Marija Lastauskienė
| Marija Lastauskienė | |
|---|---|
| Bizitza | |
| Jaiotza | Šiauliai, 1872ko maiatzaren 15a |
| Herrialdea | |
| Heriotza | Kaunas, 1957ko uztailaren 19a (85 urte) |
| Hobiratze lekua | Petrašiūnai Cemetery (en) |
| Familia | |
| Aita | Nikodemas Ivanauskas |
| Ezkontidea(k) | Vaclau Lastouski (en) |
| Seme-alabak | ikusi
|
| Haurrideak | ikusi
|
| Hezkuntza | |
| Hizkuntzak | lituaniera |
| Jarduerak | |
| Jarduerak | idazlea |
Marija Lastauskienė, jaiotzez Ivanauskaitė, (polonieraz: Maria Lastowska (Iwanowska); Šiauliai, 1872ko maiatzaren 15a – Kaunas, 1957ko uztailaren 19a) poloniar jatorriko lituaniar idazlea izan zen, Sofija Pšibiliauskienė idazlearen ahizpa. Biek Lazdynų Pelėda izengoitia erabili zuten.
Bizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Maria Ivanauskaitė Šiauliain jaio eta Paragiain hazi zen. Nikodem Erazm Iwanowski margolariaren eta Karolina Peczkiewiczównaren alaba zen[1][2]. Bere familia poloniar-lituaniar jatorrikoa eta kulturalki poloniarra zen[3]. Beraz, lehen hizkuntza poloniera zuen eta zailtasunak izan zituen lituanieraz idazteko. Ez zuen hezkuntza formalik jaso eta bere kabuz ikasi zuen, poloniar idazleen liburuak irakurriz[3]. Hamasei urte zituela, Varsoviara joan zen izebaren dendan jostun gisa lan egitera. Geroago San Petersburgon eta Rigan bizi izan zen, eta 1907an Vilniusera joan zen ahizparekin bizitzera[4]. Vaclau Lastouski (Lastauskas) bielorrusiar literatura-kritikari eta politikariarekin ezkondu zen, baina urte gutxiren buruan dibortziatu zen[5]. Ahizpak bultzatuta, Lastauskienėk modu aktiboagoan idaztea erabaki zuen. Lehen Mundu Gerran, biak gurasoen Paragiaiko etxera joan ziren[5]. 1938az geroztik, Lastauskienė Kaunasen bizi izan zen eta han hil zen 1957an[4]. 1966an, museo bat ezarri zuten bere landetxe ohian[6].
Marija Lastauskienėren alaba gaztea, Stasė (Stanisława) Lastauskaitė-Matulevičienė, idazlea izan zen baita ere[2].
Obra
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Hamazazpi urterekin hasi zen idazten, eta bere lehen ipuina, Bez steru izenburua zuena, Varsoviako egunkari batean argitaratu zen[3]. Hala ere, Sofija Pšibiliauskienė ahizpa nagusiaren eraginez, Lituaniako prentsarako idazten hasi zen. Pšibiliauskienėk bere lanak itzuli eta zizuendu zituen, eta Lazdynų Pelėda izengoitia erabiliz argitaratu zituen[4]. Ez dago argi 1905 eta 1927 artean argitaratutako lanetako zenbat Lastauskienėri egotzi behar zaizkion eta jatorrizko lanetik zenbat geratu zen Pšibiliauskienėk zuzenketak egin ondoren[3]. Irakurleek ez zekiten bi pertsona daudela izengoiti bera erabiliz idazten[7]. Literatur kritikariek lan multzo hau guztia batera aztertu ohi dute, gaietan eta hizkuntzan antzekoak baitira[5].
Pšibiliauskienė hil ondoren, Lastauskienėk lituanieraz idatzi zuen, alabak lagunduta[3]. Benetako izenez sinatutako lehen lanak Auka ipuina (1907-1908) eta Šviesa ir šešėliai (1925-1926) eleberria izan ziren. Poloniar literaturak eraginda, Lastauskienėren idazlanak malenkoniatsuak eta sentimentalak dira[2], baina errealismoaren ezaugarriak ere badituzte[7].
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ (Lituanieraz) Ščiglienė, Vaida. (2006). «Paragių dvaro savininkas dailininkas Nikodemas Erazmas Ivanauskas» Papilė (Vilnius: Versmė): 595-622. (kontsulta data: 2024-12-28).
- ↑ a b c (Polonieraz) Fedorowicz, Irena. (2022). «Między polskością a litewskością, między marzeniami a rzeczywistością – żmudzka saga rodziny Iwanowskich (Widma przeszłości Mariji Lastauskienė)» Zagadnienia bilingwizmu. Seria 2, Rodzina Miłoszów i rody pogranicza polsko-litewskiego: 355-357..
- ↑ a b c d e (Ingelesez) Sužiedėlis, Simas. (1970-1978). «Lastauskienė, Marija» Encyclopedia Lituanica. III Boston: Juozas Kapočius, 294-295 or..
- ↑ a b c (Lituanieraz) «Autorius : Lazdynų Pelėda» Lietuvių klasikinės literatūros antologija (Mokslininkų sąjungos institutas) (kontsulta data: 2024-12-28).
- ↑ a b c (Lituanieraz) «Pagirių dvaro sodyba» Lithuanian State Department of Tourism jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2011-07-22) (kontsulta data: 2024-12-28).
- ↑ (Lituanieraz) «Lazdynų Pelėdos memorialinis muziejus Paragiuose» Akmenės krašto muziejus (kontsulta data: 2024-12-28).
- ↑ a b (Lituanieraz) Giedrius, Antanas. (1957). «Dar apie devynbrolės interpretaciją» Aidai 7: 324. ISSN 0002-208X..