentzako bertsioan amaren izena transferitzen da.

Disneyko pelikulak transferentzia hau mantentzen du.

Ipuinaren izena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kontakizunaren izen nagusia edo zabalduena Loti ederra da non batzuetan "basoko" hitza gehitzen zaio hasieran, non Perrault-ek ezarrita izan zen. Hala eta guztiz ere, Perrault-ek bere ipuina hipalage errekurtsoaren, "La Belle au bois dormant", bitartez izendatzen duen,"Basoko loti ederra" izango litzateke itzulpen textuala.

Gertakizuna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Basile eta Perrault-en testuek bi sekuentzia narratiboak eskaintzen ditu ( protagonistari eragiten dion sorginkeria eta erregearen emaztea edo printzearen amaren keinua eragitea). Grimm-en gertakizunean azkeneko ekintza hau deskartatzen du. Aurrenengo sekuentzia narratiboa oso antzekoa da kontakizun alemana eta frantsesa alderatuz, baino hauek berriz desberdintasun nabariak dituzte italiarrarekin konparatuz.

Estiloa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Grimm anaien bertsioa nahiko sinplea da, erakargarriago eta errazago egiteko helburua baitu. Perrault-ek berriz iruzkin zorrotzak eta humoristikoak ezartzen dizikio, printzesaren esnatzearen ondoren egiten duen bezala:

<<Ea, orain dela lau ordutatik hitz egiten hasi zirela eta oraindik ez ziren gai izan elkarri esan behar zituzten gauzak erdiak esateko>>

<< Printzeak printzesari altxatzen lagundu zion, guztiz jantzirik zegoela ohartu zen, handitasun handiarekin; baina ukio egin zio aitortzeari bere arropak beste garai batekoak zirela eta oraindik gorgera erabiltzen zuela; hala ere ez zen horregatik zatarrago ikusten>>

- Charles Perrault

Iturriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kontakizunaren iturriak ezagunenak eta ahozkoak, kultu eta idatzizko iturriekin elkartzen da. Aurrekari indiar, greko-latinar, islandiar, espainiar eta frantsesak aurkitzen dira. Kontakizunaren hazia (naturazgaindiko amets batean murgildurik dagoen mirabe bat, bere maitalearen esku hartzearen ondorioz esnatzen dena) presente dago iada hurrengo testuetan:

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Loti Ederra Aldatu lotura Wikidatan