Edukira joan

Marie Morisawa

Wikipedia, Entziklopedia askea
Marie Morisawa
Bizitza
JaiotzaToledo, 1919ko azaroaren 2a
Herrialdea Ameriketako Estatu Batuak
Heriotza1994ko ekainaren 10a (74 urte)
Heriotza modua: auto istripua
Hezkuntza
HeziketaWyomingeko Unibertsitatea
Columbia Unibertsitatea
Hunter College
Tesi zuzendariaArthur Newell Strahler (en) Itzuli
Jarduerak
Jarduerakgeomorphologist (en) Itzuli
Enplegatzailea(k)Bryn Mawr College

Marie Morisawa (Toledo, Ohio, 1919ko azaroaren 2a - 1994ko ekainaren 10a) estatubatuar geomorfologoa izan zen. 1950eko hamarkadan hasitako iraultzaren funtsezko atala izan zen. Ibaien geomorfologia, faila aktiboen eremuak, plaken tektonika, kostaldeko geomorfologia, arrisku geologikoak eta ingurumen-geomorfologia aztertu zituen.[1][2]

Bizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Morisawa 1919ko azaroaren 2an jaio zen eta 1994ko ekainaren 10ean hil zen auto-istripu batean.[3] Toledon jaio zen, Ohion, aita japoniarra eta ama estatubatuarra zituen. Matematikako lizentziatura lortu zuen Hunter Collegen 1941ean, kimikako espezializazioarekin. Gero, teologian masterra lortu zuen, geologiara pasa eta Wyoming-eko Unibertsitateko masterra lortu aurretik, 1952an.[2][4]

Bryn Mawr College-n irakatsi zuen 1955etik 1959ra. 1960an doktoregoa lortu zuen Columbia Unibertsitatean. Arthur Newell Strahler izan zen Pennsylvaniako erreken geomorfologia kuantitatiboari buruzko doktorego-lanaren aholkularia. Morisawak mundu naturala ulertzeko zuen nahia agerian geratzen da haren jarduera akademiko askotarikoak kontuan hartzean. Berak maite zituen landareak, animaliak, edertasuna eta paisaien balio estetikoa.[3]

Ibilbide profesionala

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Morisawa irakasle laguntzaile izan zen 1959an Montanako Unibertsitatean. Ondoren, 1961etik 1962ra Washington D.C.-n lan egin zuen AEBetako Geologia Zerbitzuan. 1963tik 1969ra Antioch Collegen aritu zen irakasle.[3][4]

Morisawa Amerikako Elkarte Geologikoko eta American Quaternary Association (Kuaternarioaren Elkarte Amerikarra) elkarteko kontseilaria izan zen. Gainera, Amerikako Geologia Elkarteko Geologia eta Geomorfologia Kuaternarioaren Dibisioko lehendakaritzako kide izan zen behin baino gehiagotan.[3]

Marieren nazioko eta nazioarteko ospea zela eta, mundu osoko zientzialariak Binghamtonen biltzen ziren beren ikasketa sabatikoak egiteko. 1987-1988an Fulbright programaren laguntza izan zuen Indian hitzaldiak emateko. 1990ean geologo egoiliar aritu zen Carltonen, hainbat unibertsitatek eskatu ondoren. Binghamtonen, bere zerbitzuak eman zituen ingurumenaren kudeaketan lagunduz. Zerbitzu jarraitu horri esker, Morisawa funtsezko laguntzailea izan zen Vestal herriko (New York) master planaren idazketan.[3]

Morisawa bere diziplinan sartu zen 1960an; garai hartan, emakume gutxi zeuden ikerketan eta unibertsitate mailako zientzia irakaskuntzan parte hartzen. QG&G (geologia eta geomorfologia kuaternarioa) dibisioko lehen emakumezko presidentea izan zen, eta zientzialari gazteagoen aholkularia bere ibilbidean zehar.[5]

Binghamton-en (New York) egin zuen ibilbidean, Morisawak beti izan zuen zabalik atea bere ikasleek geologiaren eta geomorfologiaren egoeraren faktoreak eztabaidatzen ziren bazkarietan parte har zezaten. Marieri asko gustatzen zitzaion irakastea eta ikasleekin eztabaida geologikoetan interakzioan aritzea.[3][4]

Morisawak zortzi liburu idatzi zituen, besteak beste, Evaluating Riverscapes 1971n. Geomorphology aldizkaria sortu zuen 1986an eta bertako editore nagusia izan zen.[2] Geological Society of America-ko Kuaternarioko Geologia eta Geomorfologia Dibisioko "lehen emakumezko presidentea" izan zen eta "urteroko Binghamton Geomorfologia Sinposioak" sortzen lagundu zuen.[6] Bere ikerketa eta hezkuntza lorpenak aitortzeko, Emakume Geozientzialarien Elkartearen Irakasle Bikainaren Saria jaso zuen 1992an.[4][7]

Ikerketa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Marie Morisawa geomorfologiaren iraultzaren parte izan zen 1950 eta 1960ko hamarkadetan. Lan honek maldak eta erreka-ubideak neurtzea eta eragin handiagoetan duten erlazioa ulertzea dakar. Mariek Mendi Harritsuetako talus-maldetan lan egin zuen geomorfologiari buruzko ikerketak eginez. Morisawa ingurumen-geomorfologiaren sortzaileetako bat ere izan zen.

1959an Montanan Hebgen Lakeko lurrikarak eragindako aldaketa geomorfikoek paper garrantzitsua izan zuten bere ikerketaren hasieran. Lurrikararen hondakinek kanpoko laborategi aproposa eskaini zioten Morisawari drainatze-sistemen hasierari buruzko ikerketetarako. Lan honek hainbat laburpen sortu zituen, besteak beste, 1964an American Journal of Science aldizkarian argitaratutako artikulua.[3][4]

1976an, Morisawak ibai-paisaien lehentasunei buruzko bere ikerketa aurkeztu zuen St. Lawrence Unibertsitateko ipar-ekialdeko emakumeen geozientzialarien lehen biltzarrean. Bere ikerketak zehaztu zuen zein ibai-paisaien ezaugarri baloratzen dituzten biztanleriaren demografia jakin batzuek, edertasun faktoreak zehazten zituen balorazio-sistema baten bidez.[8]

Morisawak arro hidrografikoei eta geomorfologiari buruzko ikerketa zabaldu zuen, Quantitative Geomorphology of Some Watersheds in the Appalachian Plateau (Appalacheen mesetako arro hidrografiko batzuen geomorfologia kuantitatiboa) artikulua argitaratuz.[9] Bere ikerketak Apalache goi-ordokiko arro hidrografikoen egitura geologikoa aztertzea barne hartu zuen, eta beste interakzio batzuek arroen emarian eta geomorfologian nola eragiten duten ikusi zen. Arroen estratigrafiak edo, zehazki, sekuentzia-estratigrafiak denboran zehar higatu diren antiklinalak eta arroaren kanpoaldeko ertzak lur malkartsuekin definituta daude. Arro horietako estratuak denboran zehar aldatzen dira eta aldaketa horiek ibaien fluxuaren norabidean edo abiaduran eragina izan dezakete.[3]

Hautatutako argitalpenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Quantitative geomorphology of some watersheds in the Appalachian Plateau: Geological Society of America Bulletin, v. 73,4. 1025-1046.
  • Distribution of streamflow direction in drainage systems: Journal of Geology, v. 71, p. 528-529.
  • The Wasatch fault zone—general aspects, in Environmental geology of the Wasatch front, 1971: Salt Lake City, Utah Geological Association, D1-D17 or.
  • Plate tectonics and geomorphology, in Recent researches in geology: Delhi India, University of Dehli, Department of Geology, p. 269-282.
  • The aesthetics of river scenery, in Women in Geology: Canton, New York, St. Lawrence University, 69-77

Liburuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Our Geologic Environment as well as Streams: Their Dynamics and Morphology in 1968.[10]
  • Rivers: Form and Process in 1971.[11]
  • Geomorphology Laboratory Manual in 1977.[12]
  • Classification of Rivers. 1968. New York: Reinhold Book Corporation. pp. 956–957. OCLC 2968.

Sariak eta aintzatespenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Urteetan zehar, Morisawak beka asko jaso zituen bere ikerketa geomorfiko eta geologikoari esker. Besteak beste, Zientzien Fundazio Nazionala eta AEBetako Merkataritza Saileko Sea Grant programa. Ameriketako Estatu Batuetako Geologia Zerbitzuak, Ford Fundazioak eta Baliabide Hidrikoen Bulegoak eman zituzten Morisawak ikerketarekin jarraitzeko behar izan zituen funtsak.[3]
  • 2006an, Amerikako Geologia Elkarteak Marie Morisawa Saria ezarri zuen bere omenez.[6] Saria urtero geomorfologiako graduondoko ikasle den MS edo Ph.D. emakume bati ematen zaio.[1] 2009an eman zioten lehen aldiz Arizonako Unibertsitateko Jill Onken-i.[7]

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ a b (Gaztelaniaz) Stadler, Marta Macho. (2018-11-02). «Marie Morisawa, geomorfóloga» Mujeres con ciencia (kontsulta data: 2025-12-12).
  2. ↑ a b c (Ingelesez) Gates, Alexander E.. (2009). A to Z of Earth Scientists. Infobase Publishing ISBN 978-1-4381-0919-0. (kontsulta data: 2025-12-12).
  3. ↑ a b c d e f g h i Coates, Donald R. "Memorial to Marie Morisawa 1919-1994". Department of Geological Sciences and Environmental Studies Binghamton University, Binghamton, NY 13902..
  4. ↑ a b c d e (Gaztelaniaz) Stadler, Marta Macho. (2019-04-18). «Marie Morisawa, la geomorfóloga que quería medir la belleza de los paisajes» Mujeres con ciencia (kontsulta data: 2025-12-12).
  5. ↑ (Ingelesez) «Morisawa Award - Quaternary Geology & Geomorphology Division» community.geosociety.org (kontsulta data: 2025-12-12).
  6. ↑ a b «Morisawa Fund» www.gsafweb.org (kontsulta data: 2025-12-12).
  7. ↑ a b Knuepfer, Peter L. K.. (1994-08-01). «Marie Morisawa (1919–1994)» Geomorphology 10 (1): v–vi.  doi:10.1016/0169-555X(94)90002-7. ISSN 0169-555X. (kontsulta data: 2025-12-12).
  8. ↑ (Gaztelaniaz) «Women in geology : proceedings of the first Northeastern Women's Geoscientists Conference, St. Lawrence University, Canton, N.Y., April 26-27, 1976 | WorldCat.org» search.worldcat.org (kontsulta data: 2025-12-12).
  9. ↑ (Ingelesez) MORISAWA, MARIE E.. (1962). «Quantitative Geomorphology of Some Watersheds in the Appalachian Plateau» Geological Society of America Bulletin 73 (9): 1025.  doi:10.1130/0016-7606(1962)73[1025:QGOSWI]2.0.CO;2. ISSN 0016-7606. (kontsulta data: 2025-12-12).
  10. ↑ Morisawa, Marie. (1968). Streams; their dynamics and morphology. New York, McGraw-Hill ISBN 978-0-07-043123-2. (kontsulta data: 2025-12-12).
  11. ↑ (Ingelesez) Morisawa, Marie. (1985). Rivers: Form and Process. Longman ISBN 978-0-582-48982-0. (kontsulta data: 2025-12-12).
  12. ↑ Morisawa, Marie. (1983). Geomorphology laboratory manual. New York : Wiley ISBN 978-0-471-89806-1. (kontsulta data: 2025-12-12).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Marie_Morisawa&oldid=10483222"(e)tik eskuratuta