Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak

Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak lau urtean behin egiten diren hauteskunde demokratikoak dira. Horietan, Nafarroa Garaiko herritarrek Nafarroako Parlamentuaren osaketa bozkatzen dute, hau da, lurraldeko organo legegilea, bere eginkizunen artean Nafarroako Gobernuko lehendakari berria aukeratzea duena.

Hauteskunde-sistema

Nafarroako Parlamenturako hauteskundeetan 50 parlamentari aukeratzen dira zenbaketa proportzionalaren bidez, zerrenda itxiekin. Hauteskunde-barrutia bakarra da eta Nafarroa Garaia osoa hartzen du. Hauteskunde-zerrendei eserlekuak D'Hondt metodoaren bidez esleitzen zaizkie. Eserlekuen banaketa egin ahal izateko muga baliozko botoen% 3koa da (hautagaitzako botoak eta boto zuriak batuta). 2007ko erreformaz geroztik, foru hauteskunde guztietan, hautagai-zerrendek gizonen eta emakumeen osaera orekatua duten hauteskunde-zerrendak aurkeztu behar dituzte, sexu bakoitza gutxienez zerrendaren% 40 izan dadin.^[1]

Hautagaitzarako baldintzak

Hauteskunde legeak hautagai-zerrendak aurkezteko baimena ematen die alderdi, federazio, koalizio eta hauteskunde taldeei. Hala ere, aurreko hauteskundeetan Gorteetan ordezkaritzarik lortu ez duten federazioek edo koalizioek barruti bakoitzeko botoen% 0,1 gainditu behar dute zenbaketan sartzea lortzeko. Era berean, hautesle-elkarteek mozketa-ehuneko bat behar dute, nahiz eta barruti bakoitzeko% 1 izan. Ez dago baimenduta hautesleek zerrenda batera baino gehiagotara bozkatzea. Halaber, hauteskundeetan koalizioan parte hartu nahi duten alderdi eta federazioek aldez aurretik eman behar diote horren berri probintziako hauteskunde-batzordeari, hauteskundeak deitu ondorengo hamar egunetan. ^[2]

Eserlekuen banaketa

Botoen% 3 gainditu ez duten hautagai-zerrendek ezingo dute ordezkaririk lortu Gorteetan. Banaketa irizpide hauen arabera egiten da:

Hautagai-zerrendak zutabe batean ordenatzen dira, boto-kopuru handienetik txikienera
Lortutako boto-kopurua zati 1, 2, 3... egiten da, legebiltzarreko eserleku-kopurura iritsi arte
Eserlekuak zatidura handienak kontuan hartuta esleitzen dira, handienetik txikienera
Bi hautagai-zerrendek zatidura bera badute, boto gehien dituenari emango zaio eserlekua. Bi hautagai-zerrendek boto-kopuruarekin bat egiten badute, eserlekua ausaz eta txanpon batekin izatea erabakiko da.

Bi hautagai-zerrendek zatidura bera badute, boto gehien dituenari emango zaio eserlekua. Bi hautagai-zerrendek boto-kopuruarekin bat egiten badute, eserlekua ausaz eta txanpon batekin izatea erabakiko da.^[3]

Gorteen disolbatzea

Nafarroako Parlamentuaren agintaldia aurreko hautaketaren datatik lau urtera amaitzen da, salbu eta lehenago desegin denean. Nafarroako Gobernuko lehendakaritzak Parlamentuko botereak amaitu baino 25 egun lehenago deitu behar du hauteskundeetara, eta hauteskundeak deialdia egin eta bostehungarren egunean izango dira. Normalean, maiatzeko azken igandea izaten da. Hauteskundeen ostean, gorteak osatzeko saioa hauteskundeak egin eta hilabetera izango da. Hori da arau orokorra, baina lehendakaritzak Gorteak desegin eta hauteskundeak deitu ditzake une oro, baldin eta zentsura-moziorik abian ez badago eta aurreko hauteskundeetatik gutxienez urtebete igaro bada. Halaber, ezingo du hauteskundeetara deitu hurrengo hauteskunde naturaletarako urtebete baino gutxiago falta bada.

Hauteskundeen ondorengo hiru hilabeteetan inbestidura-prozesu bat emankorra ez bada, prozesua automatikoki desegingo da eta bigarren hauteskundeak deituko dira.^[4]

Azken hauteskundeak

Artikulu nagusia: «2023ko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak»

Parte-hartzea

2023ko maiatzaren 28an, guztira 999 mahai ireki ziren, aurreikusitako % 100, eta Nafarroako hautesle-erroldaren % 67,76ak parte hartu zuen. Aurreko hauteskundeekin alderatuta, parte-hartzeak 4 puntu inguru egin zuen behera.^[5]


Merindade	2023		2019		Bilakaera
Merindade	14h	18h	14h	18h	14h	18h
Lizarrako Merindadea	%40,24	%54,49	%39,32	%56,99	▲%0,92	▼%2,50
Erriberriko Merindadea	%44,40	%59,33	%43,27	%60,04	▲%1,13	▼%0,71
Iruñeko Merindadea	%40,14	%53,15	%39,86	%55,47	▲%0,28	▼%2,32
Zangozako Merindadea	%38,98	%51,91	%39,00	%54,45	▼%0,02	▼%2,54
Tuterako Merindadea	%44,05	%58,95	%42,97	%59,30	▲%1,08	▼%0,35
Guztira	%40,77	%54,43	%40,39	%56,37	▲%0,38	▼%1,94

Behin-betiko emaitzak


Alderdia	Zerrendaburua	Bozak^[6]			Eserlekuak
Alderdia	Zerrendaburua	Guztira	%	+/-	Guztira	+/-
UPN	Jose Javier Esparza	92 392	%28,01	-	15	▼5^{[oh 1]}
PSN-PSOE	Maria Chivite	68 247	%20,69	▲0,06	11	0
EH Bildu	Laura Aznal	56 535	%17,14	▲2,60	9	▲2
Geroa Bai	Uxue Barkos	43 660	%13,23	▼4,09	7	▼2
PPN	Javier García	24 019	%7,28	-	3	▲1^{[oh 2]}
Zurekin Nafarroa	Begoña Alfaro	20 458	%6,20	▼1,55	3	0^{[oh 3]}
Vox	Maite Nosti	14 196	%4,30	▲2,99	2	▲2
Eguzkilore	Garbiñe Almingol	1 261	%0,38	berria	-	-
PCOE	-	623	%0,18	-	-	-
Boz zuriak		5 765	%1,74	▲0,96	-	-
Baliozko bozak		329 881	%100		50
Boz baliogabeak		4 533	%1,35
Bozak guztira		334 414
Errolda		493 529

Konparaketa
Alderdiak			Ehunekoa
UPN			28.01%
eserlekuak			30%
PSN-PSOE			20.69%
eserlekuak			22%
EH Bildu			17.14%
eserlekuak			18%
Geroa Bai			13.23%
eserlekuak			14%
PPN			7.28%
eserlekuak			6%
Zurekin Nafarroa			6.20%
eserlekuak			6%
Vox			4.30%
eserlekuak			4%
Boz zuriak			1.74%
Botoen eta eserlekuen banaketa, alderdien arabera

Aurreko hauteskundeak

Urtea	1. alderdia	2. alderdia	3. alderdia	4. alderdia
2023	Nafar Herriaren Batasuna %28,01 15/50	Nafarroako Alderdi Sozialista %20,69 11/50	Euskal Herria Bildu %17,14 9/50	Geroa Bai %13,23 7/50
2019	Navarra Suma %36,57 20/50	Nafarroako Alderdi Sozialista %20,63 11/50	Geroa Bai %17,32 9/50	Euskal Herria Bildu %14,54 7/50
2015	Nafar Herriaren Batasuna %27,44 15/50	Geroa Bai %15,83 9/50	Euskal Herria Bildu %14,25 8/50	Ahal Dugu %13,67 7/50
2011	Nafar Herriaren Batasuna %34,48 19/50	Nafarroako Alderdi Sozialista %15,85 9/50	Nafarroa Bai %15,41 8/50	Bildu %13,27 7/50
2007	Nafar Herriaren Batasuna %42,20 22/50	Nafarroa Bai %23,62 12/50	Nafarroako Alderdi Sozialista %22,49 12/50	Demokraten Elkargunea %4,37 2/50
2003	Nafar Herriaren Batasuna %41,48 23/50	Nafarroako Alderdi Sozialista %21,15 11/50	Nafarroako Ezker Batua %8,77 4/50	Aralar %7,83 4/50
1999	Nafar Herriaren Batasuna %41,37 22/50	Nafarroako Alderdi Sozialista %20,28 11/50	Euskal Herritarok %15,58 8/50	Nafarroako Ezker Batua %6,88 3/50
1995	Nafar Herriaren Batasuna %31,34 17/50	Nafarroako Alderdi Sozialista %20,86 11/50	Demokraten Elkargunea %18,55 10/50	Nafarroako Ezker Batua %9,43 5/50
1991	Nafar Herriaren Batasuna %34,95 20/50	Nafarroako Alderdi Sozialista %33,36 19/50	Herri Batasuna %11,20 6/50	Eusko Alkartasuna %5,52 3/50
1987	Nafarroako Alderdi Sozialista %28,07 15/50	Nafar Herriaren Batasuna %24,84 14/50	Herri Batasuna %13,68 7/50	Zentro Demokratiko-Soziala %7,52 4/50
1983	Nafarroako Alderdi Sozialista %35,87 20/50	Nafar Herriaren Batasuna %23,50 13/50	Koalizio Popularra %14,22 8/50	Herri Batasuna %10,62 6/50
1979	Zentro Demokratikoa %26,80 20/50	Euskadiko Alderdi Sozialista %19,02 15/20	Nafar Herriaren Batasuna %16,06 13/50	Herri Batasuna %11,12 9/50