Newry

Wikipedia, Entziklopedia askea
Newry
Iúr Cinn Trá
Newry
Iúr Cinn Trá
hiria
Newry CoDown NIreland 0001.JPG
Administrazioa
Herrialdea Erresuma Batua
Herrialdea
Lurraldea
Lurralde Historikoa
Konderria
 Erresuma Batua
 Ipar Irlanda
Flag of Ulster.svg Ulster
Flag of county Down.svg Downeko konderria
Flag of county Armagh.svg Armagheko konderria
Izen ofizialaNewry
Iúr Cinn Trá
Jatorrizko izenaNewry
Iúr Cinn Trá
Geografia
Koordenatuak54°10′32″N 6°20′57″W / 54.1756°N 6.3492°W / 54.1756; -6.349254°10′32″N 6°20′57″W / 54.1756°N 6.3492°W / 54.1756; -6.3492
Altuera80
Demografia
Informazio gehigarria
Sorrera1142
Telefono aurrizkia028
Hiri senidetuakKirovsk (en) Itzuli
http://www.newryandmourne.gov.uk/ www.newryandmourne.gov.uk/

Newry (irlanderaz Iúr Cinn Trá) Ipar Irlandako Downeko konderrian dagoen hiria da, Armagheko konderriarekin mugan. 2001eko erroldaren arabera 27.433 biztanle zituen. Ipar Irlanda guztian "hiri estatusa" daukan bost hirietako bat da Newry.

Etimologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Irlanderazko Iúr Cinn Trá izenak "Muino gaineko hagina" esan nahi du. Gaur egun izena laburtuta erabiltzen da, An tIúr (hagina).

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mourne mendien arteko bailara batean kokaturik dago Newry. Clanrye ibaiak zeharkatzen du bere Carlingford Lougherako bidean.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erdi Aroan bazen herrixka bat, ziurrenik VI mendean sortua, eta 1142an monasterioa berreraikitzean hazkuntza izan zuen. Monasterio hau 1543an kolegiata bihurtu zen. John de Courcy konkistatzaile ingelesak Newry gaztelua eraiki zuen 1198an.

Williamiten gerran, 1689an, Jakue II.aren gudalosteek su eman zioten hiriari. Hiriaren berreraikuntzak ekonomia goraldiarekin bat egin zuen eta herria azkar hazi zen 1881erako 15.000 biztanletik gora izateraino.

XX mendean katolikoek kontrolatzen zuten hiri handiena bihurtu zen, biztanleriaren %80a katolikoa eta abertzalea baitzen. Hau dela eta mendearen bukaeran istilu ugari izan ziren Newryn.

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • San Patrizio eliza: 1578an eraikitako eliza protestantea.
  • San Patrizio eta San Colmanen katedrala: 1829ko katedral katolikoa.
  • Newryko udaletxea: 1893an eraikia.

Hiritar ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Pat Jennings (1945- ), Ipar Irlandako futbol selekzioko atezaina, partida gehien jokatu dituena.
  • Tomm Moore (1977- ), animaziozko filmen egilea

Iruditegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]