Edukira joan

Melitón Manzanas

Wikipedia, Entziklopedia askea
Melitón Manzanas
Bizitza
Jaiotzako izen-deiturakMelitón Manzanas González
JaiotzaDonostia, 1909ko ekainaren 9a
Herrialdea Gipuzkoa, Euskal Herria
Lehen hizkuntzagaztelania
HeriotzaIrun, 1968ko abuztuaren 2a (59 urte)
Heriotza moduagiza hilketa
Hezkuntza
Hizkuntzakgaztelania
Jarduerak
Jarduerakpolizia
Enplegatzailea(k)Cuerpo General de Policía (en) Itzuli  (1941eko uztaila -  1968ko abuztuaren 2a)
Jasotako sariak
KidetzaBrigada Politiko-soziala

Melitón Manzanas González (Donostia, Gipuzkoa, 1909ko ekainaren 9a - Irun, Gipuzkoa, 1968ko abuztuaren 2a) Espainiako Brigada Politiko-sozialaren —Francoren polizia politikoaren— Donostiako buru izan zen urte askoan.

Diktadura frankistaren errepresioaren agente nabarmenetako bat izan zen bere heriotza arte. Alde horretatik, Erregimenak zabaldutako izua gutxik bezala hezurmamitu zuen Gipuzkoan, bereziki torturatzaile gisa nabarmenduz. Bera izan zen ETAk aldez aurretik prestatuta hildako lehen pertsona eta, arrazoi horri helduz, hainbat oroitarritan omendua izan zen, «terrorismoaren biktima» gisa.

Gipuzkoako errepresioaren beso

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bigarren Mundu Gerran, Gipuzkoako Irunen jarri zioten lanpostua, bertan disidentzia politikoaren jazarpen lanetarako eskuak libre utzirik. Gestapoaren kolaboratzailea izan zen bitarte horretan,[1][2] eta frankismoaren Gipuzkoako errepresioa hezurmamitu zuelako egin zen ezagun, bereziki atxilotu politiko ugari torturatzeagatik.[3][4][5]

ETAk Irungo haren etxeko eskaileretan hil zuen 1968ko abuztuaren 2an. Euskal herritar askok atseginez ikusi zuten hilketa hori.[2] Atxilotuak Burgosko Prozesuan epaitu zituzten. Espainiako gobernuak Meritu Zibilaren Urrezko Domina esleitu zion 2001ean.[6]

Akademia Errariaren deuseztapena

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Francoren diktadura garaian unibertsitate publikoa debekatuta zegoenez, Akademia Erraria (gaztelaniaz "Academia Errante") 1956tik 1964ra Gipuzkoan eratutako herri-unibertsitatearen ekimena izan zen. Angel Cruz Jakak antolatuta eta euskal kulturaz aritzeko, hainbat intelektual biltzen ziren bertan, hala nola Koldo Mitxelena, Jorge Oteiza, Julio Caro Baroja, etab.

Melitón Manzanas komisarioak Angel Cruz Jakari, Zumárragako errekadistari, mehatxu egin zion, egiten zituen bidalketetan propaganda ilegala zuten paketeak sartzen zituelakoan, eta Akademiaren jarduerak eteten ez baziren espetxeratzeko froga gisa erabiltzearekin. Era horretan, kultur jarduera garrantzitsu horri bukaera eman zitzaion.[7][8]

Torturatu zituenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zerrenda osoa, ezaguna ez izateaz gainera, luzeegia litzateke, baina ondorengo hauek dira Melitón Manzanasek torturatuetako ospetsuenak:[9][3][10]

Melitón Manzanas, terrorismoaren biktimen oroitarri batean omendua (Irun)

Jaso dituen sariak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Espainiako Gobernuak sari ugari eman dizkio; azkena, Espainiako merezimendu zibilaren domina, 2001ean, José María Aznar Espainiako gobernuburu zela.[3][4][5] Erregimen frankistak, berriz, Manzanas zoriontzeko jendaurreko 50 ekitaldi egin zituen, eta ohore domina berezia ere eman zion: Espainiako polizia merezimenduaren gurutzea, 1964an. Ordurako, Euskadin diktadura frankistaren errepresioa zuzentzen zuen, Donostiako Brigada Politiko-sozialaren buru gisa.[3]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Manzanasek torturatu ondoren hil zen, buruan eman zizkioten kolpeen ondorioz

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) Arrondo, César. Melitón Manzanas: 40 años después. (kontsulta data: 2017-08-02).
  2. ↑ a b (Gaztelaniaz) Pérez Pérez, Jose Antonio. (2013). [revistas.ucm.es/index.php/CHCO/article/viewFile/42648/40527 «Historia (y memoria) del antifranquismo en el País Vasco»] Cuadernos de historia contemporanea. , 41-62 or. ISSN 0214-400X. revistas.ucm.es/index.php/CHCO/article/viewFile/42648/40527.
  3. ↑ a b c d «Hablan las víctimas de Melitón Manzanas» El País, 2001-01-28.
  4. ↑ a b «El Gobierno condecora al policía torturador Melitón Manzanas por ser víctima de ETA», El Mundo, 2001-01-20.
  5. ↑ a b «España: no deben tolerarse las recompensas a torturadores», Amnesty International, 2001-01-30.
  6. ↑ (Gaztelaniaz) País, Ediciones El. (2001-01-28). «Reportaje | HABLAN LAS VÍCTIMAS DE MELITÓN MANZANAS» El País ISSN 1134-6582. (kontsulta data: 2019-01-11).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) Gorrotxategi, Pedro. La Academia Errante (1955-1963). Una década de florecimiento cultural semiclandestino. Real Sociedad Vascongada de Amigos del País., 591 or..
  8. ↑ (Gaztelaniaz) Gorrotxategi, Pedro. (2001). Cultura y tolerancia. Significación de la "Academia Errante". Euskonews Media, 127 zbk. Eusko Ikaskuntza.
  9. ↑ Sola, Ramón. (2010-11-22). «Vidas sesgadas que son más que víctimas colaterales de 50 años de conflicto» Gara.
  10. ↑ Isabel CAÑEDO VEGA: «Recurso contencioso administrativo en el caso de Melitón Manzanas».
  11. ↑ Isabel CAÑEDO VEGA: «Escrito de conclusiones en el caso de Melitón Manzanas».
  12. ↑ «Meliton Manzanas: un torturador franquista re-condecorado por la democracia», Ahaztuak 1936-1977 elkartea, 2008-02-04.

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Melitón_Manzanas&oldid=10471715"(e)tik eskuratuta