Menelik II.a

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Menelik II.a
Menelik II - 4.jpg
Etiopiako enperadore

1889ko martxoak 10 - 1913ko abenduak 12
Yohannes IV - Iyasu V
Bizitza
Jaiotza Ankober1844ko abuztuaren 17a
Herrialdea  Etiopia
Talde etnikoa Oromo herria
Heriotza Addis Abeba1913ko abenduaren 12a (69 urte)
Hobiratze lekua Addis Abeba
Etiopiako Inperioa
Familia
Aita Haile Melekot
Ezkontidea(k) Emyat Bafana
Taytu Betul  (1883 -
Bikotea(k) Abetchew Bayan
Seme-alabak
Leinua Solomonic dynasty
Jarduerak
Jasotako sariak
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioa Etiopiako eliza ortodoxoa

Menelik II.a (ge'ezez ምኒልክ), Sahle Maryam bataiatua (Ankober, 1844ko abuztuaren 17a - Addis Abeba, 1913ko abenduaren 12a), Shewako negusa izan zen 18661889 bitartean, eta Etiopiako enperadorea 1889tik 1913an hil zen arte.

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Shevako negusaren oinordekoa zen. 12 urte zituela, gatibu hartu eta Magdalako gotorlekura eraman zuten. Hori dela-eta, Teodoro II.a enperadorearen gortean hazi zen. 1865ean, 21 urterekin, ihes egitea lortu zuen; ondoko urtean negus koroatu zuten. Europarren laguntzarekin, bere mendeko lurraldea handituz joan zen handik aurrera.

Tigray eta Amhara eskualdeak bereganatu ondoren, Etiopiako enperadore izendatu zuten 1889an. Berehala neurri berritzaileak hartu zituen: esklabotza galarazi, derrigorrezko hezkuntza ezarri, burdinbidea eraikitzen hasi... Eta ez zuen ahaztu konkistetan Italiako Erresumaren laguntza izan zuela. Italiarrei Itsaso Gorriko kostaldea eman zien eta, hala, Eritrea izan zen Afrikako lehen kolonia italiarra. Gainera, 1889ko maiatzaren 2an enperadoreak eta Pietro Antonelli kondeak, Hunberto I.a erregea ordezkatuz, adiskidetasun eta merkataritza libreko ituna sinatu zuten Wuchale hirian[1].

Itunaren lehen artikuluaren arabera, “Italiako erregearen eta Etiopiako erregearen artean bakea eta adiskidetasuna egongo da, baita bien oinordeko, ondorengo eta mendeko guztien artean ere”. 17. artikuluak, aldiz, honela zioen amhareraz idatzitako testuan: “Etiopiako erregeak Italiako erregearen gobernua erabil dezake beste botere eta gobernuekiko harremanetan”. Baina, italierazko itzulpenean, “dezake” hura “behar du” bihurtu zuten eta horrek praktikan Etiopia italiarren protektoratu izatea zekarren[1].

Menelikek “hutsegitea” salatu zuen, baina Hunberto I.ak, entzungor egiteaz gain, tropak mobilizatu zituen Etiopiako mugan. Eta bake itun hark, azkenean, gerra ekarri zuen. Gatazka 1894an piztu zen eta 1896an amaitu, etiopiarrek Aduako Gudua irabazi zutenean[1].

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b c Irazustabarrena, Nagore, Baketik gerrara, itzulpena medio, Argia, 2016ko abenduak 18, CC-BY-SA lizentzia, argia.eus
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Menelik II.a Aldatu lotura Wikidatan