Marie François Sadi Carnot

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Marie François Sadi Carnot
The evolution of France under the third republic (1897) (14782530655).jpg
Frantziar errepublikako presidentea

1887-12-03 - 1894-06-25
Jules Grévy Itzuli - Jean Casimir-Perier Itzuli
Andorrako koprintzipea

1887-12-03 - 1894-06-25
Jules Grévy Itzuli - Jean Casimir-Perier Itzuli
Frantziako Nazio Biltzarreko kidea

Bizitza
Jaiotza Limoges1837ko abuztuaren  11
Herrialdea  Frantzia
Lehen hizkuntza frantsesa
Heriotza Lyon1894ko ekainaren  25a (56 urte)
Hobiratze lekua Parisko Panteoia
Heriotza modua gizahilketa: stab wounda Itzuli
Familia
Aita Hippolyte Carnot
Ezkontidea(k) Cécile Carnot Itzuli
Seme-alabak
Anai-arrebak
Hezkuntza
Heziketa Lycée Condorcet Itzuli
École Polytechnique Itzuli
Hizkuntzak frantsesa
Jarduerak
Jarduerak politikaria, ingeniari zibila eta ingeniaria
Lantokia(k) Paris
Lan nabarmenak Carnot bridge Itzuli
Jasotako sariak
Zerbitzu militarra
Parte hartutako gatazkak Frantzia-Prusia Gerra
Sinesmenak eta ideologia
Alderdi politikoa Q2320765 Itzuli
Marie François Sadi Carnot, Théobald Chartranen erretratuan

Marie François Sadi Carnot (Limoges (Frantzia), 1837ko abuztuaren 11 - Lyon (Frantzia), 1894ko ekainaren 25a) frantses politikaria izan zen. Errepublikako diputatua izan zen Frantziako Biltzar Nazionalean (1871). Gero, ministro izan zen, eta, azkenik, Errepublikako lehendakari egin zuten (1887), kargu horretan erail zuten arte (1894) egon zelarik.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Marie François Sadi Carnot Limogesn jaio zen, Frantzian, 1837ko abuztuaren 11n. Carnot familia ospetsuko kide, aita Lazare Hippolyte Carnot estadista izan zuen eta aitona, berriz, Lazare Carnot matematikari eta politikaria (la Gran Carnot), Frantziako Iraultzaren defentsa antolatzeko ardura izan zuena. Sadi Carnot fisikaria, Nicolas Léonard Sadi Carnot, Termodinamikaren sortzailea, bere osaba zen[1][2]. Izen bera jarri zioten haren omenez.

Amaren aldetik, Charente eta Haute-Vienne departamentuetatik etorritako sendia zen eta hantxe jaio zen etorkizunean lehendakari izango zena. Ama Jeanne-Marie Dupont-Savignat (1816-1897) izan zuen, François Dupont-Savignat-en (1769-1846) alaba. Savignat sendiak Chabanais-tik gertu dagoen gaztelu bati ere izena eman zion (Savignac)

Familian ohikoa zen bezala, heziketa teknikoa jaso zuen eta École Polytechnique eta École des Ponts et Chaussées ikastegietan ikasi zuen ingeniari zibila izan zelarik[3]. Ikasketetan nabarmendu zen eta estatuko ingeniarien zerbitzuan sartu zen.

Familia errepublikazale sutsua, Marie François Sadi Carnot harro zegoen horretaz eta, 1870ean, gobernuak Eure, Calvados eta Senako departamentuen erresistentzia ardura eman zion, 1871ko urtarrilean, Senako prefekto izendatu zutelarik.

Hurrengo hilabetean, Frantziako Nazio Biltzarreko kide hautatu zuen Côte-d'Or departamenduak eta une horretan hasi zen bere ibilbide politiko arrakastatsua. 1878ko abuztuan, Obra Publikoen ministeritzako idazkari egin zuten eta, 1880ko irailean, bera izendatu zuten Obra Publikoen ministro. 1885eko apirilean, berriz, Finantza ministro egin zuten eta kargu horretan egon zen Charles de Freycinet eta Jules Ferryren administrazioen garaian, 1886ko abendura arte.

Lehendakaritza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1887ko abenduan, hainbat eskandaluen ondorioz, Jules Grévy erori zen eta Marie François Sadi Carnotek eta bere familiak izen ona zuten, errepublikako lehendakaritzarako. Georges Clemenceau eta beste hainbaten laguntza lortu zuen eta 827tik 616 boto lortu zituen Biltzar Nazionalean. Momentu larria zen hura errepublikarentzat eta asaldura nagusi zen, Boulanger jeneralak eraso egiten zion bitartean.

Agintaldiaren hasieran, Boulangier jeneralaren zaleekin izan zituen istiluak. Katolikoen babesa lortu bazuen ere, gatazka handiak izan zituen, ondoren, anarkistekin eta sindikatuekin.

Carnoten lehendakaritzak oso harrera ona izan zuen eta Boulangerrek eragiten zuen ezegonkortasunarekin bukatzeko erabakiak indar gehiago eman zion lehendakariari. Ondo zaindu zuen bere irudia eta inaugurazio eta agerraldi publikoetan ateratzeari ekin zion, irudi hori sendotzeko xedean. Azkenean, 1889an, Boulanger erbesteratu beharrean izan zen eta Carnotek ospakizun publikoekin jarraitu zuen: Frantziako Iraultzaren mendeurrena eta Parisko Erakusketa Unibertsala (Eiffel dorrea eraiki zutena). Espero bezala, Frantziako lehendakari popularrenetakoa bilakatu zen eta Frantziako Errepublikaren iraupenarekin identifikatu zuten.

Hala ere, dena ez zen erraza izan; ministro-gabineteak behin eta berriz erori ziren; sozialistak indartzen ari ziren, antisemitismoa nabarmentzen joan zen -Dreyfus afera-... Baina Carnot ukitu zuen krisi bakarra 1892ko Panamako eskandalua izan zen, bere integritatea ezbairik gabe jarraitu bazuen ere, estatuaren prestigioa erabat deseginda geratu baitzen.

Heriotza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1894ko ekainaren 24an, Carnot bere ospearen gorenean zegoen, baina, Lyonen izandako bazkari publiko batean emandako hitzaldian, ez zuela berriro hauteskundeetara aurkezteko asmorik esan zuen. Sante Geronimo Caserio izeneko italiar anarkistak erail zuen, labanaz. Ekainaren 25eko gauerdian hil zen Carnot eta Frantzia osoa hunkituta geratu zen. Jendaurreko hiletak egin ondoren Parisko Panteoian eman zioten lur.


Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Marie François Sadi Carnot Aldatu lotura Wikidatan