Artikulu hau "Kalitatezko 1.000 artikulu 12-16 urteko ikasleentzat" proiektuaren parte da

Emakumearen emantzipazioa

Wikipedia, Entziklopedia askea
Mugimendu feminista» orritik birbideratua)
Jump to navigation Jump to search

1943ko Rosie errematxatzailearen poster bat, mugimendu feministak 80ko hamarkadan bere sinboloetako bat bezala hartutakoa.

Emakumearen emantzipazioa (edo emakumeen askapena) historiografiak, soziologiak, antropologiak eta beste gizarte-zientzia batzuek erabiltzen duten kontzeptu bat da, zeinaren bidez izendatzen baita emakumeek legeetan, politikan, lanaren munduan, gizartean, familian eta pertsona mailan ere tradizionalki ukatua izan duten berdintasuna aldarrikatzeko eta, hainbat kasutan, lortzeko prozesu historikoa, patriarkatuak emakumeak izateagatik haien gainean ezarritako zapalkuntzatik askatzeko helburua izan duena eta oraindik ere baduena.

Emakumean fokalizatzen diren ikerketek “genero-ikasketak” izena dute, ingelesezko gender studies delakoaren bidetik.

Emakumearen emantzipazioaren historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Emakumearen emantzipazioa edo emakumearen askapena deitu izan zaio Aro Garaikidean gertatu den prozesu historiko edo gizarte mugimendu honi, zeinak XVIII. mende amaieratik, Frantziako Iraultzatik aurrera, emakumeen eskubideen aldarrikapena proposatu duen, bai eta sexuen eskubide-berdintasunaren aldarrikapena; aldarrikapen horrek emakume-kondizioaren emantzipazio edo askapena esan nahi du, historian zehar zibilizazio guztietan menpekotasunean egon baita.

Emakumeen eskubide politikoen aldeko borroka 1789ko Frantziako Iraultzan hasi zen, arrakasta handirik gabe; protagonistek salatu zuten gizonezkoei bakarrik zegozkiela askatasuna, berdintasuna eta senidetasuna, emakumeei ez. Protesta nabarmenena egin zuena Olympe de Gouges izan zen, 1791n Emakumearen eta Emakumezko Herritarraren Eskubideen Adierazpena idatzi zuena, Gizonaren eta Herritarraren Eskubideen Adierazpena onartu eta bi urtera. Gougesek idatzitako dokumentuak gizonezkoek zituzten eskubide politiko berberak, -besteak beste sufragioa- aldarrikatzen zituen emakumearentzat. Emakumeak heriotza-zigorrera kondenatuak izan bazitezkeen, kargu publikoetan aritzeko eskubidea ere izan behar zuten. Haren ahaleginak ez zuen arrakastarik izan; Iraultzak sortutako izu-zurrunbiloan, De Gouges gillotinatu egin zuten. Eta urte batzuk geroago, Napoleonek, bere legegintza-kodean, gizonaren nagusitasun are gordinago baten mende jarriko zuen emakumea.