Mikronesiako Estatu Federatuak

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Mikronesiako Estatu Federatuak
Federated States of Micronesia
Bandera Armarria
Goiburua: Peace Unity Liberty
(Bakea, Batasuna, Askatasuna)
Ereserkia: Patriots of Micronesia
(Mikronesiako Abertzaleak)
Hiriburua Palikir
Hiri handiena Weno
Hizkuntza ofiziala(k) Ingelesa
Aitortutako eskualde hizkuntzak Ulithiera, woleaiera, yapera, pohnpeiera, kosraera, chuukera
Herritarra mikronesiar
Gobernua Gobernu konstituzionala1
 -  Lehen ministroa Peter M. Christian
Independentzia
Azalera
 -  Guztira 702 km2 (188)
 -  Ura (%) arbuiagarria
Biztanleria
 -  2006 zenbatespena 108.500 (181)
 -  Dentsitatea 154 bizt./km2 (66)
Dirua Estatubatuar dolarra (USD)
Ordu-eremua Bi (UTC+10 eta +11)
Aurrezenbakia 691
Internet domeinua fm
1 AEBekin elkarte askean.
Artikulu hau Mikronesiako Estatu Federatuei buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Mikronesia (argipen)».

Mikronesiako Estatu Federatuak edo Mikronesia Ozeano Barean kokatutako 607 uhartek osatutako multzoa da, Papua Ginea Berriaren ekialdean. 1986ko azaroaren 3tik Ameriketako Estatu Batuekin elkartuta dago bertako gobernua, atxikipen askea deritzon formularen bidez.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ulithi atoloia

Karolinak uharteen ondoan dagoen uhartedia da, 607 uhartek osatzen dutena. Gehienak atoloiak edo koralezko harresiak dira, itsasoz azpiko mendilerroetan sortuak. Uharte hauek lau multzotan bereizten dira: Yap, Chuuk, Pohnpei eta Kosrae.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mikronesiako lehen biztanleak orain dela 4000 urte baino gehiago iritsi ziren. Hasieran buruzagitzan oinarritutako sistema deszentralizatua osatu zuten baina pixkanaka zentralizaziorako joera gero eta nabarmenagoak agertu ziren, bereziki ekonomia eta erlijio alorretan. Buruzagitza zentralizatua Yap-en ezarri zen.

Portugaldarrak bertara heldutako lehen europarrak izan ziren. Ondoren espainiarrek konkistatu zuten bi mende baino gehiagoz. 1899an Alemaniari saldu zioten eta 1914an japoniarren menpean gelditu zen.

Bigarren Mundu Gerraren ostean Japoniako inperioa desegin zenean lurraldea AEBen administraziopean gelditu zen (Administrazio Fiduziarioko Batzordearen gidaritzapean). 1979an Mikronesiako zenbait lurralde elkartu ziren gaur egungo Mikronesiako Estatu Federatuak sortzeko: Palau, Marshall Uharteak eta Iparraldeko Mariana Uharteak ez ziren hor sartu. 1986ko azaroaren 3an AEBekin Asoziazio Askeko Elkartea osatu zuen. Itun horren ondorioz, Mikronesia estatu burujabea da bere barneko gaietan, baina nazioartean ia beti AEBren jarraitzaile gisa jokatu ohi du (batez ere Nazio Batuen Batzar Nagusian egindako bozketetan batez ere).

Banaketa administratiboa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mikronesia lau estatu federatutan banatua dago:

Bandera Estatua Hiriburua Eremua[1] Biztanleria[2] Dentsitatea
Flag of Chuuk Chuuk Weno 127 km² 53,595 420 bizt/km²
Flag of Kosrae Kosrae Tofol 110 km² 7,686 70 bizt/km²
Pohnpei Kolonia 346 km² 34,486 100 bizt/km²
Flag of Yap Yap Colonia 118 km² 11,241 95 bizt/km²

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ekonomia jarduera garrantzitsuenak bizirauteko nekazaritza eta arrantza dira. Meatzaritzan fosfatoak dira garrantzitsuenak. Turismoak gero eta garrantzia handiagoa duen arren, oraindik azpiegitura falta nabarmena da.

Estatuaren diru iturri garrantzitsuena kanpoko finantziazioa da, gehienbat AEBek eskainitakoa (2001ean diru sarreren %65 AEBek emandako diru-laguntzetatik jaso zuen). Bigarren mailan leudeke Australia edo Zeelanda Berriak emandako laguntzak. Horrez gain, posta-seiluek ere diru ugari ekartzen diote estatuari, bereziki bildumagileek erosten dituzte eta.

Sektore publikoa oso indartsua da gaur egun laneratze ahalmenari dagokionez. Bertako biztanleen %45ak sektore publikoan lan egiten du oraindik, AEBekin eta Munduko Bankuarekin egindako itunak bete ez diren seinale.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Mikronesiako Estatu Federatuak Aldatu lotura Wikidatan