Nerbio kranial

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Nerbio kranial
Xehetasunak
Identifikadoreak
Latinez nervus cranialis
TA A14.2.01.001
A14.2.00.038
FMA 5865
Terminologia anatomikoa
Entzefaloaren oinaldeko ikuspegi baten eskema, nerbio (bikote) kranialak idatzita ageri dituenak.

Nerbio kranialak edo bikote kranialak nerbio-sistema periferikoaren 12 nerbio pare dira, entzefalotik ateratzen direnak.[1] Entzefaloaren enborretik edo burmuinetik zuzenean ateratzen dira, eta garezurraren zuloetan zehar buru, lepo, torax eta abdomen eremuak inerbatzera abiatuko dira. Nazioarteko nomenklaturan nerbio terminala aipatzen da, naiz eta gizakietan nerbio atrofiko bat izan eta usaimen nerbioarekin oso estuki lotuta egon.

Nerbio hauek lepoko eta buruko informazio sensoriala (aferentea, errezeptoreetatik datorrena) nerbio-sistema zentralari bidaltzen diote, eta baita nerbio-sistema zentraletik guruin eta gihar batzuei ere (informazio eferentea, organo efektorei).[1] Burua, gorputz enborra eta barne organo batzuk inerbatzen dituzte.

Bikote kranial derize alde bietako egitura bikoitzak direlako, eta kokapen simetrikoa daukate. Itxurazko jatorri bat daukate, etzefalo edo entzefaloaren enborreko zein puntutan sartu edo ateratzen diren lekuari dagokiona. Benetako jatorria, ahatik, ezberdina da, eta betetzen duten funtzioaren arabera aldatuko da. Funtzio motorea (eferentea) duten bikote kranialen zuntzek entzefalo enborraren eremu sakonetan kokatutako neuronen multzoetatik datoz, eta zelula hauek orno muinaren aurreko adarraren zelulen homologoak dira. Funtzio sentsitibo edo sentsorialeko nerbioen (informazio aferentea) nukleoak entzefalo enborretik at dauden nukleoetatik (lehenengo ordenekoak) edo entzefalo enborrean dauden nukleoetatik (bigarren ordenekoak) datoz.

Orokorrean, bikote kranialen nukleoak entzefalo enborrean zehar dagoen tegmentum izeneko eremu orokor batean kokatzen dira.

  • I. eta II. nerbio kranialak garunetik sortzen dira zuzenean.
  • Mesentzefaloaren mailan (entzefalo enborreko goiko aldeko egitura), III. eta IV. nerbio bikoteak sortzen dira.
  • Etzefalo enborreko zubi aldean (bitarteko atala, sabel itxurakoa), V., VI., VII. eta VIII. nerbio bikoteak sortzen dira.
  • Erraboiletik (entzefalo enborraren beheko aldea), IX., X., XI. eta XII. bikoteak sortzen dira.

Funtzioaren araberako sailkapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nerbioek daukaten funtzioaren arabera, honela sailkatzen dira:

  • I., II., eta VIII. nerbioek aferentzia sentsitibo bereziak datamatzate.
  • III., IV., eta VI. nerbioek begiek egindako mugimenduak kontrolatzen dituzte, eta erreflexu fotomotoreen eta akomodazioaren erantzule dira.
  • XI. eta XII. nerbio motore hertsiak dira. XI.-k esternokleidomastoideo eta trapezio giharrak inerbatzen ditu eta XII.-k mingaineko muskuluak inerbatzen ditu. Nerbio laguntzailearen (XI.-a) sustraiak, baina, zuntz sentikorrak dauzkate, bizkar-muinetik datozenak, eta gongoil txiki bat izatera ailegatzen da baita.
  • V., VII., IX. eta X. bikoteak nerbio mistoak dira.
  • III., VII., IX., eta X. nerbioek nerbio sistema parasinpatikoko zuntzak daramatzate.

Nerbio kranialak honako hauek dira:

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b   L., Drake, Richard (2010) Gray. Anatomía para estudiantes. (2nd ed. argitaraldia) Elsevier Health Sciences Spain ISBN 9788480868358 PMC 882776235 https://www.worldcat.org/oclc/882776235. Noiz kontsultatua: 2018-11-29 .