Lurda
| Lurda Lourdes | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Frantziako udalerria | |||||||||||
.JPG) | |||||||||||
| |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatu burujabe |  Frantzia | ||||||||||
| Frantziaren banaketa administratiboa | metropolitar Frantzia | ||||||||||
| Eskualdea |  Okzitania | ||||||||||
| Departamendua |  Pirinio Garaiak | ||||||||||
| Barruti | Argelès-Gazosteko barrutia | ||||||||||
| Izen ofiziala | Lourdes | ||||||||||
| Jatorrizko izena | Lourdes | ||||||||||
| Posta kodea | 65100 | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 43°05′39″N 0°02′49″W / 43.0942°N 0.0469°W | ||||||||||
 | |||||||||||
 | |||||||||||
| Azalera | 36,94 km² | ||||||||||
| Altitudea | 420 m, 343 m, 960 m eta 445 m | ||||||||||
| Mugakideak | Lamarque-Pontacq, Omex, Montaut, Saint-Vincent, Adèr, Aspin-en-Lavedan, Barlest, Bartrès, Jarret, Julos, Lézignan, Loubajac, Lugagnan, Ossen, Peyrouse, Poueyferré, Saint-Créac, Saint-Pé-de-Bigorre eta Ségus | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 13.266 (2023ko urtarrilaren 1a) | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 359 bizt/km² | ||||||||||
| Informazio gehigarria | |||||||||||
| Hiri senidetuak | Mariazell, Altötting, Fatima, Loreto (Italia), Częstochowa eta Cheyenne | ||||||||||
| lourdes.fr | |||||||||||
.svg)
Lurda[1] (okzitanieraz Lorda, frantsesez Lourdes) Frantziako Okzitania eskualdean dagoen udalerria da. Katolizismoaren erromesaldi-gunea, urtero 5 milioi bisitari ikusia da.
Historia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Erdi Aroan, Lurda herri gotortua izan zen, eta bere kokapen geografikoaren ondorioz, Bigorre konderriko gotorleku garrantzitsua. Bere gaztelua XIV. mendekoa da, XVI. mendean berreraikia. Plaza hau ingelesei eman zitzaien Bretignyko itunaren bidez, eta 1360an eta 1406 arte ez zen berreskuratu.
1789ko Frantziako Iraultzaren ondoren, Bigorre konderria Pirinio Garaietako departamendu berrian sartzen du gobernuak; Lurda kantonamendu barruti buru egiten da 1790ean, baina ez suprefetura, Argeles-Gazost udalerriari emango zaiona, haranaren barrualderago kokatua.
Gaur egun, bere santutegiari esker, turismo erlijiosoko gune gorenetako bat da Europan.
Euskara
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Piriniotako beste hainbat lekutan bezala, Lurdan, erromatar garaiko eusko-akitanierazko inskripzioak daude. Berez, dokumentazioa oso ugaria da erdialdeko Pirinioetan (Tarbes edo Lurdatik Saint-Gironseraino, Aturri, Neste, Aure, Luchon eta Garonako haranetatik pasatuz, historikoki garrantzitsuak izan diren Bagnères de Bigorre, Bagnères de Luchon edo Saint-Bertrand-de-Comminges bezalako herriekin), mendebaldera eta iparraldera goazen heinean jaisten doana latindar inskripzio gutxiago daudelako.[2]
Okzitaniera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Bernadette Soubirousen ama hizkuntza Pirinioetako okzitanieraren gaskoina zenez, Ama Birjinak hizkuntza horretan hitz egin zitzaion (fededunen arabera). Horregatik, iturburu miragarria okzitanieraz markatua dago orain, esaldi honekin: «Que sòi era immaculada concepciou» (jatorrizko ortografian «Que soy immaculada councepciou», -Sortzez Garbia Amabirjina naiz-). XXI. mendearen hasieratik, hizkuntza askotara itzulitako kartel batek Ama Birjinaren beste hitz batzuk aipatzen ditu: «Zoaz iturrira edatera eta garbitu zaitez han» («Anat béouè en a hount et vi laoüa» idatzia).
Ondarea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Alkateak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Legealdia | Izena | Alderdi politikoa |
|---|---|---|
| 2001–2014 | Jean-Pierre Artiganave | UMP |
| 1989–2000 | Philippe Douste-Blazy | UDF |
| 1971–1989 | François Abadie | PRG |
| 1965–? | Justin Lacaze | |
| 1960–? | Noël Viron | |
| 1952–1960 | Antoine Beguere | |
| 1945-1952 | Georges Dupierris | |
| 1944-? | Albert Borde | |
| 1941-? | Auguste Brenjot | |
| 1929-? | Lucien Gazagbe | |
| 1926-? | Lucien Latapie | |
| 1925-? | Justin Lacaze | |
| 1794-? | Dufo | |
| 1790-? | Normande | |
| 1789-? | Abadie |
Galeria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Lurdako karrika.
Hiri eta herri senidetuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Bitxikeriak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Donostian bada Lourdes Txiki izeneko santutegia, Ama Birjina agertu zeneko jatorrizko leizea eskala txikiagoan agertzen dena.
- Lurdak Biscaye deitutako auzo bat du, Euskal Herrian eta inguruan oso zabaldutako lekuizena.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Euskaltzaindiaren onomastika datutegia. Onomastika Batzordeak emandako irizpen eta gomendioa (kontsulta data: 2010-10-05).
- ↑ «La lengua vasca en la antigüedad en Aquitania y en la Castilla de la Edad Media» UIK 2021-06-13 (kontsulta data: 2026-02-03).
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Ingelesez) Santutegiaren webgune ofiziala
| Autoritate kontrola |
|
|---|
