Edukira joan

Marisa Paredes

Wikipedia, Entziklopedia askea
Marisa Paredes


Espainiako Arte eta Zientzia Zinematografikoen Akademiako presidentea

2000 - 2003
← Aitana Sánchez-Gijón - Ángeles González-Sinde →
Bizitza
Jaiotzako izen-deiturakMaría Luisa Paredes Bartolomé
JaiotzaMadril, 1946ko apirilaren 3a
Herrialdea Espainia
HeriotzaMadril, 2024ko abenduaren 17a (78 urte)
Hobiratze lekuaSan Isidroko hilerria
Heriotza moduaberezko heriotza: bihotz-biriketako geldialdia
Familia
Seme-alabak
Hezkuntza
Hizkuntzakgaztelania
Jarduerak
Jarduerakaktorea, zinema aktorea eta antzerki aktorea
Jasotako sariak
Izengoitia(k)Marisa Paredes
IMDB: nm0004650 Allocine: 5290 Allmovie: p54999 Edit the value on Wikidata

María Luisa Paredes Bartolomé (Madril, 1946ko apirilaren 3a – ibidem, 2024ko abenduaren 17a) Marisa Paredes izenez ezaguna, antzerkian eta zineman ibilbide nabarmena izan zuen aktore espainiarra izan zen, Frantzian, Mexikon eta Italian ere jardun zuen. Bere belaunaldiko aktore garrantzitsuenetako bat da. Europako zinemako zuzendari garrantzitsuenekin 75 filmetan, 80 telebista-fikziotan eta 15 antzezlanetan parte hartu zuen. Bere lanagatik sari ugari irabazi zituen: Espainiako Zinematografia Sari Nazionala[1], Paris Hiriko Vermeil Domina Handia[2], Zilarrezko Fotogramas saria sei aldiz[3] eta Ohorezko Goya Saria[4], besteak beste.

2025eko Donostiako Zinemaldiko kartelaren protagonista Marisa Paredes jarri zuen omenez.[5]

Biografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaztaroa eta formakuntza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erregimen frankistaren eraginpean bizitako haurtzaroak Marisa Paredesen bizitzan marka utzi du. Txiki-txikitatik argi utzi zuen interpretaziorako zaletasuna baina hamaika urterekin eskola utzi ostean, aitak mekanografia eskola batean apuntatu zuen. Ondoren Kontserbatorioan eta Arte Dramatikoko Eskolan ikasi eta hamasei urterekin hasi zen antzezlanean bira bat egiteko kontratatu zutenean.

Zinema: lehen rolak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1960an, debuta egin zuen zineman, José María Forqué zuzendariarekin, 091 Policía al habla[6] filmean paper txiki bat eginez. Pelikula haren ondoren beste asko etorri ziren: Jaime de Armiñánen Carola de día, Carola de noche[7], Juan de Orduñaren La revoltosa[8], Fernando Truebaren Opera prima[9], Emilio Martínez Lázaroren Sus años dorados[10], Agustí Villarongaren Tras el cristal[11], Felipe Vegaren Mientras haya luz[12] edota Antonio Isasi-Isasmendiren El perro[13]

"Almodovar neska"

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1960ko hamarkadatik aurrera antzerki eta zinemako aktorea izan ondoren Paredesek paper bat izan zuen Pedro Almodovarrek zuzendutako Entre tinieblas filmean 1983an. Hurrengo urtetan, paper nagusiak lortu zituen Tacones lejanos[14], La flor de mi secreto[15]]eta Todo sobre mi madre[16] filmetan. Hiruretan interpretatzen dituen pertsonaiak ibilbide profesionalean arrakasta duten emakumeak dira (abeslaria, idazlea eta aktorea), baina zailtasun handiak dituzte beren bizitzako harreman pertsonaletan. Izan ere, maitasun-harreman horietan oso kapritxosoak eta krudelak dira senide eta lagunekin. Emakume indartsu gisa agertzen dira, baina harreman pertsonaletan huts egiten dute. La flor de mi secreto filmean egindako lanagatik Goya saria irabazteko hautagaia izan zen.[17] Almodovarrekin kolaboratzen jarraitu zuen Hable con ella[18] eta La piel que habito[19] filmetan. "Almodovar neska" bezala nazioarteko errekonozimendu zabala lortu zuen. Nazioarteko proiekzioa Almodovarrek zabaldu zizkion merkatu internazionaleko ateak, eta Europako zinemagintzako zuzendari ospetsuekin lan egiteko aukera izan zuen. Roberto Benigniren La vida es bella[20] eta Arturo Ripsteinen Profundi Carmesí[21] bezalako ekoizpen enblematikoetan parte hartu zuen. Beste zuzendari batzuekin ere lan egin du, esaterako, Amos Gitaireakin Golem, l’esprit de l’exil filmean[22], Daniel Schmidtekin Zwischensaison - Hors saison filmean[23], Philipe Lioretekin Tombés du ciel filmean[24], Raoul Ruizekin Trois vies et une seule mort filmean[25] Marcello Mastroianni aktorearekin batera, Alain Tannerekin Jonás et Lila, à demain filmean[26] Maria Sole Tognazzirekin L’uomo che ama filmean[27] Cristina Comencini Latin lover filmean[28] Manoel de Oliveirarekin Espelho mágico filmean[29] Arturo Ripstein El coronel no tiene quien le escriba filmean[30] edota Guillermo del Toro El espinazo del diablo filmean[31]

Zinema Akademiako presidentea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2000tik 2003ra, Espainiako Zinemaren Akademiako presidentea izan zen. Akademiaren garairik gatazkatsuenari aurre egin behar izan zion. Irakeko gerraren hasierako unean Espainiako zinemako profesionalak irmo azaldu ziren gerraren aurka, 2003ko Goya sarien galan.[32]

Marisa Paredesen hitzak "Las cartas perdidas" dokumentalaren inguruan.

Jarrera politikoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bere presentzia publikoa militantziari eta aktibismoari lotuta egon zen zenbait urtez, ezkerreko erreibindikazioekin bereziki, hala nola Irakeko Gerran Espainiak parte-hartzea izan zuenean, 2003an.[33]

2003an baita ere euskal abertzaletasunaren kontra Basta Ya plataformak deitutako Ajuria Enea aurreko elkarretaratze batean izan zen, lehen lerroan, ondoan zirela Rosa Diez, Fernando Savater, Juan Echanove, Agustín Díaz Yanes, Antonio Resines eta Agustin Ibarrola, besteak beste. Lehen lerroko pankartak zioen "ETA hiltzaile, Eusko Jaurlaritza erantzule", eta elkarretaratzean erakutsitako beste kartel batzuek "nazi" eta "koldar" deitzen zitzaien Xabier Arzalluz EAJko buruzagiari eta Juan Jose Ibarretxe lehendakariari.[34] [35] Ez zen Ibarretxerena izan Espainiako autonomia erkidegoko presidente demokratikoki hautatu bat Paredesek kritikatu zuen azken aldia: 2023ko abenduan Concha Velasco aktorearen hil-beilan esan zuen Madrilgo erkidegoko presidentea, Isabel Diaz Ayuso, beilatoki hartatik bota behar zuketela.[36]

Feminismoa eta giza eskubideen aldeko borroka izan ziotuen hizpide hainbat manifestazio eta aldarrikapenenetan parte hartuz. Esaterako Palestinako auzian: "Lotsagarria da gizateriarentzat, eskandalua, genozidioa, eta kalera atera behar da, oihu egin behar da", aldarrikatu zuen.[37]

Heriotza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024ko abenduaren 17an gaizki sentitzen zela adierazi zuen, eta Fundación Jiménez Díaz Unibertsitate Ospitalean ingresatu zuten. Ordu batzuk geroago hil zen, bihotz-biriketako geldialdi baten ondorioz. 78 urte zituen.[38][39]

Donostiako Zinemaldian

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Donostiako Zinemaldian 1977an izan zen lehenengoz, Sail Ofizialeko lehian parte hartu zuen Antonio Isasi-Isasmendiren El perro filmarekin. 2024an parte hartu zuen Zinemaldian azken aldiz, "Made in Spain" sailean erakutsi zuten Alba Sotorraren Mucha mierda dokumentalarekin.

Donostiako Zinemaldiak 2025eko edizioan Maria Paredes omendu zuen, hil eta hurrengo edizioanm kartel ofizialean haren irudia erabakira. «Zinemaldiaren lagun on bati egin diogun omenaldia da hau», esan zuen Jose Luis Rebordinos jaialdiko zuzendariak.[40] 2006ko 54. Zinemaldiko karteleko protagonista ere izana zen lehenago.

Parte hartu zuen obren zerrenda

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zineman

Taula honetan ikus daitezke film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (ingelesez, frantsesez):

Urtea Filma Zuzendaria Ekoizlea Izenburuak (es,fr)
1960 091, policía al habla José María Forqué -- ingelesez: Police Calling 091
1960 Los económicamente débiles Pedro Lazaga -- ingelesez: The Economically Handicapped
1961 Canción de cuna José María Elorrieta -- frantsesez: Les Religieuses ingelesez: Cradle Song
1962 Gritos en la Noche Jesús Franco -- frantsesez: L'Horrible Docteur Orloff ingelesez: The Awful Dr. Orloff katalanez: Gritos en la noche
1963 El mundo sigue Fernando Fernán Gómez --
1966 Las salvajes en Puente San Gil Antoni Ribas -- ingelesez: The Wild Ones of San Gil Bridge
1968 Réquiem para el gringo Eugenio Martín Márquez -- frantsesez: Requiem pour Gringo ingelesez: Requiem for a Gringo
1969 Carola de día, Carola de noche Jaime de Armiñán Oliver -- katalanez: Carola de día
1969 La revoltosa Juan de Orduña Televisión Española ingelesez: The Troublemaker
1970 Fray Dólar Raúl Peña --
1971 Pastel de sangre Francesc Bellmunt -- katalanez: Pastel de Sangre (film)
1971 Goya, historia de una soledad Benigno Ángel Quevedo Gil -- frantsesez: Goya, l'histoire d'une solitude
1977 El perro Antonio Isasi-Isasmendi -- frantsesez: Les Crocs du diable
1980 Sus años dorados Emilio Martínez-Lázaro -- ingelesez: Their Golden Years
1980 Ópera prima Fernando Trueba --
1983 Entre tinieblas Pedro Almodóvar -- frantsesez: Dans les ténèbres ingelesez: Dark Habits
1984 Bicycles Are for the Summer Jaime Chávarri -- ingelesez: Bicycles Are for the Summer
1986 Tata mía José Luis Borau -- ingelesez: Dear Nanny
1987 Tras el cristal Agustí Villaronga -- frantsesez: Prison de cristal
1987 Mientras haya luz Felipe Vega --
1989 Continental Xavier Villaverde --
1991 Golem, the Ghost of Exile Amos Guitai -- frantsesez: Golem, l'esprit de l'exil
1991 Tacones lejanos Pedro Almodóvar Canal+ frantsesez: Talons aiguilles ingelesez: High Heels
1992 Fuera de temporada Daniel Schmid -- frantsesez: Hors saison ingelesez: Off Season
1992 La reina anónima Gonzalo Suárez --
1993 Tierno verano de lujurias y azoteas Jaime Chávarri -- ingelesez: Tender Summer of Lust on the Rooftops
1994 En tránsito Philippe Lioret -- frantsesez: Tombés du ciel ingelesez: Tombés du ciel
1995 La flor de mi secreto Pedro Almodóvar -- frantsesez: La Fleur de mon secret ingelesez: The Flower of My Secret
1996 Profundo Carmesí Arturo Ripstein Secretaría de Cultura frantsesez: Carmin profond ingelesez: Deep Crimson katalanez: Profundo carmesí
1996 Tres vidas y una sola muerte Raúl Ruiz -- frantsesez: Trois Vies et une seule mort ingelesez: Three Lives and Only One Death katalanez: Tres vides i una sola mort
1997 Life is Beautiful Roberto Benigni Melampo Cinematografica frantsesez: La vie est belle ingelesez: Life is Beautiful euskaraz: «La vita è bella» katalanez: La vida és bella galizieraz: La vita è bella
1997 Doctor Chance F. J. Ossang -- frantsesez: Docteur Chance
1998 Talk of Angels Nick Hamm -- katalanez: Esclat de passions
1999 El coronel no tiene quien le escriba Arturo Ripstein -- frantsesez: Pas de lettre pour le colonel ingelesez: No One Writes to the Colonel
1999 Jonás y Lila Alain Tanner -- frantsesez: Jonas et Lila, à demain ingelesez: Jonah and Lila, Till Tomorrow
1999 Todo sobre mi madre Pedro Almodóvar El Deseo frantsesez: Tout sur ma mère ingelesez: All About My Mother
2000 Leo José Luis Borau Televisión Española
2001 El espinazo del diablo Guillermo del Toro El Deseo frantsesez: L'Échine du Diable ingelesez: The Devil's Backbone
2001 Salvajes Carlos Molinero -- ingelesez: Savages
2002 Hable con ella Pedro Almodóvar El Deseo frantsesez: Parle avec elle ingelesez: Talk to Her
2003 Crepúsculo rojo Edgardo Cozarinsky -- frantsesez: Dans le rouge du couchant ingelesez: Dans le rouge du couchant
2004 Frío sol de invierno Pablo Malo -- euskaraz: «Neguko eguzki hotza»
2005 Magic Mirror Manoel de Oliveira -- frantsesez: Le Miroir magique
2005 Reinas Manuel Gómez Pereira -- ingelesez: Queens
2007 El camino de Ana Richard García Vázquez --
2007 Mallorca's Song Francesca Joseph -- frantsesez: Four Last Songs ingelesez: Four Last Songs euskaraz: «Four Last Songs» katalanez: Four Last Songs
2007 After the Rain Agustí Villaronga Diagonal TV katalanez: Després de la pluja
2008 L'uomo che ama Maria Sole Tognazzi Medusa Film ingelesez: The Man Who Loves
2009 Amores locos Beda Docampo Feijóo -- ingelesez: Crazy Loves
2010 Felipe y Letizia Joaquín Oristrell --
2010 Gigola Laure Charpentier Marie Amélie Production
2011 His Mother's Eyes Thierry Klifa -- frantsesez: Les Yeux de sa mère ingelesez: Les yeux de sa mère
2011 La piel que habito Pedro Almodóvar El Deseo ingelesez: The Skin I Live In
2012 Las líneas de Wellington Valeria Sarmiento -- frantsesez: Les Lignes de Wellington ingelesez: Lines of Wellington katalanez: Linhas de Wellington
2012 Photo Carlos Saboga --
2014 Dreamland Petra Biondina Volpe Zodiac Pictures
2015 Mi familia italiana Cristina Comencini -- frantsesez: Latin Lover ingelesez: Latin Lover
2019 Despite Everything Gabriela Tagliavini -- frantsesez: Malgré tout ingelesez: Despite Everything euskaraz: «A pesar de todo (filma)»
2019 Sand and Fire Souheil Ben-Barka -- frantsesez: De sable et de feu
2021 Las cartas perdidas Amparo Climent --

Antzerkian

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Telebistan

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Tiempo y hora, 1966tik 1967ra
  • Teatro breve, 1966tik 1971ra
  • Novela, 1966tik 1978ra
  • Las doce caras de Juan, 1967an
  • Historias para no dormir, 1967an
  • Teatro de siempre, 1967tik 1971ra
  • Estudio 1, 1967tik 1982ra
  • Fábulas, 1968an
  • Pequeño estudio, 1968tik 1972ra
  • Teatro de misterio, 1970an
  • Con acento, 1970an
  • Las doce caras de Eva, 1971an
  • A través de la niebla, 1971an
  • Ficciones, 1971tik 1974ra
  • Historias de Juan Español, 1972an
  • Hora once, 1972an
  • Luisa Fernanda, 1973an
  • Noche de teatro, 1974an
  • Im Auftrag von Madame, 1974an
  • Los pintores del Prado, 1974an
  • Los camioneros, 1974an
  • Cuentos y leyendas, 1975an
  • Teatro estudio, 1977an
  • Cervantes, 1981an
  • La máscara negra, 1982an
  • El mayorazgo de Labraz, 1983an
  • Escrito para TV, 1984an
  • El baile, 1985an
  • Goya, 1985an
  • Gatos en el tejado, 1988an
  • Delirios de amor, 1989an
  • El olivar de Atocha, 1989an
  • Las chicas de hoy en día, 1991tik 1992ra
  • Després de la pluja, 2007an
  • Felipe y Letizia, 2010an
  • As Linhas de Torres Vedras, 2012an
  • Vestidas de azul, 2023an

Sari eta izendapenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Marisa Paredes 2020ko Goya sarietan

Goya sariak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtea Kategoria Filma Emaitza
1996 Emakumezko aktore onenaren Goya Saria[41] La flor de mi secreto Hautagaia
1987 Taldeko emakume aktore onenaren Goya Saria[42] Cara de acelga Hautagaia
2018 Ohorezko Goya Saria[43] Irabazle

AEBko Aktoreen Sindikatuaren sariak (Screen Actors Guild Awards)

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtea Kategoria Filma Emaitza
1998 Antzestalde onenaren saria[44] La vida es bella Hautagaia

Zilarrezko Fotogramas sariak[45]

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtea Kategoria Filma Emaitza
1968 Telebista antzezlerik onena Bere lanaren osotasunari Irabazle
1988 Antzerki arloko lanik onena Orquídeas a la luz de la luna Hautagaia
1991 Zinemako emakume aktore onena Tacones lejanos Irabazle
1995 Zinemako emakume aktore onena La flor de mi secreto Irabazle
2006 Antzerkiko emakume aktore onena Hamlet Irabazle
2015 Bizitza oso batentzako saria Irabazle

Aktoreen Batasunaren sariak[46]

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtea Kategoria Filma Emaitza
1991 Zinemako protagonista interpretazio onenaren saria Tacones lejanos Irabazle
1995 Zinemako protagonista interpretazio onenaren saria La flor de mi secreto Hautagaia
2011 Zinemako taldeko emakumezko aktore onena La piel que habito Hautagaia

Beste sari batzuk

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Katalanez) «Premio Nacional de Cinematografía» va.www.mcu.es 2014-05-12 (kontsulta data: 2024-12-19).
  2. ↑ (Gaztelaniaz) RTVE.es/EFE. (2010-03-09). «Marisa Paredes recibe la más alta distinción del Ayuntamiento de París» RTVE.es (kontsulta data: 2024-12-19).
  3. ↑ (Gaztelaniaz) «Fotogramas de Plata 2015: Marisa Paredes, Premio Especial Homenaje» Fotogramas 2016-01-28 (kontsulta data: 2024-12-19).
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Marisa Paredes Premios Goya 2024» www.premiosgoya.com (Academia de Cine) (kontsulta data: 2024-12-19).
  5. ↑ «Marisa Paredes aktorea da Zinemaldiko kartelaren protagonista, eta Esther Garcia ekoizleak jasoko du Donostia saria» Berria 2025-07-30 (kontsulta data: 2025-07-31).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) 091, policía al habla (1960). (kontsulta data: 2024-12-19).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) Carola de día, Carola de noche (1969). (kontsulta data: 2024-12-19).
  8. ↑ (Gaztelaniaz) La revoltosa (1968). (kontsulta data: 2024-12-19).
  9. ↑ (Gaztelaniaz) Ópera prima (1980). (kontsulta data: 2024-12-19).
  10. ↑ (Gaztelaniaz) Sus años dorados (1980). (kontsulta data: 2024-12-19).
  11. ↑ (Gaztelaniaz) Tras el cristal (1986). (kontsulta data: 2024-12-19).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) Mientras haya luz (1987). (kontsulta data: 2024-12-19).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) El perro (1976). (kontsulta data: 2024-12-19).
  14. ↑ (Gaztelaniaz) Tacones lejanos (1991). (kontsulta data: 2024-12-19).
  15. ↑ (Gaztelaniaz) La flor de mi secreto (1995). (kontsulta data: 2024-12-19).
  16. ↑ (Gaztelaniaz) Todo sobre mi madre (1999). (kontsulta data: 2024-12-19).
  17. ↑ (Gaztelaniaz) «La flor de mi secreto » Premios Goya 1995» www.premiosgoya.com (Academia de Cine) (kontsulta data: 2024-12-19).
  18. ↑ (Gaztelaniaz) Hable con ella (2002). (kontsulta data: 2024-12-19).
  19. ↑ (Gaztelaniaz) La piel que habito (2011). (kontsulta data: 2024-12-19).
  20. ↑ (Gaztelaniaz) La vida es bella (1997). (kontsulta data: 2024-12-19).
  21. ↑ (Gaztelaniaz) Profundo carmesí (1996). (kontsulta data: 2024-12-19).
  22. ↑ (Gaztelaniaz) Golem, el espíritu del exilio (1992). (kontsulta data: 2024-12-19).
  23. ↑ (Gaztelaniaz) Fuera de temporada (1992). (kontsulta data: 2024-12-19).
  24. ↑ (Gaztelaniaz) En tránsito (1993). (kontsulta data: 2024-12-19).
  25. ↑ (Gaztelaniaz) Tres vidas y una sola muerte (1996). (kontsulta data: 2024-12-19).
  26. ↑ (Gaztelaniaz) Jonás y Lila (1999). (kontsulta data: 2024-12-19).
  27. ↑ (Gaztelaniaz) El hombre que ama (2008). (kontsulta data: 2024-12-19).
  28. ↑ (Gaztelaniaz) Mi familia italiana (2015). (kontsulta data: 2024-12-19).
  29. ↑ (Gaztelaniaz) Espejo mágico (Espelho mágico) (2005). (kontsulta data: 2024-12-19).
  30. ↑ (Gaztelaniaz) El coronel no tiene quien le escriba (1999). (kontsulta data: 2024-12-19).
  31. ↑ (Gaztelaniaz) El espinazo del diablo (2001). (kontsulta data: 2024-12-19).
  32. ↑ (Gaztelaniaz) Zurro, Javier. (2023-02-07). «20 años de los Goya del 'No a la guerra', la gala "histórica" que convirtió al PP en "el peor enemigo del cine español"» ElDiario.es (kontsulta data: 2024-12-19).
  33. ↑ (Ingelesez) Eaude, Michael. (2024-12-20). «Marisa Paredes obituary» The Guardian ISSN 0261-3077. (kontsulta data: 2024-12-31).
  34. ↑ (Gaztelaniaz) «Varios actores del ´no´ a la guerra arropan una protesta de Basta Ya» El Periódico de Aragón 2003-02-13 (kontsulta data: 2024-12-31).
  35. ↑ (Gaztelaniaz) «El mundo del cine, contra la violencia etarra» El País 2003-02-13 ISSN 1134-6582. (kontsulta data: 2025-09-02).
  36. ↑ (Gaztelaniaz) «El día en que Marisa Paredes 'echó' a Isabel Díaz Ayuso de una capilla ardiente: "¿Pero qué hace aquí por dios? ¡Fuera!"» La Vanguardia 2024-12-17 (kontsulta data: 2024-12-31).
  37. ↑ (Gaztelaniaz) Bescos, Ramón. (2024-12-17). «Divinity - Moda, belleza, celebrities y tendencias» Divinity (kontsulta data: 2024-12-31).
  38. ↑ «Marisa Paredes aktorea hil da» EITB 2024-12-17 (kontsulta data: 2024-12-19).
  39. ↑ (Gaztelaniaz) «Fallece Marisa Paredes – Academia de cine» Academia de cine (kontsulta data: 2024-12-22).
  40. ↑ https://www.berria.eus/kultura/esther-garcia-ekoizleak-zinemaldiko-donostia-saria-jasoko-du_2145296_102.html
  41. ↑ (Gaztelaniaz) «"La flor de mi secreto" Premios Goya 2023» www.premiosgoya.com (kontsulta data: 2024-12-22).
  42. ↑ (Gaztelaniaz) «"Cara de acelga" - Premios Goya 1988» www.premiosgoya.com.
  43. ↑ (Gaztelaniaz) Corral, Pedro del. (2024-12-17). «La única vez que Marisa Paredes recibió el premio Goya: 'Volvería a repetir el discurso del no a la guerra'» El Correo de Andalucía (kontsulta data: 2024-12-21).
  44. ↑ (Gaztelaniaz) Marisa Paredes: su descendencia, sus colaboraciones con Almodóvar y su interpretación en 'La Vida es Bella' - LA METRO VALENCIA. 2024-12-18 (kontsulta data: 2024-12-22).
  45. ↑ (Gaztelaniaz) «Fotogramas de Plata 2015: Marisa Paredes, Premio Especial Homenaje» Fotogramas 2016-01-28 (kontsulta data: 2024-12-22).
  46. ↑ «Unión de Actores y Actrices» www.uniondeactores.com (kontsulta data: 2024-12-22).
  47. ↑ (Gaztelaniaz) Franco, Pablo Mortera. (2023-11-23). «Los Premios infoLibre 2023 animan a defender la democracia frente al odio y recuerdan el sufrimiento palestino» infoLibre (kontsulta data: 2024-12-21).
  48. ↑ (Gaztelaniaz) Fernandez, Ainara. (2019-04-10). «La actriz Marisa Paredes recibirá el premio José Sacristán de la XI Semana del Cine» El Faro de Melilla (kontsulta data: 2024-12-21).
  49. ↑ (Gaztelaniaz) «Marisa Paredes: "Una película está hecha para verla en el cine"» ASTORGA DIGITAL 2019-09-06 (kontsulta data: 2024-12-22).
  50. ↑ (Gaztelaniaz) EFE. (2010-04-24). «'Rabia' logra la Biznaga de Oro del Festival de Málaga» Diario de Mallorca (kontsulta data: 2024-12-22).
  51. ↑ (Gaztelaniaz) «Marisa Paredes: «Nunca olvidaré a Nacho Martínez, era fantástico»» La Nueva España 2007-12-02 (kontsulta data: 2024-12-22).
  52. ↑ (Gaztelaniaz) «Marisa Paredes» Premios Ondas (kontsulta data: 2024-12-22).
  53. ↑ (Gaztelaniaz) Fitoria, Dania. (2000-04-26). «Philippe Noiret lamenta que los europeos vean poco su propio cine El actor recibe hoy en Madrid el Premio Rodolfo Valentino junto a Saura y Paredes» El País ISSN 1134-6582. (kontsulta data: 2024-12-22).
  54. ↑ (Gaztelaniaz) SensaCine. Secretos del rodaje de la película La Flor de mi secreto. (kontsulta data: 2024-12-22).
  55. ↑ (Gaztelaniaz) Premio Nacional de Cinematografía 1996. Ministerio de Cultura - Gobierno de España.
  56. ↑ (Gaztelaniaz) «Antena de Oro, Spain (1974)» IMDb (kontsulta data: 2024-12-22).
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Marisa_Paredes&oldid=10415394"(e)tik eskuratuta