Edukira joan

Mina Mangal

Wikipedia, Entziklopedia askea
Mina Mangal
Bizitza
Jaiotza1992
Herrialdea Afganistan
HeriotzaKabul, 2019ko maiatzaren 11 (26/27 urte)
Heriotza moduagiza hilketa
Jarduerak
Jarduerakkazetaria eta emakumeen eskubideen aldeko ekintzailea

Mina Mangal (baita Mena Mangal transliteratua ere) (1992 - Kabul, Afganistan, 2019ko maiatzaren 11n) Afganistango kazetari, aholkulari politiko eta emakumeen eskubideen aldeko ekintzaile nabarmena izan zen.

Bizitza eta ibilbidea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mangal sei neba-arrebetatik (5 ahizpa, neba 1) zaharrena jaio zen Afganistan-en. Kazetaritza-karrera baino lehen, emagin gisa trebatu zen, eta zuzenbidea ikasi zuen, poesiaz eta idazketaz interesatuz.[1] Kazetaritza ikasi zuen Kabulgo (Afganistan) Mashal Unibertsitatean.[2]

Mangal hainbat lanetan ibili zen bere seme-alaben hezkuntza finantziatzeko.[3] Mangal-ek Telebista saioak aurkeztuz: Tolo TV, Shamshad TV,[4] Lemar TV,[5] eta Ariana Television Network[1], ospea lortu zuen. Afangistanen emakumeen eskubideak defendatzearren eta feminista bezala ezaguna egin zen, hezkuntza eta enpleguaren arloetan.[6]

Bere senarrak eta bere familiak Mangal-en lana eta emakumeen arazoekiko zaletasuna beren ohorerako mehatxu gisa ikusten zuten, eta bere lehen lana utzi behar izan zuen, bere senarrak Mangalekin indarkeriaz jokatu ondoren.[1] Fiskaltzaren bozeramaile batek BBCri adierazi zionez, familiak salaketa bat jarri zuen bere garaian, etxeko indarkeria argudiatuta.[5] Bikotea 10 urtez egon zen ezkonduta, baina formalki dibortziatu ziren Giza Eskubideen Batzordean helegite luze baten ondoren, Mangaren bizitza bere senararekin arriskuan zegoela oinarri hartuta.[1][7]Hala ere, senar ohiak eta bere familiak Mangal jazartzen jarraitu zuten, berriro ezkontzeko eskatuz. Mangal-en familiak senarrak Mangal drogatu eta indarrez eraman zuen Paktiya probintziara, non torturatu eta jipoitu egin zuten.[1] [7] Mangal-en aitak zioen azkenean "gobernuko funtzionario batzuen eta tribuetako zaharren laguntzarekin" lortu zutela askatzea.[8]

Hil aurretik, Herriko Etxeko kultura-komisarioa izan zen, Batzar Nazionaleko beheko etxea.[9]

Heriotza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Barne Ministerioko bozeramaile baten arabera, Mangal egun argiz hil zuten tiroz 2019ko maiatzaren 11ko goizean, Kabul hego-ekialdean. Bozeramailearen esanetan, erasotzaile batek edo gehiagok ihes egin zuen eszenatik. Ez dakigu hilketa atentatu terrorista izan zen edo ustezko ohorezko hilketa;[9] familiak susmoa du Mangalen senar ohia edo haren familia tartean egon zirela, eta salaketa jarri zuen senar ohiaren eta haren gurasoen aurka.[8] Polizia susmagarria ere izan zen senar ohia, krimena gertatu eta berehala. Mina Mangal-ek 26 urte zituen.[7]

Tiroketaren aurreko egunetan, Mangal-ek hainbat mehatxu xehatu zizkion Facebook-en eta maiatzaren 2an, hau jarri zuen:

"Gizon txoro batek jakinarazi dit (nire bizitza) mehatxupean dagoela. Nire herriaz maiteminduta nagoela esan nion, eta garrantzitsuena Jainkoarengandik gatozela eta Berarengana itzuliko garela, eta Jainkoaren handitasunarekin inork ezin digula niri eta nire nazio handiari kalterik egin. Heriotza emakumeak mehatxatzen ari diren gizon horiei. Moroi hauek badakite nortzuk diren eta berriro mehatxatzen banaute aurkeztuko dizkizut".[10]

Hala ere, Poliziak eta agintariek ez zioten babesik eskaini. Bere heriotzaren inguruabarrak Afganistan-go emakumeen eskubideen aldeko aktibistek kritikatu zituzten, hala nola Wazhma Frogh[11], eta esan zuen

"Emakume honek jada partekatu zuen bere bizitza arriskuan zegoela; zergatik ez zen ezer gertatu?" ", eta gaineratu: "Zergatik da hain erraza gizarte honetan [gizonentzat] ados ez dauden emakumeak hiltzen jarraitzea?".

Justin Trudeau Kanada-ko lehen ministroak «tragedia onartezintzat» jo zuen hilketa, eta AEBek Kabulen duten enbaxadak ere doluminak adierazi zituen.[6][8]

Bere heriotza emakumeen eskubideen aldeko aktibistek eta parlamentuko lankideek deskribatu zuten Afganistango bizitza publikoan emakumeek egun-argiz egindako hilketa batzuen barruan, Mangal-en lankide ohi askok emakume kazetarientzat babes handiagoa eskatzen zutelarik. Kazetariak Babesteko Batzordearen arabera, 13 emakume kazetari hil zituzten 2018an Afganistanen, urte bakarrean gehien erregistratutakoak.[12] The Coalition For Women In Journalism The Coalición Por Mujeres En Periodismo [Kazetaritzan emakumeen aldeko koalizioa] Mina 2019an hildako bost emakume kazetarietako bat izan zen.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ a b c d e (Gaztelaniaz) AGENCIAS, RTVE es/. (2019-05-12). «Afganistán da un paso atrás en los derechos de las mujeres tras el asesinato de la periodista Mina Mangal» RTVE.es (kontsulta data: 2025-10-25).
  2. ↑ (Alemanez) Hansen, Sven. (12 May 2019). «Nachruf auf Mina Mangal: Journalistin in Kabul erschossen» Die Tageszeitung.
  3. ↑ Frogh, Wazhma. (24 May 2019). «Mena Mangal: Journalist and TV presenter who sought to empower women» The Independent.
  4. ↑ Graham-Harrison, Emma. (11 May 2019). «Mena Mangal: journalist and political adviser shot dead in Kabul» The Observer.
  5. ↑ a b «Outcry over murdered Afghan TV presenter» BBC News 13 May 2019.
  6. ↑ a b (Ingelesez) Graham-Harrison, Emma. (2019-05-11). «Mena Mangal: journalist and political adviser shot dead in Kabul» The Guardian ISSN 0261-3077. (kontsulta data: 2025-10-25).
  7. ↑ a b c (Ingelesez) Kumar, Ruchi. «Mina Mangal: Family of murdered Afghan journalist accuse ex-husband» The National (kontsulta data: 2025-10-25).
  8. ↑ a b c (Ingelesez) «Police hunt ex-husband of murdered Afghan journalist – DW – 05/13/2019» dw.com (kontsulta data: 2025-10-25).
  9. ↑ a b (Ingelesez) «Journalist and women's rights campaigner Mena Mangal shot dead in broad daylight in Kabul» The Independent 2019-05-13 (kontsulta data: 2025-10-25).
  10. ↑ (Ingelesez) «Afghanistan's Mina Mangal: ‘A strong, self-made woman’ gunned down in broad daylight» Global Voices 2019-05-21 (kontsulta data: 2025-10-25).
  11. ↑ (Ingelesez) Wazhma Frogh. 2025-08-10 (kontsulta data: 2025-10-25).
  12. ↑ (Ingelesez) Mackintosh, Ehsan Popalzai,Jennifer Hauser,Eliza. (2019-05-12). «Mina Mangal, Afghan journalist, killed in Kabul» CNN (kontsulta data: 2025-10-25).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Mina_Mangal&oldid=10441343"(e)tik eskuratuta