Edukira joan

Marjane Satrapi

Wikipedia, Entziklopedia askea
Marjane Satrapi

(2008)
Bizitza
Jaiotzako izen-deiturakMarjan Ebrahimi
JaiotzaRaxt, 1969ko irailaren 21a
Herrialdea Frantzia
 Iran
Lehen hizkuntzafrantsesa
persiera
HeriotzaParisko 3. barrutia, 2026ko ekainaren 3a (56 urte)
Familia
Ezkontidea(k)Mattias Ripa  (1996 -  2025eko apirilaren 8a)
Hezkuntza
HeziketaÉcole supérieure des arts décoratifs de Strasbourg (en) Itzuli
Islamic Azad University, South Tehran Branch (en) Itzuli
Islamic Azad University Central Tehran Branch (en) Itzuli
Lycée Français de Vienne
Razi High School (en) Itzuli
Hizkuntzakpersiera
frantsesa
ingelesa
italiera
alemana
suediera
Jarduerak
Jarduerakfilm-zuzendaria, komik sortzailea, eleberrigilea, aktorea, ilustratzailea, animatzailea, kantugilea, margolaria, komiki gidoilaria, penciller (en) Itzuli, errealizadorea eta gidoilaria
Lantokia(k)Teheran eta Paris
Lan nabarmenak
Jasotako sariak
KidetzaCollectif des créatrices de bande dessinée contre le sexisme (en) Itzuli
Arte Ederren Akademia (Frantzia)
jury at the Cannes Festival (en) Itzuli
Izengoitia(k)Marjane Satrapi
IMDB: nm2277869 Allocine: 143602 Rottentomatoes: celebrity/marjane_satrape Allmovie: p475059 Metacritic: person/marjane-satrapi
Instagram: marjanesatrapi MySpace: marjane_s Tabakalera: 69313 Musicbrainz: 49a39bc6-28d7-4cfc-aae9-a1bb49c102f9 Discogs: 1720012 Edit the value on Wikidata

Marjane Satrapi, (persieraz: مرجان ساتراپی‎, Rasht, Iran, 1969ko azaroaren 22a - Paris, Frantzia, 2026ko ekainaren 4a[1]) frantsesezko komikigile irandarra eleberri grafikoa, zinema zuzendaria eta haurrentzako liburuen egilea izan zen.[2][3] Haren lanik ezagunenak"Persepolis" izenburuko sortakoak dira, Iran autobiografia gisan deskribatzen dutenak. 2007an izen bereko filmerako gidoia idatzi zuen. Umeentzako hainbat liburu ere ilustratu zituen, eta "Oilaskoa aranekin" (Chicken with Plums), "Emakumea" (Woman), "Bizitza" (Life), "Askatasuna" (Freedom) eleberri grafikoak, eta baita Marie Curie-ren "Erradioaktiboa" (Radioactive) film biografikoa.[4]

Persepolis filmaren arrakastak Satrapi munduko irandar egile irakurrienetako bat bihurtu zuen, eta film egokitzapena zuzentzeko izan zuen rolari esker, Animaziozko Film Onenaren Oscar Sarirako izendatua izan zen lehen emakumea bihurtu zen.[5]

Persepolis (komikia)

Gaztaroa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Satrapi 1969ko azaroaren 22an jaio zen Rashten,[6] Irango ipar-mendebaldean, eta brertan eman zituen lehen 20 egunak familia Teheranera joan aurretik. Han hazi zen goi-mailako klase ertaineko familia irandar batean eta Lycée Française Razin eskolaratua izan zen.[7] Haren gurasoak iraultza islamistaren aurretik Irango mugimendu sozialista eta komunistetan ibiliak ziren. Satrapiren arabera, bere birraitona amaren aldekoa Naser al-Din Shah Qajar zen, Irango xaha izan zena 1848tik 1896ra.[8] Satrapik esan zuen bere aitona amaren aldekoa Gilan probintziako gobernadorea izan zela. 1979ko Irango Iraultzaren ondoren, bere gurasoek boterea hartu zuten fundamentalista islamiarren menpe bizi behar izan zuten.[9]

Satrapi umetan askatasun zibilen zapaltzeen hazkuntzaren eta politika islamistek eguneroko bizitzan zituzten ondorioen lekuko izan zen, Ruhollah Khomeini Shah-ren erorialdia eta Iran eta Iraken arteko gatazkaren lehenengo urteak barne.[9]

Gaztaroan, Satrapi hainbat erregimenen basakeria gero eta handiagoaren eraginpean egon zen. Bere familia eta lagun asko jazarri, atxilotu eta erail zituzten. Heroi bat aurkitu zuen bere aitaren aldeko osaba Anooshgan, preso politikoa izan zena eta denbora batez Sobietar Batasunean erbesteratuta bizi izan zena. Satrapik asko miresten zuen bere osaba, eta hark, aldi berean, maite zuen, iloba baino alaba gisa tratatuz. Iranera itzuli zenean, Anoosh berriro atxilotu eta heriotza zigorra ezarri zioten. Bisitari bakarra onartu zioten exekuzioaren aurreko gauean, eta Satrapi eskatu zion.[10] Bere gorpua Evin espetxeko hilobi anonimo batean lurperatu zuten.[11]

Satrapiren gurasoek borondate sendoa izatera eta bere eskubideak defendatzera animatu bazuten ere, bere segurtasunaz kezkatzen hasi ziren. Nerabezaroan, poliziarekin arazoak izaten ari zen apaltasun kodeak baztertzeagatik eta erregimenak debekatutako musika erosteagatik.[12]

1983an, 14 urterekin, Vienara bizitzera joan zen, gurasoek bidalita, erregimen islamikotik ihesi, "Persepolis" haren nobela grafikoaren arabera, eta han bizi izan zituen bere institutuko urteak. Bigarren hezkuntzako urteetan Vienan egon zen, askotan etxebizitza batetik bestera aldatuz egoerak aldatzen ziren heinean, eta batzuetan lagunen etxeetan egoten zen. Azkenean, etxerik gabe geratu zen eta hiru hilabetez kalean bizi izan zen, bronkitis krisi ia hilgarri batengatik ospitaleratu zuten arte.[13]

Sendatu ondoren, Iranera itzuli zen eta komunikazio bisuala ikasi ondoren, Teherango Azad Unibertsitate islamikoan arte ederren masterra egin zuen.[14]

21 urte zituela, Reza izeneko Iran-Irak Gerrako beterano batekin ezkondu eta hiru urte geroago banandu zen. Ondoren, Estrasburgora (Frantzia) joan zen bizitzera, "Rhineko Arte Goi Eskola" (Haute école des arts du Rhin - HEAR) eskolan ikastera. Gurasoek Europan behin betiko geratzera animatu zuten. Hortik aurrera Parisen bizi izan zen, ilustrazio eta haurrentzako liburuetako lanak egiten.[15]

Ibilbidea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Komikiak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Satrapi mundu osoan ospetsu egin zen bere komiki autobiografikoengatik, jatorriz frantsesez argitaratuak lau zatitan 2000tik 2003ra eta ingelesez bi zatitan, 2003an eta 2004an hurrenez hurren, Persepolis eta Persepolis 2 izenburupean. Satrapik Iranen izandako haurtzaroa eta Europan izandako nerabezaroa irudikatzen dituzte, Irango iraultzaren ondoren.[16]

Satrapi mundu osoan ospetsu egin zen bere komiki autobiografikoengatik, jatorriz frantsesez lau zatitan argitaratuak 2000tik 2003ra eta ingelesez bi zatitan 2003an eta 2004an, hurrenez hurren, Persepolis eta Persepolis 2 izenburupean. Bere haurtzaroa Iranen eta nerabezaroa Europan irudikatzen dituzte, Irango iraultzaren ondoren.[17]

Satrapik "komiki liburua" terminoa nahiago izan zuen "eleberri grafikoa" baino.[18] "Jendeak beldur handia dio 'komiki' hitza esateari", esan zion The Guardian egunkariari 2011n. "Gizon heldu bat ekartzen dizu gogora, garauak, zaldi-buztana eta sabela handia dituena. Aldatu 'eleberri grafikoa' eta hori desagertuko da. Ez: dena komikia da".[19]

2019an, Persepolis 47. postuan sailkatu zen The Guardian aldizkariaren XXI. mendeko 100 liburu onenen zerrendan.[20] 2024an, 48. postuan sailkatu zen New York Times egunkariaren XXI. mendeko 100 liburu onenen zerrendan.[21]

Persepolisek "Angoulême Coup de Coeur" saria irabazi zuen 2001ean Angoulêmeko Nazioarteko Komiki Jaialdian. 2013an, barrutiak Chicagoko eskolei agindu zien Persepolis ikasgeletatik kentzeko, hizkuntza grafikoagatik eta indarkeriagatik. Debekuak protestak eta polemika eragin zituen.[22] Geroago argitaratu zuen "Bordatuak" (Broderies) ere Angoulêmeko Urteko Albumaren sarirako izendatu zuten 2003an, bere "Oilaskoa aranekin" (Poulet aux prunes) eleberri grafikoak 2005ean irabazi zuen saria.[23] The New York Times egunkariaren iritzi artikuluen atalean ere kolaboratu zuen.[24]

ComicsAlliance-k Satrapi bizitza osoko lorpenen aitorpena merezi duten 12 emakumezko komikigileen artean sartu zuen.[25]

Filmak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Marjane Satrapi Persepolisen estreinaldian

Persepolis izen bereko film animatu baterako gidoia idatzi zuen, 2007ko maiatzean Canneseko Zinemaldian estreinatu zena, eta epaimahaiaren saria Carlos Reygadasen "Argi isila" (Luz Silenciosa)rekin banatu zuen.[26] Satrapik eta Vincent Paronnaudek elkarrekin zuzendu eta idatzitako filmak frantsesez Chiara Mastroianni-ren , Catherine Deneuve-ren , Danielle Darrieux-en eta Simon Abkarian-en ahotsak ditu, besteak beste. Ingelesezko bertsioak, aldiz, Gena Rowlands, Sean Penn eta Iggy Popenak. 2007an Film animatu onenaren Oscar Sarirako izendatua izan zen.[27]

Satrapi izan zen sarirako izendatu zuten lehen emakumea. Irango gobernuak filma gaitzetsi eta Bangkokeko Nazioarteko Zinemalditik kentzea lortu zuen.[28] Persepolis arrakasta handia izan zuen film komertzialki (milioi bat sarrera baino gehiagorekin Frantzian bakarrik) eta kritikoki, eta 2008ko César sarietan lehen film onenaren saria irabazi zuen. Filmak Frantziako lehen aldiz zinemagintzaren joera asko islatzen ditu, hala nola, igarotze-erritu intimoetan arreta jartzea eta heldutasunera iristeko uneen kontakizun anbibalentea.[29]

2011ko amaieran, Satrapik eta Paronnaudek arrakasta jarraitu zuten Satrapiren eleberri grafikoetako baten beste egokitzapen zinematografiko batekin: "Oilaskoa aranekin" (Chicken with Plums) komedia dramatikoa. Satrapiren senideen azken egunetako bat kontatzen du, bizitzeko gogoa galdu baitu.[30]

2012an, Satrapik "Joten taldea" (La bande des Jotas) krimen-filmean zuzendu eta antzeztu zuen, bere gidoi propiotik abiatuta.[31]

2014an, Satrapik "Ahotsak" (The Voices) komedia beltza zuzendu zuen, Michael R. Perryren gidoi batetik abiatuta. Ryan Reynolds, Anna Kendrick eta Gemma Arterton dira protagonistak, eta eskizofrenia duen fabrikako langile baten istorioa kontatzen du, zeinaren haluzinazioek hilketa egitera bultzatzen duten bere maskota hiztunekin eta biktimen buru moztuekin hizketan ari den bitartean.[32]

2019an, Satrapik "Radioactive" zuzendu zuen, Marie Curie Nobel saridun bi aldiz irabazi zuenaren biografia. Izen bereko liburu baten egokitzapena da. Hasieran 2020an estreinatzeko asmoa zuen, baina COVID-19 pandemiaren ondorioz bertan behera utzi zen, eta geroago sarean kaleratu zen.[33]

2021ean, Satrapik "The Soloists" film labur animatu frantsesean parte hartu zuen, Avaren ahotsa jarriz, lege sexista nabarmenak dituen herrialde batean beren talentu musikala adierazteko borrokan ari diren hiru ahizpetako bat.[34]

2023 urtean Elkar eta Reservoir Books argitaletxeen arteko lankidetzari esker Persepolis euskaraz argitaratu zen. Irene Arrarats arduratu zen itzulpenaz.

2024an, Satrapik beste komedia beltz bat zuzendu zuen, "Dear Paris (Paradis Paris)", Turingo Zinemaldian aurkeztu zena. Heriotzak jotako pertsonen bizitzen hainbat istorio elkarri lotuta aztertzen ditu.[35]

Aktibismo politikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009ko ekaineko Irango hauteskundeen ondoren, Satrapi eta Mohsen Makhmalbaf zinemagile irandarra Europako Parlamentuko Alderdi Berdeko kideen aurrean agertu ziren Irango hauteskunde batzordeko kide batek jasotako dokumentu bat aurkezteko, zeinak Mir Hossein Mousavi erreforma hautagaiak hauteskundeak irabazi zituela eta Mahmoud Ahmedinejad kontserbadoreak botoen % 12 baino ez zuela jaso baieztatzen zuena.[36]

2022an, Satrapik Mahsa Amini protesten aldeko babesa adierazi zuen. Bide horretan jarraitu zuen, emakume hauekin elkartasunez, matxinada eta bere testuinguru kulturala dokumentatzen zuen antologia grafiko bat zuzendu eta koordinatuz, mendebaldeko publikoarentzat. "Emakumea, Bizitza, Askatasuna" mugimenduan sinesten zuen iraultza kultural gisa. Irango erregimenaren aurkako askatasun eta eskubideen aldeko protestak ere babestu zituen.[37]

2025eko urtarrilean, Satrapik Ohorezko Legioa ukatu zuen, Frantziako saririk gorena eta ospetsuena, Irango herriarekiko frantziar hipokrisia aipatuz. Kultura ministroari zuzendutako gutun ireki batean, Frantziaren bisa politikarekiko zuen atsekabea azaldu zuen, idatziz: "Ezin dut jarraitu ikusten Irango oligarken seme-alabak Frantzian oporrak pasatzera etortzen, ezta naturalizatzen ere, aldi berean disidente gazteek zailtasunak dituzten bitartean Ilustrazioaren eta giza eskubideen herrialdea nolakoa den ikustera etortzeko turista bisa lortzeko". Idatzi zuen: "Irango emakumeen iraultza babestea ezin da mugatu biktimekin edo ospetsuekin argazkietara Mahsa Aminiren heriotzaren oroitzapenetan... Iraniarrek ez dute komunikaziorik behar, ekintza zehatzak behar ditugu". Satrapik azpimarratu zuen kondekorazioa ukatzea "ez dela inola ere Frantziaren aurkako ekintza edo pentsamendu bat. Aitzitik, sakonki maite dut herrialde hau, nire herrialdea dena".[38]

Bizitza pertsonala eta heriotza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Satrapi Parisen bizi izan zen, Frantzian, eta han ezagutu zuen Mattias Ripa aktore eta ekoizle suediarra. Riparekin ezkonduta egon zen, 2025ean 53 urte zituela hil zen arte. Ripa hil ondoren, Satrapik Mattias eta Marjane Ripa-Satrapi Zinema Fundazioa sortu zuen, Parisen zinemagintza ikasi nahi zuten atzerriko ikasleei laguntza emateko.[39]

Bere ama hizkuntzaz, persieraz gain, beste bost hizkuntza hitz egiten zituen: frantsesa, ingelesa, suediera, alemana eta italiera.[40]

Satrapi Parisen hil zen 2026ko ekainaren 4an, 56 urte zituela.[1][41] Bere familiak adierazpen batean esan zuen senarraren heriotzagatik "tristuraz hil" zela. Hainbat pertsonaia publikok omenaldia egin zioten Satrapiri, besteak beste, Margaret Atwood idazleak, Emmanuel Macron Frantziako presidenteak eta Narges Mohammadi giza eskubideen aldeko ekintzaile irandiarrak.[42]

Filmografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtea Izenburua Zuzendaria Idazlea Oharrak Erref.
2007 Persepolis Bai Bai Vincent Paronnaud-ekin

batera zuzendua

 [43]
2011 Chicken with Plums Bai Bai
2012 Gang of the Jotas [fr] Bai Bai
2014 The Voices Bai Ez
2019 Radioactive Bai Ez
2024 Dear Paris Bai Bai [44]

Aktore paperak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtea Izenburua Papera Oharrak Erref.
2007 Persepolis Aktorea/Narrazioa Ahots rolak
2009 The French Kissers Musika dendako saltzailea
2012 Gang of the Jotas Emakumea
2017 The Simpsons Narrazioa Atala: "Springfield Splendor"
2021 The Soloists Ava Ahots rola [45]
2024 Dear Paris Ekintza filmeko zuzendaria

Sariak eta izendapenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtea Saria Kategoria Izenburua Emaitza Erref.
2007 Cinema for Peace Fundazioa Urteko filme baliotsuena Persepolis Irabazle [46]
Academy Sariak Animaziozko filme onena Izendatua
BAFTA Sariak Ingeleses ez dagoen filme onena Izendatua
Animaziozko filme onena Izendatua
Golden Globe Sariak Atzerriko hizkuntzako filme onena Izendatua

Beste sari batzuk

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • 2001: Angulema Coup de Coeur saria Persepolis filmagatik
  • 2002: Angulema saria Persepolis: Tome 2 filmagatik Gidoiagatik
  • 2005: Angulema komiki onenaren saria "Poulet aux prunes" filmagatik
  • 2007: Epaimahaiaren saria Persepolis filmagatik ("Silent Light" filmarekin berdinduta), Canneseko Zinemaldia
  • 2007: Animazio onenaren saria: Los Angelesko Zinema Kritikarien Elkartea
  • 2008: Gat Perich saria
  • 2008: Urteko Lulu saria (Luluren Lagunak)
  • 2009: Honoris causa doktorea Belgikako Lovainako Université catholiquen
  • 2013: Noor Irango Zinemaldiko film zuzendari onenaren saria (Vincent Paronnaud-ekin partekatua), "Chicken with Plums" filmagatik
  • 2024: Komunikazio eta giza zientzien Asturiasko Printzesa saria.[47][48]
  • 2025: (Ukatua) Ohorezko Legioa.

Lanak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Frantses

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • "Persepolis 1. Liburukia" (Persepolis, vol. 1 (2000). Paris: L'Association, ISBN 2-84414-058-0.)
  • "Persepolis 2. Liburukia" (Persepolis, vol. 2 (2001). L'Association, ISBN 2-84414-079-3.)
  • "Persepolis 3. Liburukia" (Persepolis, vol. 3 (2002). L'Association, ISBN 2-84414-104-8.)
  • "Persepolis 4. Liburukia" (Persepolis, vol. 4 (2003). L'Association, ISBN 2-84414-137-4.)
  • "Persiako jakinduria eta trikimailuak" (Sagesses et malices de la Perse (2001, with Lila Ibrahim-Ouali and Bahman Namwar-Motalg, Albin Michel, ISBN 2-226-11872-1)
  • "Munstroek ez dute ilargia gustuko" (Les monstres n'aiment pas la lune (2001, Nathan Jeunesse, ISBN 2-09-282094-X)
  • "Ulises Ergelen Lurraldean" (Ulysse au pays des fous (2001, with Jean-Pierre Duffour, Nathan Jeunesse, ISBN 2-09-210847-6)
  • "Adjar" (Ajdar, (2002), Nathan Jeunesse, ISBN 2-09-211033-0)
  • "Bordatuak" (Broderies (2003), L'Association, ISBN 2-84414-095-5)
  • "Oilaskoa aranekin" (Poulet aux prunes (2004). Paris: L'Association, ISBN 2-84414-159-5.)
  • "Hasperena" (Le Soupir (2004, Bréal Jeunesse, ISBN 2-7495-0325-6)
  • "Emakumea, bizitza, askatasuna" (Femme, vie, liberté (2023, L'Iconoclaste, ISBN 2-37880-378-8)[49]

Ingeles

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • "Persepolis: Haurtzaro baten istorioa, 1. Liburukia" (Persepolis: The Story of a Childhood. Vol. 1. New York: Pantheon Books. 2003. ISBN 978-0-375-42230-0.)
  • ""Persepolis: Itzulera baten istorioa, 2. liburukia" (Persepolis: The Story of a Return. Vol. 2. New York: Pantheon Books. 2004. ISBN 978-0-375-42288-1.)
  • "Persepolis osoa." (The Complete Persepolis. New York: Pantheon Books. 2007. ISBN 978-0-375-71483-2.)
  • "Brodatuak" (Embroideries (2005), Pantheon ISBN 978-0-375-42305-5)
  • "Oilaskoa aranekin" (Chicken with Plums (2006). New York: Pantheon Books, ISBN 978-0-375-42415-1.)
  • "Munstroek ilargiaren beldurra dira" (Monsters Are Afraid of the Moon (2006), Bloomsbury, ISBN 1-58234-744-1)
  • "Hasperena" (The Sigh. Bloom Entertainment.(2011). ISBN 978-1-936393-46-6)
  • "Emakumea, Bizitza, Askatasuna" (Woman, Life, Freedom. Seven Stories Press. (2024). ISBN 978-1-64421-405-3.)

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 EITB. «Marjane Satrapi, 'Persepolis' komikiaren egilea, "tristuraz" hil da, 56 urte zituela» orain.eus (kontsulta data: 2026-06-04).
  2. ↑ (Frantsesez) "Vingt-deux films pour une palme d'Or".. Lesechos.fr (kontsulta data: 2026-06-5).
  3. ↑ (Ingelesez) "Marjane Satrapi". The Washington Post. ISSN 0190-8286. (kontsulta data: 2026-06-5).
  4. ↑ (Ingelesez) Baley, Sian. (2023-10-12). "Seven Stories snaps up Woman, Life, Freedom edited by Satrapi". The Bookseller (kontsulta data: 2026-06-5).
  5. ↑ (Ingelesez) Loffhagen, Emma. (2026-05-4). "Marjane Satrapi, creator of Persepolis and acclaimed French-Iranian artist, dies aged 56". The Guardian ISSN 0261-3077. (kontsulta data: 2026-06-5).
  6. ↑ (Ingelesez) Ahkami, Sharokh; Akham, Negar. (2021). "An interview with Marjane Satrapi" (PDF). persian-heritage.com (kontsulta data: 2026-06-5).
  7. ↑ (Ingelesez) Hattenstone, Simon. (2008-03-29). "Confessions of Miss Mischief". The Guardian (kontsulta data: 2026-06-5).
  8. ↑ (Ingelesez) Hattenstone, Simon. (2008-03-29). "Simon Hattenstone interviews Marjane Satrapi, whose best-selling comic book Persepolis is now an award-winning film!". The Guardian (kontsulta data: 2026-06-5).
  9. 1 2 (Ingelesez) Keshmirshekan, Hamid. (22019-03-29). Contemporary Art, World Cinema, and Visual Culture. Anthem Press, 62 or. ISBN 978-1-78308-920-8. (kontsulta data: 2026-06-5).
  10. ↑ (Ingelesez) Satrapi, Marjane. (2003). Persepolis (1st American ed.). New York: Pantheon Books, 68 or. ISBN 978-0-375-42230-0. (kontsulta data: 2026-06-6).
  11. ↑ (Ingelesez) Satrapi, Marjane. (2005). Persepolis. 2: The story of a return. New York: Pantheon Books, 186 or. ISBN 978-0-375-71466-5. (kontsulta data: 2026-06-6).
  12. ↑ (Ingelesez) Roxborough, Scott. (2026-06-4). "Marjane Satrapi, 'Persepolis' Director, Dies at 56". The Hollywood Reporter (kontsulta data: 2026-06-6).
  13. ↑ (Ingelesez) Hattenstone, Simon. (2008-03-29). "Confessions of Miss Mischief". The Guardian ISSN 0261-3077. (kontsulta data: 2026-06-6).
  14. ↑ (Ingelesez) Heather Lee Schroeder. (2010). A Reader's Guide to Marjane Satrapi's Persepolis. Enslow Publishers, Inc, 136 or. ISBN 978-0-7660-3166-1. (kontsulta data: 2026-06-6).
  15. ↑ (Frantsesez) "Fondation pour le cinéma Mattias et Marjane Ripa-Satrapi | Academie des beaux-arts". www.academiedesbeauxarts.fr (kontsulta data: 2026-06-6).
  16. ↑ (Frantsesez) "Fondation pour le cinéma Mattias et Marjane Ripa-Satrapi". Académie des Beaux-Arts (kontsulta data: 2026-06-9).
  17. ↑ (Ingelesez) "'Persepolis', by Marjane Satrapi - Best Fictional Books - Newsweek 2010".. 2010.newsweek.com (kontsulta data: 2026-06-9).
  18. ↑ (Ingelesez) Gilbey, Ryan. (2015-03-20). "Marjane Satrapi: the Persepolis director escapes her comfort zone". The Guardian ISSN 0261-3077..
  19. ↑ Satrapi, Marjane. (2011-06-16). "How to film a graphic novel". The Guardian ISSN 0261-3077. (kontsulta data: 2026-06-9).
  20. ↑ (Ingelesez) Ed.. (2019-09-21). "The 100 best books of the 21st century". The Guardian ISSN 0261-3077. (kontsulta data: 2026-06-9).
  21. ↑ (Ingelesez) Ed.. (2024-07-9). "The 100 Best Books of the 21st Century". The New York Times ISSN 0362-4331. (kontsulta data: 2026-06-9).
  22. ↑ (Ingelesez) Flood, Alison. (2013-03-19). "Persepolis battle in Chicago schools provokes outcry". The Guardian ISSN 0261-3077. (kontsulta data: 2026-06-9).
  23. ↑ (Frantsesez) Ed. (2003-12-10). "Les nominés d'Angoulême 2003". ActuaBD (kontsulta data: 2026-06-9).
  24. ↑ (Ingelesez) Satrapi, Marjane. "Op-Ed contributors search". The New York Times (kontsulta data: 2026-06-9).
  25. ↑ (Ingelesez) Robbins ,Trina. (2016-01-29). "12 Women in Comics Who Deserve Lifetime Achievement Recognition".. ComicsAlliance (kontsulta data: 2026-06-9).
  26. ↑ (Ingelesez) Palmer, Tim. (2011). Brutal Intimacy: Analyzing Contemporary French Cinema. Wesleyan University Press, Middleton CT ISBN 0-8195-6827-9. (kontsulta data: 2026-06-9).
  27. ↑ (Ingelesez) "Persepolis (2007) NYT Critics' Pick".. Movies & TV Dept. The New York Times (kontsulta data: 2026-06-9).
  28. ↑ (Ingelesez) Masters, Kim. (2007-11-8). "Highly Acclaimed 'Persepolis' Denounced by Iran". NPR.org (kontsulta data: 2026-06-10).
  29. ↑ (Ingelesez) Palmer, Tim. (2011). Brutal Intimacy: Analyzing Contemporary French Cinema. Wesleyan University Press, Middleton CT. ISBN 0-8195-6827-9.. (kontsulta data: 2026-06-10).
  30. ↑ (Ingelesez) Young, Deborah. (2011-09-3). "Chicken with Plums: Venice Film Review". Hollywood Reporter (kontsulta data: 2026-06-10).
  31. ↑ (Ingelesez) Satrapi, Marjane. (2013-02-6). The Gang of the Jotas. IMDb (kontsulta data: 2026-06-10).
  32. ↑ (Ingelesez) "Sundance 2014: World Cinema Dramatic Competition". IndieWire. Penske Business Media (kontsulta data: 2026-06-10).
  33. ↑ (Ingelesez) Keslassy, Elsa. (2018-02-19). "Amazon Boards Marjane Satrapi's Marie Curie Biopic 'Radioactive' (EXCLUSIVE)". Variety (kontsulta data: 2026-06-10).
  34. ↑ (Ingelesez) Abdollahinia, Mehrnaz; Issaka, Razahk; Jamneck, Celeste; Liu, Yi; Woldehawariat, Feben Elias. (2021-10-14). "The Soloists - Animation Short Film 2021 - GOBELINS". YouTube (kontsulta data: 2026-06-10).
  35. ↑ (Ingelesez) Leffler, Rebecca. (2024-01-17). "Marjane Satrapi's 'Dear Paris' with Monica Bellucci, 'Saint-Exupéry' biopic lead Studiocanal's Rendez-Vous slate". Screen International (kontsulta data: 2026-06-10).
  36. ↑ (Ingelesez) "Film card". Torino Film Fest (kontsulta data: 2026-06-10).
  37. ↑ (Ingelesez) "A real revolution is cultural, says Iranian graphic novelist Marjane Satrapi". The Star (kontsulta data: 2026-06-10).
  38. ↑ (Frantsesez) "L'artiste Marjane Satrapi refuse la Légion d'honneur en raison de l'« attitude hypocrite de la France vis-à-vis de l'Iran »". Le Monde (kontsulta data: 2026-06-10).
  39. ↑ (Ingelesez) "Marjane Satrapi, author of 'Persepolis,' dies at 56". Le Monde (kontsulta data: 2026-06-10).
  40. ↑ (Frantsesez) Baudouin Eschapasse. (2026-06-4). "Marjane Satrapi, l'autrice de « Persepolis », est morte à l'âge de 56 ans". Le Point (kontsulta data: 2026-06-10).
  41. ↑ (Gaztelaniaz) SL, TAI GABE DIGITALA. (2026-06-04). «Muere «de tristeza» Marjane Satrapi, autora de ‘Persepolis’, a los 56 años» naiz: (kontsulta data: 2026-06-04).
  42. ↑ (Ingelesez) Loffhagen, Emma. (2026-06-4). "Marjane Satrapi, creator of Persepolis and acclaimed French-Iranian artist, dies aged 56". The Guardian ISSN 0261-3077. (kontsulta data: 2026-06-10).
  43. ↑ (Ingelesez) Jenkins, Mark. (2012-08-16). "In Tehran, a Vivid Parable About the Ends of Things".. NPR (kontsulta data: 2026-06-10).
  44. ↑ (Ingelesez) "Dear Paris". Filmfest München (kontsulta data: 2026-06-10).
  45. ↑ (Ingelesez) "THE SOLOISTS - Graduation short film 2021". www.gobelins-school.com (kontsulta data: 2026-06-10).
  46. ↑ (Ingelesez) Schmitz, Cordula. (2008-02-12). "Cinema for Peace: Joschka Fischer singt mit seinen Freunden". DIE WELT (kontsulta data: 2026-06.10).
  47. ↑ (Gaztelaniaz) IT, Desarrollado con webControl CMS por Intermark. «Marjane Satrapi - Premiados - Premios Princesa de Asturias» Fundación Princesa de Asturias (kontsulta data: 2024-05-22).
  48. ↑ (Ingelesez) "Marjane Satrapi, Princess of Asturias Award for Communication and Humanities 2024".. Princess of Asturias Foundation (kontsulta data: 2026-06-6).
  49. ↑ (Frantsesez) Ed.. (2023-09-11). « Femme, vie, liberté »: Un roman graphique pour soutenir la révolte qui secoue l'Iran depuis la mort de Mahsa Amini". Le Monde (kontsulta data: 2026-06-9).

Bibliografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Marjane Satrapi Aldatu lotura Wikidatan

Ikus gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Marjane_Satrapi&oldid=11350352"(e)tik eskuratuta