Narbona

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Narbona
 Okzitania
Montage photo narbonne.jpg
Blason ville fr Narbonne.svg
Administrazioa
Estatua  Frantzia
Eskualdea  Okzitania (eskualdea)
Departamendua Aude (11)
Barrutia Narbonako barrutia (hiriburua)
Izen ofiziala Narbonne
Alkatea Didier MOULY (2014-2020)[1]
INSEE kodea 11262
Postakodea
Demografia
Biztanleria 53.462
% 46 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 54
0
14
15
29
30
44
45
59
60
74
>
75
Eremua 173 km2
Dentsitatea 296,57 bizt/km2
Kokapena
Koordenatuak 43° 11′ 05″ N, 3° 00′ 13″ E / 43.184722222222°N,3.0036111111111°E / 43.184722222222; 3.0036111111111Koordenatuak: 43° 11′ 05″ N, 3° 00′ 13″ E / 43.184722222222°N,3.0036111111111°E / 43.184722222222; 3.0036111111111
Narbona hemen kokatua: Frantzia
Narbona
Narbona
Narbona (Frantzia)
Narbona hemen kokatua: Okzitania
Narbona
Narbona
Narbona (Okzitania)
Datu gehigarriak
http://www.narbonne.fr/

Narbona[2] (frantsesez: Narbonne, naʁ.bɔn ahoskatua; okzitanieraz: Narbona, naɾ.ˈbu.nɔ ahoskatua; latinez: Narbo, ˈnar.boː ahoskatua; latin berantiarrez: Narbona) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aude departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2007an 51.306 biztanle zituen.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erromatarrek k. a. 118an Narbo Martius izeneko kolonia sortu zuten. Kolonia via Domitia bidean zegoen, el Galiaren bitartez Italia eta Hispania lotzen zituena. Orduko Narbona Galia Transalpinoa edo Galia Narbonensis probintziako hiriburua izan zen eta Erromatar Inperioaren gainbeherara arte Galiako hiri nagusienetariko bat izan zen, bi kilometro koadro baino gehiagoko azalera zuena.

436an bisigodoen setioari eutsi arren, 462an Tolosako Erresuma Bisigodoan sartu zen. 718ra arte bisigodoen eskuetan izan zen, urte hartan Iberiar penintsulatik zetozen musulmanek konkistatu baitzuten. 759an bertokoek garnizio musulmana sarraskitu eta hiria frankoei eman zien, bere lege tradizionalak mantentzearen truke.[3] Erdi Aroan Narbona bi jaurerrien eskuetan zegoen: artxidiozesia eta bizkonderria.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an Narbona udalerrian erroldatutako biztanleak 51.306 ziren. Familiak 23.638 ziren, horien artean 9.359 pertsona bakarrekoak ziren (3.721 bakarrik bizi ziren gizonak eta 5.638 bakarrik bizi ziren emakumeak), 6.842 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 4.833 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 2.604 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[4]

Erroldatutako biztanleak

Etxebizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an 30.907 etxebizitza zeuden, 24.301 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4.994 bigarren erresidentzia ziren eta 1.612 hutsik zeuden. 13.755 etxeak ziren eta 16.958 apartamentuak ziren. 24.301 etxebizitza nagusietatik 11.217 bere jabearen bizilekua ziren, 12.396 alokairuan okupaturik zeuden eta 688 doan lagata zeuden; 1.225 etxek gela bat zuten, 3.524 etxek bi zituzten, 6.217 etxek hiru zituzten, 7.024 etxek lau zituzten eta 6.312 etxek bost zituzten. 13.990 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 12.735 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 6.301 etxetan bat baino gehiago zituzten.[5]

Biztanleria-piramidea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:

Narbona udalerriko biztanleria-piramidea 2009an [6].
GizonakAdinakEmakumeak
12 
95 +
72 
116 
90-94
228 
316 
85-89
588 
348 
80-84
688 
948 
75-79
1.364 
1.044 
70-74
1.464 
1.172 
65-69
1.616 
956 
60-64
1.168 
1.188 
55-59
1.240 
1.548 
50-54
1.696 
1.704 
45-49
1.800 
1.388 
40-44
1.552 
1.436 
35-39
1.568 
1.560 
30-34
1.580 
1.672 
25-29
1.588 
1.292 
20-24
1.436 
1.384 
15-19
1.516 
1.360 
10-14
1.280 
1.332 
5-9
1.192 
1.148 
0tik 4ra
976 

Bilakaera demografikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriaren bilakaera
(Iturria: INSEE-fr)
179318001806182118311836184618511856186118661872187618811886189118961901190619111921192619311936194619541962196819751982199019992007
9 0509 0869 4649 94011 90710 76211 42713 06614 30016 06217 17217 26619 96828 13429 70229 56627 82428 85227 03928 17328 95629 84131 90930 04729 97532 06033 89138 44139 34241 56545 84946 51051 306

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 32.240 ziren, horien artean 21.108 aktiboak ziren eta 11.132 inaktiboak ziren. 21.108 pertsona aktiboetatik 17.405 lanean zeuden (9.080 gizon eta 8.325 emakume) eta 3.703 langabezian zeuden (1.698 gizon eta 2.005 emakume). 11.132 pertsona inaktiboetatik 3.422 erretiraturik zeuden, 3.261 ikasten zeuden eta 4.449 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.[7]

Diru sarrerak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an Narbona udalerrian 23.275 unitate fiskal zeuden, 48.624 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.452 euro zen.[8]

Ekonomia jarduerak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 4.316 komertzioetatik, 30 erauzte enpresak ziren, 74 janari enpresak ziren, 15 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 105 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 478 eraikuntza enpresak ziren, 1.226 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 97 garraio enpresak ziren, 295 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 68 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 166 finantziazio enpresak ziren, 273 higiezinen enpresak ziren, 594 zerbitzu enpresak ziren, 624 administrazio publikoko enpresak ziren eta 270 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[9]

2009an zeuden norbanakoentzako 941 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 3 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoak, 2 lan bilaketa bulegoak, 1 jendarmeria, 5 posta bulegoak, 30 banku bulegoak, 9 funerariak, 67 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 9 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 10 ibilgailuen alokairu bulegoak, 13 autoeskolak, 105 igeltseroak, 58 margolariak, 48 zurginak, 50 iturginak, 58 argiketariak, 22 eraikuntza enpresak, 74 ile apaindegiak, 14 albaitariak, 19 aldi baterako lan enpresak, 193 jatetxeak, 101 higiezinen agentziak, 12 tintoreriak eta 37 apaindegiak.[10]

2009an zeuden 459 establezimendu komertzialetatik, 3 hipermerkatuak, 11 supermerkatuak, 8 brikolaje denda handika, 7 120 m2 baino gehiagoko dendak, 28 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 61 okindegiak, 42 harategiak, 2 kongelatu-dendak, 8 arraindegiak, 27 liburu dendak, 105 arropa dendak, 20 etxerako tresna dendak, 22 zapata-dendak, 10 elektrotresna dendak, 24 altzari dendak, 22 kirol-dendak, 3 lur eta paretak apaintzeko dendak, 17 drogeria, 12 lurrin-dendak, 11 bitxi-dendak eta 16 lore-dendak ziren.[11]

2000. urtean Narbona udalerrian 272 nekazaritza-ustiategi zeuden, 3.936 hektarea erabiltzen.[12]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an 3 tratamendu laburretarako ospitale, 4 iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, 5 psikiatriko, 2 urgentzia zentro, 2 amatasun-klinika, 3 osasun-zentro, 22 botika eta 6 anbulantzia zegoen.

2009an 16 haur-eskola eta 18 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Narbona udalerrian 6 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 3 hezkuntza orokorreko lizeo eta 5 lizeo teknologiko.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 3.488 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 3.484 eta lizeo teknologikoetan 1.298.

Narbona udalerrian 2 goi-mailako hezkuntza ez-unibertsitarioko zentroak zeuden, horietatik1 formakuntza teknikoko zentroa eta 1 osasun-formakuntzako zentroa.5 Unibertsitate zentroak zeuden, horietatik 3 Unibertsitate mailako formakuntza eta ikerketa unitateak ziren, 1 unibertsitate-institutu bat eta 1 bestelako goi-mailako ikasketa zentro bat zen.

Narbonar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gertuen dauden herriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
NarbonaNarbona
Població amb 2218 habitants (2000)Vinassan (6,1 km)
Població amb 4343 habitants (2000)Cuxac-d'Aude (6,7 km)
Població amb 826 habitants (2000)Bages (6,8 km)
Població amb 1709 habitants (2000)Moussan (7,0 km)
Població amb 6166 habitants (2000)Coursan (7,2 km)
Població amb 1506 habitants (2000)Armissan (7,5 km)

Herri eta hiri senidetuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Narbonak lau herri senide ditu:[13]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Narbona Aldatu lotura Wikidatan