Luis Nicasio Atanesen hilketa

Luis Nicasio Atanesen hilketa
Mota	krimena
Data	1897ko azaroaren 7a
Kokaleku	Magdalenako zubia
Pertsona hilak	1
Erantzule	Cándido Esparza ; Gregorio Soto ; Antonino Jiménez ; Pedro Larrayoz ; Pablo Bacaicoa

Luis Nicasio Atanesen hilketa 1897ko azaroaren 7an Iruñean gertatutako krimen bat izan zen. Luis Nicasio Atanes López, Kubako gerrako beteranoa eta udal biltegian lan egiten zuena, sei gaztek osatutako talde batek hil zuen Magdalenako zubiaren eta Caparroso errotaren arteko bidean. Gertaerak oihartzun handia izan zuen garaiko gizartean, eta «Atanesen zuhaitza» izeneko lekuan gurutze bat margotu ohi zen haren oroimenez.

Gertaerak

1897ko azaroaren 7ko gauean, igandea, sei gazte (Cándido Esparza, Gregorio Soto, Antonino Jiménez, Juan Pablo Bacaicoa, Pedro Larrayoz eta Calixto Pedro Elías) Estafeta kaleko "Sientro" izeneko tabernan zeuden edaten. Han Luis Nicasio Atanesekin topo egin zuten. Gaueko hamarrak aldera, zazpiak Magdalenako taberna baterantz abiatu ziren Tejeríako atetik.

Bidean, Tejeríako atetik 500 metrora dagoen 14. zenbakidun zuhaitzaren parean, Esparzak eta Sotok Atanes bota eta makilekin kolpatu zuten. Ondoren, Sotok labanaz eraso zion eta besteek ere parte hartu zuten. Gazteek alde egin zuten, baina Atanes oraindik bizirik zegoela ikustean, Antonino Jiménezek lepoa moztu zion. Gorpua Arga ibaira bota zuten.

Gorpua biharamun goizean aurkitu zuen esnea saltzera zihoan emakume batek, ibaian flotatzen, Magdalenako zubiaren ondoan.

Biktima

Luis Nicasio Atanes Lópezek 36 urte zituen, ezkonduta zegoen eta Descalzos kaleko 38. zenbakian bizi zen. Soldadu ohia zen, Kubako erregimentuan aritutakoa, eta gaixotasun baimen baten ondoren Iruñeko udal biltegian (depósito de retención municipal) lan egiten zuen.

Epaiketa eta zigorrak

Epaiketa 1898ko ekainean ospatu zen Iruñeko Justizia Jauregi berrian. Epaian ezarri zen zigorrak hauek izan ziren:

Cándido Esparza eta Gregorio Soto: Heriotza-zigorra (geroago, 1899an, Maria Kristina erreginak biziarteko kartzela zigorragatik konmutatu zuena).
Antonino Jiménez: Biziarteko kartzela.
Juan Pablo Bacaicoa: 17 urte eta 4 hilabeteko kartzela.
Pedro Larrayoz: 12 urteko kartzela.
Calixto Pedro Elías: Absolbitu egin zuten.

Krimenaren motiboa mendekua izan zela ondorioztatu zen, Atanesek udal biltegian lanean ari zela gazte horietako batzuei emandako tratu txarrengatik.

Oroimena

Krimena gertatu zen zuhaitzean, bideko 14. zenbakian, gurutze bat margotu zen. Urteetan zehar, lekutik pasatzen ziren margolariek gurutze hori berritzen zuten. Toki hori «Atanesen zuhaitza» izenaz ezagutu zen Iruñean XX. mendearen hasieran.

Erreferentziak

Mendiburu, Patxi (2025): "La cruz de Atanes", Desolvidar bloga.
Albillo Torres, Carlos (2023): "Crónica negra del Viejo Pamplona: El crimen de Atanes (1897)", Memorias del Viejo Pamplona bloga.

Kanpo estekak

Datuak: Q138821955