Neguko ipuina
| Neguko ipuina | |
|---|---|
 | |
| Jatorria | |
| Egilea(k) | William Shakespeare |
| Sorrera-urtea | 1611 |
| Argitaratze-data | 1623 |
| Izenburua | The Winter's Tale |
| Jatorrizko herrialdea | Ingalaterra |
| Ezaugarriak | |
| Genero artistikoa | komedia dramatikoa |
| Hizkuntza | ingelesa |
| Egile-eskubideak | jabari publiko eta jabari publiko |
| Fikzioa | |
  | |
Neguko ipuina (ingelesez: The Winter's Tale) William Shakespeareren obra da, 1623an First Folio-n argitaratua eta 1610-1611 bitartean idatzita. Ohiko sailkapenetan komedien artean kokatu da, baina zenbait edizio modernoek defendatzen dute Shakespeare-ren azkenengo maitasun istorioetako bat dela. Beste batzuek, berriz, obran agertzen den antzera, "problematiko" gisa sailkatzen dute, izan ere, hiru lehenengo ekintzak drama psikologiko intentsu batekin deskribatzen dira, eta bi azkenekoa komikoak dira, obran amaiera zoriontsua emanez.
Obra luze baten ondoren, David Garrick-en egokitzapenarekin berriz agertu zen 1753an, Florizel eta Perdita izenburuarekin. XIX. mendean, obra honen laugarren ekintza oso ezaguna egin zen.
Eladio Larrañagak euskaratu zuen.[1]
Sinopsia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Obrak Polixenes Bohemiako erregearen bisita azaltzen du, haurraren lagun Leontes Siziliako erregea dena. Bederatzi hilabete pasa ondoren, Políxenesek bere erreinura itzuli behar du, eta Leontes desesperatuta saiatzen da haren egonaldia luzatzen, baina ez du lortzen. Leontesek, beraz, bere emazte Hermione bidaltzen du, Polixenes konbentzitu dezan. Hermíonek hiru hitzaldi labur ematen ditu eta Políxenesek onartzen du. Leontesek ez du ulertzen nola Políxenes horren erraz konbentzitu duen, eta bere emazte haurdun dagoela eta haurraren aita Polixenes dela susmatzen hasten da. Leontesek, Kamilo Siziliako nobleari agintzen dio Polixenes pozoitzen saiatzeko, baina Kamiloak abisatzen du Políxenes eta biak ihes egiten dute Bohemiara.
Leontesek emaztea intzestuagatik akusatuz publikoan agertzen da, eta haurrak ilegala dela esaten du. Leontesek Hermione kartzelaratzen du, bere nobleek protesta egiten dutelarik, eta Cleómenes eta Dion bi noble bidaltzen ditu Delfosko orakuluan egiaztatzera. Hermíonek neska bat jaio eta Paulina, haren lagunak, erregina haurdunaren semearekin parekatzeko aukera hartzen du. Paulinak haurra Leontes aurrean agertzen du, honek ez du onartzen, eta Antígono, Paulinaren senarrari agintzen dio, haurra eremu bazter batean abandonatzera. Cleómenesek eta Dionek Delfosetik bueltan itzuli eta Hermíone epaitu egiten da erregeak aginduta. Orakuloak Hermione eta Polixenes errugabetzat jo ditu, Kamilo gizon zintzo bat dela eta Leontesek ez du seme-ondorengorik izango bere alaba aurkitu arte. Leontesek ez du sinesten. Orduan, Mamilo, Leontesen semeak hil egin da, eta Hermíone ez du jada kontzientziarik, Paulinak hura zaintzen du eta erregeari Hermione-ren heriotza jakinarazten dio. Leontesek, seme galduaren eta alaba abandonatuaren oinazea jasateko bidean, urteak galdu dituzten momentuak eta hura zorrotz damutzen da.
Hala ere, Antigono haurra Bohemiako kostaldean abandonatzen du. Hermíonek amets batean agertu eta haren izena Perdita deitzea eskatu dio. Haurra abandonatzen duen bitartean, ondoko zorro bat laga du, haurraren odola nobleagoa izatea iradokitzeko. Handik gutxira, antígono-k ontzi bat hondoratzen du, eta Perdita basoko artzain bat eta haren semea salbatzen dituzte.
Hamahiru urte pasatzen dira. Kamilo Políxenesek zerbitzatzen du, eta Sicilia-ra itzuli nahi du, baina Políxenesek ez du utzi nahi. Florizel, Políxenes-en semea, Perdita-rekin maitemindu da. Políxenesek bera atzean gelditzeko agindua ematen du, baina Kamilo laguntza ematen dio eta biak atera egiten dira.
Siciliako Leontes oraindik triste dago. Cleómenes eta Dion erregeari erruki egitea eta bizitzan amets zoriontsu bat aurkitzea eskatzen diote. Perdita-k eta Florizel-ek Sicilia-ra iritsi eta harrera bero bat egiten diote Leontesek. Florizel diplomatiko misio bat dauela adierazi du, baina dena agertzen da, Políxenes eta Kamilo Sicilia-ra etorriko direnean.
Obrak amaierako amaiera zoriontsuarekin amaitzen du, baina itzal gogorra badago: Mamilo-ren heriotzaren eta urte galduen ondorioz, ezin da benetan pozik egon.
Pertsonaiak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Sizilia
- Leontes: Siziliako erregea, Políxenes-en haurtzaroko laguna.
- Hermione: Siziliako erregina.
- Kamilo: Siziliako noble bat.
- Paulina: Siziliako noble bat.
- Antigono: Paulinaren senarra.
- Dion: Siziliako noble bat.
- Kleomenes: Siziliako noble bat.
- Mamilo: Siziliako printzea.
- Emilia: Hermioneren damak.
- Bohemia
- Polixenes: Bohemiako erregea, Leontes-en haurtzaroko laguna.
- Florizel: Polixenesen seme bakarra.
- Perdita: Leontes eta Hermíone-ren alaba.
- Artzain Zaharra: Artzain zahar eta errespetatu bat.
- Artzain Gaztea: Artzainaren semea, Perditaren adoptatu.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Datuak: Q743194
Multimedia: The Winter's Tale / Q743194