Nilo Urdineko ur-jauziak

Nilo Urdineko ur-jauziak
Nilo Urdineko ur-jauziak
Mota	ur-jauzia
Geografia
Koordenatuak	11°29′26″N 37°35′16″E / 11.4905°N 37.5878°E
Honen parte da	Nilo Urdina
Estatu burujabe	Etiopia
Etiopiako eskualdea	Amhara eskualdea
Hidrografia
Arro hidrografikoa	Niloren arroa

Nilo Urdineko ur-jauziak (amhareraz: Tis Issat, Tis Abay)^[1]^[2] Etiopia ipar-ekialdean dauden ur-jauziak dira. Nilo Urdina ibaiean aurkitzen dira Bahir Dar hiritik eta Tana aintziratik 30 kilometro ibaian behera. Afrikako ur-jauzi ikusgarrienetakoak dira eta beraz Etiopiako turismogune ezagunenetakoa.

Historia

Amharerazko Tis Issat izenak "kea boatzen duen ura" eta Tis Abay izenak "ke handia" esan nahi du, ur-jauziak altxaturiko ur-gandua urrutitik ikusten baita.^[2]

1626. urtean Etiopia osoko lehenengo harrizko zubia eraiki zen ur-jauzietatik gertu. Susenyos I.a enperadoreak agndu zuen haren eraikuntza eta Afonso Mendes Etiopiako Gotazi patriarka portugaldarrak Indiako artisau bat ekarri zuen zubia eraikitzeko.^[3]

1842an Anton Abadia euskaltzale eta esploratzailea eta haren anaia Arnaut izan ziren Nilo Urdineko ur-jauzietan.^[4]

Deskribapena

Ur-jauziek 42 metrotako altuera dute eta gandua eta ortzadarra sortzen dute. Sasoi lehorrean lau erreka bereizten dira eta ur-emaria asko murrizten da, ia lehortu arte, sasoi euritsuan aldiz, ekaina eta iraila artean, ibaiak 400 metrotako zabalera hartzen du.^[2]

Gaur egun Tana urtegiak ibaiaren ur emaria erregulatu egiten du eta 2003an eraikitako zentral hidroelektriko batek ibaiaren zati handi bat desbideratzen du energia ateratzeko.^[5]

Iruditegia

Ur-jauziak sasoi lehorrean.
Ur-jauziak sasi euritsuan.
Portugaldarrek eraikitako zubia.

Erreferentziak

↑ «Visit the Blue Nile Falls (Tis Issat) | Booked AI» www.booked.ai (kontsulta data: 2025-09-13).
1 2 3 (Ingelesez) «Blue Nile Falls | Tis Abay | Brilliant Ethiopia | Brilliant Ethiopia» www.brilliant-ethiopia.com (kontsulta data: 2025-09-13).
↑ C.F. Beckingham eta G.W.B. Huntingford. (1954). Some Records of Ethiopia, 1593-1646. London: Hakluyt Society, 26f or..
↑ Iñigo Sagarzazu Altuna. (2025). Abadia, Jakintsua eta bere garaia. Elkar Argitaletxea, 70 or. ISBN 978-84-1360-530-2..
↑ Matt Philips eta Jean-Bernard Carillet. (2006). Ethiopia and Eritrea. Lonely Planet, 118 or..

Kanpo estekak

Datuak: Q1266055
Multimedia: Blue Nile Falls / Q1266055

[1] «Visit the Blue Nile Falls (Tis Issat) | Booked AI» www.booked.ai (kontsulta data: 2025-09-13).

[:0-2] 1 2 3 (Ingelesez) «Blue Nile Falls | Tis Abay | Brilliant Ethiopia | Brilliant Ethiopia» www.brilliant-ethiopia.com (kontsulta data: 2025-09-13).

[3] C.F. Beckingham eta G.W.B. Huntingford. (1954). Some Records of Ethiopia, 1593-1646. London: Hakluyt Society, 26f or..

[:1-4] Iñigo Sagarzazu Altuna. (2025). Abadia, Jakintsua eta bere garaia. Elkar Argitaletxea, 70 or. ISBN 978-84-1360-530-2..

[5] Matt Philips eta Jean-Bernard Carillet. (2006). Ethiopia and Eritrea. Lonely Planet, 118 or..

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]