Michael Ende

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Michael Ende
Datu pertsonalak
Izen osoa Michael Andreas Helmuth Ende
Jaio 1929ko azaroaren 12a
Garmisch-Partenkirchen ( Alemania)
Hil 1995eko abuztuaren 28a
Filderstadt ( Alemania)

Michael Andreas Helmuth Ende, literatura munduan Michael Ende bezala ezagunagoa, (Garmisch-Partenkirchen, 1929ko azaroaren 12a - Filderstadt, 1995eko abuztuaren 28a), idazle alemaniarra. Nazional-sozialismoarekin hazi zen eta gerraren tragedia pairatu behar izan zuen.

Michael Endek fikzioa eta umeen fantasia idazten zuen. Batez ere Amaigabeko istorioa eta Momo idazteagatik da ezaguna. Bere lanak 40 hizkuntza baino gehiagotan itzuli dira, eta 35 milioi inguru kopia saldu dira. XX. mendeko idazle ezagunetariko bat da. Momo eta Amaigabeko istorioaren film bertsioak atera ziren, eta beste asko antzerkira eraman ziren. Enderen eleberriek fikzioa eta errealitatea batzen dute.

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Momo izeneko eskultura, Michael-Ende-Platz enparantzan kokatua (Hannover, Alemania). Michael Enderen izen bereko nobelako protagonista irudikatzen du. Eskulturagilea: Ulrike Enders.

Edgar Ende margotzaile surrealistaren eta Luise Bartholomä fisioterapeutaren seme bakarra. Endek 6 urte zituenean Munichera etxez aldatu zen. Giro artistiko eta literario hori bere idazteko moduan eragina izan zuen.

Hamburgoko bonbardaketa esperimentatu zuen 14 urteekin bere osaba bisitatzera joan zenean. Ahal izan zuenean, bere osabak Munichera zihoan lehen trenean igo zuen mutila.

1944an Edgar Enderen estudioa erre egin zen, 250 marrazki baino gehiago suntsitu ziren, baina Bavariako arte publikoaren zuzendaria marrazketa batzuk zeuzkan bere boterean. Urte bat pasata, atxilotu zuten, gudua amaitzean berriro askatzeko.

Aita kartzelan zegoen garaian, Michael Enderen eskola, itxita egon zen guda zegoen bitartean. Laster berriro ireki zituzten eskolako ateak, eta Ende, lagunen eta familiaren diruarekin ikasketak amaitu zituen. Urte horretan hiru urte nagusiagoa zen neska batekin maitemindu zen. Neska horren gurasoak Sttutgartera bidali zuten bikote hau banatzeko. Gertaera honekin Ende idazten hasi zen, baina dramatikoa izan nahi zuen. Azkenean istorio laburrak eta poemak idatzi zituen.

Municheko antzerki eskolara joan zen urte pare batzuetan, eta aktore bezala hasi zen lan egiten, gero idazle bihurtzeko.

Idazlea Erroman bizi zen 1970 eta 1985 urteen artean. Munichera bueltatu zen bere emaztea hil eta gero. Ondoren, Mariko Satorekin ezkondu zen, Amaigabeko istorioa japonierara itzuli behar zuen emakumearekin.

1994ko abuztuan sabeleko minbizia diagnostikatu zioten eta hainbat tratamendu hartu eta gero, bere gaixotasunak okerrera egin zuen. Azkenean Stuttgarteko ospitale batean hil egin zen.

Lanak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1958an bere lehen liburua idatzi zuen, Jim botoi eta Lucas tren gidaria. Baina hau ez zen argitaratu 1962. urtea arte. 1O urte geroago bere lehenengo arrakasta iritsiko zen, Momo, eta 1979an mundu osoan oraindik ezagunago egingo zion eleberria, Amaigabeko istorioa.

Orrialdeen artean, idazlearen ahalmena istorio fantastikoak asmatzeko, koherentzia estilistikoa eta irudikapenak bihurtzen dute Ende denboraldi horretako idazle irakurrienetako bat.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]