Margaret Atwood

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Margaret Atwood
Margaret Atwood 2015.jpg
Ahotsa
Bizitza
Izen osoa Margaret Eleanor Atwood
Jaiotza Ottawa1939ko azaroaren 18a (78 urte)
Herrialdea  Kanada
Bizilekua Toronto
Essex County
Ottawa
Familia
Ezkontidea(k) Graeme Gibson
Hezkuntza
Heziketa Victoria University
Leaside High School
Radcliffe College
(1961 - 1962) Master of Arts : Ingelesezko literatura
Harvard Unibertsitatea
(1962 - 1963) : Ingelesezko literatura
Harvard Unibertsitatea
(1965 - 1967) : Ingelesezko literatura
Hizkuntzak frantsesa
ingelesa
Jarduerak
Jarduerak idazlea, poeta, eleberrigilea, pedagogoa, literatura-kritikaria, saiakeragilea, ez-fikzio idazlea eta zientzia-fikzio idazlea
Lantokia(k) Toronto
Enplegatzailea(k) Columbia Britainiarreko Unibertsitatea  (1964 -  1965)
Sir George Williams University  (1967 -  1968)
University of Alberta  (1969 -  1970)
York Unibertsitatea  (1971 -  1972)
Lan nabarmenak The Handmaid's Tale
Cat's Eye
Alias Grace
The Blind Assassin
Oryx and Crake
Surfacing
The Edible Woman
Dancing Girls & Other Stories
Stone Matress: nine tales
The Year of the Flood
Hag-Seed
The Heart Goes Last
Bodily Harm
Jasotako sariak
Nominazioak
Influentziak George Eliot, George Orwell, Alice Munro, Northrop Frye, Doris Lessing, Jane Austen, Jonathan Swift, Virginia Woolf, Margaret Laurence, Jack London, Charles Dickens, William Shakespeare, Lev Tolstoi, Fedor Dostoievski eta Aldous Huxley
Kidetza Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia
Royal Society of Literature
Royal Society of Canada
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioa panteismoa
IMDb nm0041194
http://margaretatwood.ca/
Margaret Atwood signature.svg
Artikulu hau serie honen zatia da:
Feminismoa
Womanpower logo.jpg

Oinarrizko kontzeptuak
Patriarkatua
Generoa
Emakumea
Matriarkatua
Joera ezberdinak
Feminismo erradikala  Feminismo marxista
Ezberdintasunaren feminismoa
Anarkofeminismoa
Ekofeminismoa  Feminismo islamiarra
Feminismo liberala  Feminismo filosofikoa
Feminismo separatista
Feminismo indibidualista
Feminista nabarmenak
Kate Sheppard
Clara Zetkin
Rosa Luxemburg
Virginia Woolf
Margaret Mead
Simone de Beauvoir
Toni Morrison
Margaret Atwood
Elfriede Jelinek
Gertuko kontzeptuak
Antropologia feminista
Generoaren soziologia
Queer teoriak
Generourban
Matxismoa
Martxoaren 8a
Marxismoa
Feminismoaren historia
Luxemburgismoa
Sinbologia feminista

Margaret Eleanor Atwood (Ottawa, Ontario, 1939ko azaroaren 18a-), kanadar poeta da, nobelagile, literatur kritikari, saiogile, asmatzaile, irakasle eta ingurunemaren aldeko aktibista. Hamazazpi poesia-liburu argitaratu ditu, hamasei nobela, hamar liburu fikzioz bestekoak, zortzi bilduma fikzio laburrekoak, zortzi haur-liburu, eta nobela grafiko bat; baita zenbait edizio mugatu poesian eta fikzioan ere. Atwoodek berak eta beraren lanek sari eta ohore ugari irabazi dituzte, hauek barne: Man Booker saria, Arthur C. Clarke saria, Gobernadore Nagusiaren saria, Booker saria, Asturiasko Printzearen saria eta Franz Kafka saria. Orobat, Atwoodek asmatu eta garatu zuen LongPen teknologia, zeinak errazten baitu dokumentuen urrutiko idazketa robotikoa.

Nobelagile eta poeta moduan, Atwooden lanek gai asko jorratzen dituzte, hala nola hizkuntzaren indarra, generoa eta identitatea, erlijioa eta mitoa, klima aldaketa eta “joko politikoak”. Haren poema asko oinarrituta daude mitoetan eta maitagarrien ipuinetan, gaztetan izugarri interesatu zitzaizkion-eta. Aipatzekoak dira Atwooden bestelako ekarpenak Kanadako literaturari, berak sortu baitzituen Griffin Poesia saria eta Writers' Trust of Canada, gobernuz kanpoko erakunde bat, lan egiten duena bertan bizi diren kanadar idazleen alde. Amnistia Internazionala erakundeko kide da, eta BirdLife International elkarteko zuzendaritzakoa. Atwooden lan dezente moldatu egin dira zine, telebista edo antzerkirako, hala nola, Surfacing, The Handmaid’s Tale [1] eta Alias Grace, [2] besteak beste.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Atwood Ottawan jaio zen, Kanadako hiriburuan, hiru seme-alabaren arteko bigarrena. [3] Haren aita Carl Edmund Atwood izan zen, zoologoa, eta ama Margaret Dorothy William, nutrizionista. Aitak basoen entomologia ikertu behar zuela-eta, Atwoodek haurtzaroko zati handi bat igaro zuen Quebec-eko toki urrunetan, eta atzera eta aurrera bidaiatuz Ottawa, Sault Ste. Marie eta Toronto artean. Zortzi urte izan arte ez zen eskolan hasi egun osoz. Literatura-irakurle amorratu bihurtu zen, eta denetarik irakurtzen zuen: misteriozko nobelak, Grimm anaien ipuinak, Kanadako animalien istorioak eta komiki-liburuak. Leaside Institutuan ikasi zuen, Toronton, eta 1957an graduatu zen. Sei urterekin hasi zen poesiak eta antzezlanak idazten.

Hamasei urterekin konturatu zen idazle profesionala izan nahi zuela. 1957an Victoria Unibertsitatean hasi zen ikasten, Toronton, eta bertako aldizkarian, Acta Victoriana, idatzi zituen poemak eta artikuluak. Irakasle izan zituen Jay Macpherson eta Northrop Frye, zeinek bideratu zuten haren hastapeneko poesia mito eta arketipoetara. 1961ean Filologia ingelesean graduatu zen, Frantsesa eta Filosofia ere ikasita. [4]

1968an Atwood ezkondu zen Jim Polk-ekin. 1973an banatu ziren. Ondoren, bizitzen hasi zen Graeme Gibson nobelagilearekin, eta Alliston-era joan ziren bizitzera, Ontarion, etxalde batera. 1976an, hantxe jaio zen bien alaba, Eleanor Jess Atwood Gibson. 1980an familia Torontora itzuli zen.

Ikasketa aurreratuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1961ean Harvard Unibertsitatean hasi zen ikasten, Woodrow Wilson beka bati esker. 1962an master gradua lortu zuen, eta bi urtez doktore ikasketak egin zituen, baina ez zuen amaitu tesia, “The English Metaphysical Romance”.

Irakatsi zuen British Columbiako Unibersitatean (1965), Sir George Williams Unibertsitatean, Montrealen (1967-1968), Albertako Unibertsitatean (1969-1979), Torontoko York Unibertsitatean (1971-1972), eta New Yorkeko Unibertsitatean.

Militantzia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Borroka egin du giza eskubideen, adierazpen askatasunaren eta beste kausa batzuen alde.
  • Booker Prize sariaren dirua eman zuen ingurumenaren aldeko lanen alde.
  • Carolyn Forche poetaren karrera sustatzen lagundu zuen, AEBetako editoreek atzera bota zutenean haren poesia Salvadorko gerra zibilaren inguruan.

Literatur ibilbidea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Atwoodek nobela idatzi du, saioak, errelatoak eta poesia. Baita telebistarako gidoiak, hala nola The Servant Girl (1974), eta saioak, hala nola Days of the Rebels: 1915-1840.

Idazle feministatzat jo ohi da, generoa modu nabarmenean agertzen baita haren zenbait lanetan. Zentratu da kanadarren nortasunean, Kanadaren, AEBen eta Europaren arteko harremanetan, giza eskubideetan, ingurumenarekin lotutako arazoetan, Kanadako mortuetan, gizarteak feminitateaz dituen mitoetan, emakumearen gorputza zelan irudikatzen den artean, esplotazio sozialean eta ekonomikoan eta baita emakumeen arteko zein gizonekiko harremanetan.

1969an argitaratu zuen The Edible Woman, non nabarmendu baitzuen emakumearen bazterkeria soziala. Procedures for Underground (1970) eta The Journals of Susanna Moodie (1970), haren hurrengo poesia-liburuetan, pertsonaiek oztopoak dituzte zentzugabea ulertzeko. Baliteke azken hori izaten haren lan poetikorik ezagunena; bertan idazten du Sussanna Moodie-ren ikuspegitik, Kanadako mugaren kolonizazioaren aitzindari bat XIX. mendean. Power Politics lanean (1971) hitzak erabiltzen ditu babesleku moduan gizonen indarrari aurre egiten dioten emakume ahulentzat.

Literatur kritikari dagokionez, ezagunena izango da Survival: A Thematic Guide to Canadian Literature (1972), zeina jotzen baita Kanadako literaturaz idatzi den libururik harrigarriena. Ondorioz, areagotu egin zuen interesa Kanadako literaturan. Urte hartan bertan Surfacing argitaratu zuen, nobela bat non termino politikoetan planteatzen baita izadiaren eta teknologiaren arteko gatazka.

Arrakasta handiz, eta kritikaren oniritziarekin, idatzi zuen You Are Happy (1974), eta beraren hirugarren nobela, Lady Oracle (1976), parodia bat maitagarrien gaineko ipuinez eta amodio nobelez. 1978an kaleratu zuen Two-Headed Poems, esploratzen duena hizkuntzaren bikoiztasuna, eta Up in the Tree, haur-liburu bat. Haren hurrengo nobela, Life Before Man (1979), tradizionalagoa da bere aurreko fikzioa baino, eta zentratzen da zenbait maitasun-triangelutan.

Atwoodi beti interesatu zaizkio giza eskubideak, ikus daitekeen moduan True Stories (1981) poesia-liburuan eta Bodily Harm (1981) nobelan. 1982an argitaratu zuen Second Words, Kanadan idatzitako lehen lan feministetako bat. Urte berean, zuzendu zuen Oxford Book of Canadian Poetry lana, eta horrek jarri zuen bere belaunaldiko poeta kanadarren buruan. 2000.ean kaleratu zuen The Blind Assassin, eta horrekin irabazi zituen Booker Prize eta Hammett sariak.

Atwoodek segitzen du idazten arrakasta handiarekin, bai kritikarien iritziz eta baita irakurleen artean ere. Haren liburuak mundu osoko eskola, institutu eta unibertsitateetan aztertzen dira.

Lanak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eleberriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • The Edible Woman (1969)
  • Surfacing (novel)|Surfacing (1972)
  • Lady Oracle (1976)
  • Life Before Man (1979)
  • Bodily Harm (1981)
  • The Handmaid's Tale (1985)
  • Cat's Eye (1988)
  • The Robber Bride (1993)
  • Alias Grace (1996)
  • The Blind Assassin (2000)
  • The Penelopiad (2005)
  • Scribbler Moon (2014)
  • The Heart Goes Last (2015)
  • Hag-Seed (2016)

Narrazio laburrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Dancing Girls (1977)
  • Murder in the Dark (1983)
  • Bluebeard's Egg (1983)
  • Wilderness Tips (1991)
  • Good Bones (1992)
  • Good Bones and Simple Murders (1994)
  • The Labrador Fiasco (1996)
  • The Tent (2006)
  • Moral Disorder (2006)
  • Stone Mattress (2014)

Poesia bildumak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Double Persephone (1961)
  • The Circle Game (1964)
  • Expeditions (1965)
  • Speeches for Doctor Frankenstein (1966)
  • The Animals in That Country (1968)
  • The Journals of Susanna Moodie (1970)
  • Procedures for Underground (1970)
  • Power Politics (1971)
  • You Are Happy (1974)
  • Selected Poems (1976)
  • Two-Headed Poems (1978)
  • True Stories (1981)
  • Love Songs of a Terminator (1983)
  • Snake Poems (1983)
  • Interlunar (1984)
  • Selected Poems 1966–1984 (Kanada
  • Selected Poems II: 1976–1986 (AEB)
  • Morning in the Burned House (1995)
  • Eating Fire: Selected Poems, 1965–1995 (UK,1998)
  • The Door (2007)

E-bookak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • I'm Starved For You: Positron, Episode One (2012)
  • Choke Collar: Positron, Episode Two (2012)
  • Erase Me: Positron, Episode Three (2013)
  • The Heart Goes Last: Positron, Episode Four (2013)

Antologiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • The New Oxford Book of Canadian Verse (1982)
  • The Canlit Foodbook (1987)
  • The Oxford Book of Canadian Short Stories in English (1988)
  • The Best American Short Stories 1989 (1989) (Shannon Ravenel-ekin batera)
  • The New Oxford Book of Canadian Short Stories in English (1995)

Haur liburuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Up in the Tree (1978)
  • Anna's Pet (1980) (Joyce Barkhousel-ekin)
  • For the Birds (1990) (Shelly Tanaka-rekin)
  • Princess Prunella and the Purple Peanut (1995)
  • Rude Ramsay and the Roaring Radishes (2003)
  • Bashful Bob and Doleful Dorinda (2006)
  • Wandering Wenda and Widow Wallop’s Wunderground Washery (2011)

Saioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Survival: A Thematic Guide to Canadian Literature (1972)
  • Days of the Rebels 1815–1840 (1977)
  • Second Words: Selected Critical Prose (1982)
  • Through the One-Way Mirror (1986)
  • Strange Things: The Malevolent North in Canadian Literature (1995)
  • Negotiating with the Dead: A Writer on Writing (2002)
  • Moving Targets: Writing with Intent, 1982–2004 (2004)
  • Writing with Intent: Essays, Reviews, Personal Prose 1983–2005 (2005)
  • Payback: Debt and the Shadow Side of Wealth (2008)
  • In Other Worlds: SF and the Human Imagination (2011)

Ilustrazioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Kanadian Kultchur Komix featuring "Survivalwoman" in This Magazine under the pseudonym, Bart Gerrard 1975–1980
  • Others appear on her website.

Nobela grafikoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Angel Catbird, Johnnie Christmas-ekin eta Tamra Bonvillain-ekin (2016)

Telebistarako gidoiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • The Servant Girl (1974)
  • Snowbird (1981)
  • Heaven on Earth (1987)

Libretoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • The Trumpets of Summer (1964)
  • Frankenstein Monster Song (2004)
  • "Pauline" (2014)

Audioliburuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • The Poetry and Voice of Margaret Atwood (1977)
  • Margaret Atwood Reads “Unearthing Suite” (1985)
  • Margaret Atwood Reading From Her Poems (2005)
  • Margaret Atwood as herself in Zombies, Run, as a surviving radio operator in themes.

Filmografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2017an bere burua antzeztu zuen Wandering Wenda sailaren 26 ataletan, non jantzi baitzituen kapela bitxiak, gaien arabera.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Margaret Atwood Aldatu lotura Wikidatan